Đề xuất BHYT chi trả sàng lọc 7 bệnh ung thư, hướng tới phát hiện bệnh từ sớm

Bộ Y tế đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ BHYT đối với một số hoạt động khám sàng lọc, chẩn đoán sớm, phòng bệnh và quản lý bệnh mạn tính. Thời gian lấy ý kiến kéo dài đến ngày 12/9.

Theo đề xuất, thay vì chỉ thanh toán khi người bệnh đã được xác định mắc bệnh và bước vào điều trị, Quỹ BHYT sẽ được mở rộng phạm vi chi trả sang giai đoạn sàng lọc và phát hiện sớm.

Danh mục dự kiến gồm ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày và ung thư gan. Viêm gan B và C cũng được đưa vào nhóm bệnh được sàng lọc, chẩn đoán sớm.

Quỹ BHYT sẽ thanh toán trong phạm vi quyền lợi, mức hưởng và tỷ lệ hưởng của người tham gia. Các khoản chi dự kiến bao gồm khám, xét nghiệm, dịch vụ kỹ thuật cận lâm sàng, thuốc, thiết bị y tế, máu, vật tư, hóa chất và những chi phí liên quan.

Nếu kết quả sàng lọc cho thấy dấu hiệu nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh, người tham gia BHYT sẽ tiếp tục được thanh toán chi phí khám, chữa bệnh theo quy định hiện hành khi có kết quả chẩn đoán.

Như vậy, chính sách được đề xuất hướng đến một chuỗi liên tục từ sàng lọc, phát hiện sớm đến chẩn đoán và điều trị, thay vì tập trung chi trả khi bệnh đã được xác định.

Theo nội dung dự thảo, ung thư đang tạo gánh nặng lớn cho hệ thống y tế. Trung bình mỗi năm, cả nước ghi nhận khoảng 180.000 ca mắc mới và hơn 120.000 người tử vong, trong khi khoảng 350.000 người đang sống chung với căn bệnh này.

Trong các bệnh ung thư, ung thư vú hiện đứng đầu về tỷ lệ mắc mới và tử vong, tiếp theo là ung thư gan và phổi.

Việc đưa chi phí sàng lọc và chẩn đoán sớm vào phạm vi BHYT từng được các chuyên gia nhiều lần đề cập tại các hội thảo góp ý, xây dựng và sửa đổi chính sách BHYT.

Bộ Y tế đánh giá, việc phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời có thể mang lại giá trị kinh tế lớn, bởi chi phí điều trị thường tăng khi bệnh chuyển sang giai đoạn muộn. Khi xuất hiện biến chứng, người bệnh có thể phải sử dụng thuốc phát minh, thuốc đặc trị cùng các kỹ thuật chẩn đoán, cận lâm sàng có chi phí cao.

Năm 2023, Quỹ BHYT đã chi 6.186 tỷ đồng cho 6 nhóm bệnh ung thư thường gặp gồm ung thư vú, phổi, gan, đại tràng, dạ dày và tiền liệt tuyến.

Một ví dụ được đưa ra là ung thư cổ tử cung. Chi phí điều trị trung bình mỗi năm ở giai đoạn I đến IV lần lượt là 89,8 triệu, 136,9 triệu, 138,4 triệu và 136,8 triệu đồng. Nếu phát hiện bệnh ở giai đoạn I, người bệnh có thể tiết kiệm từ 47 đến 48,6 triệu đồng mỗi năm so với khi bệnh được phát hiện ở các giai đoạn muộn hơn.

Tương tự, với ung thư vú, phát hiện bệnh sớm có thể giúp người bệnh tiết kiệm từ 7,9 đến 18,3 triệu đồng mỗi năm so với trường hợp phát hiện ở giai đoạn muộn.

Nếu được thông qua, việc đưa sàng lọc và chẩn đoán sớm vào phạm vi chi trả sẽ mở rộng đáng kể quyền lợi BHYT theo hướng tăng đầu tư cho phòng bệnh, phát hiện sớm và hạn chế gánh nặng chi phí khi bệnh tiến triển.