Đậm đà bản sắc văn hóa Tày trong Lễ mừng cơm mới

Không chỉ là dịp tri ân trời đất, tổ tiên sau một mùa thu hoạch, hoạt động còn góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Tày, đồng thời mở ra những trải nghiệm du lịch cộng đồng đặc sắc.

Gìn giữ nét đẹp truyền thống trong mùa lúa mới

Khi những thửa ruộng bậc thang ở Lục Hồn khoác lên mình sắc vàng óng ả, cũng là lúc đồng bào Tày nơi đây rộn ràng chuẩn bị đón Lễ mừng cơm mới.

Đây là phong tục truyền thống mang ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tinh thần của người dân vùng cao, thể hiện lòng biết ơn đối với trời đất, tổ tiên và ước vọng về cuộc sống no đủ, mùa màng bội thu.

Với đồng bào Tày, hạt lúa không chỉ là thành quả lao động mà còn tượng trưng cho sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên.

Bởi vậy, những hạt nếp đầu mùa luôn được lựa chọn cẩn thận để chế biến thành các món ăn truyền thống, dâng lên tổ tiên trước khi cả gia đình cùng thưởng thức.

Năm nay, Lễ mừng cơm mới được UBND xã Lục Hồn tổ chức tại Di tích lịch sử - văn hóa đình Lục Nà, trong khuôn khổ Hội Mùa vàng Lục Hồn 2026.

Ngay từ những nghi thức đầu tiên, không gian ngôi đình cổ kính đã trở nên trang nghiêm, đậm sắc màu văn hóa truyền thống.

Trên ban thờ Thành hoàng Hoàng Cần và các bậc tiền nhân có công khai phá, bảo vệ bản làng, những mâm lễ được chuẩn bị chu đáo với các sản vật đặc trưng của địa phương.

Nổi bật là xôi nếp mới thơm hương lá gừng, gà thiến luộc, cá suối nướng, canh miến dong cùng nhiều món ăn dân dã gắn bó với đời sống đồng bào.

Trong không khí thành kính, các bậc cao niên và thầy cúng thực hiện nghi thức dâng hương, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, bản làng bình yên, nhân dân khỏe mạnh, ấm no.

Những nghi lễ được gìn giữ qua nhiều thế hệ không chỉ phản ánh tín ngưỡng dân gian mà còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, sự trân trọng đối với thành quả lao động.

Lễ mừng cơm mới vì thế không đơn thuần là một hoạt động tín ngưỡng sau mùa gặt, mà còn là dịp để các thế hệ trong cộng đồng cùng gặp gỡ, trao truyền phong tục, bồi đắp tình đoàn kết và niềm tự hào về bản sắc dân tộc.

Lan tỏa giá trị văn hóa, tạo sức hút du lịch cộng đồng

Bên cạnh phần nghi lễ trang trọng, Hội thi mâm cơm mới đã mang đến không khí sôi nổi, tạo điểm nhấn hấp dẫn cho ngày hội.

Tham gia hội thi có 11 đội đại diện cho 11 thôn, bản trên địa bàn xã Lục Hồn. Mỗi đội chuẩn bị một mâm cơm truyền thống dành cho 8-10 người, với ít nhất 6 món chính, trong đó cơm nếp mới là món ăn không thể thiếu.

Từ những nguyên liệu quen thuộc của núi rừng, qua bàn tay khéo léo của người dân, các mâm cơm được chế biến và trình bày công phu, thể hiện sự phong phú trong văn hóa ẩm thực của đồng bào Tày.

Mỗi món ăn không chỉ mang hương vị riêng mà còn gửi gắm câu chuyện về đời sống, tập quán sản xuất và sự gắn bó của con người với quê hương.

Điểm thú vị của hội thi là phần thuyết trình giới thiệu ý nghĩa mâm cơm. Đại diện các đội đã chia sẻ nguồn gốc nguyên liệu, phương pháp chế biến và những nét đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của thôn, bản mình.

Qua đó, du khách có thêm cơ hội tìm hiểu những giá trị truyền thống được lưu giữ trong từng món ăn.

Kết thúc hội thi, đội thôn Bản Chuồng giành giải Nhất; giải Nhì thuộc về thôn Nà Luông và giải Ba được trao cho thôn Đồng Tâm.

Các đội còn lại nhận giải Khuyến khích. Kết quả hội thi không chỉ ghi nhận sự sáng tạo, khéo léo của các đội tham gia mà còn góp phần khuyến khích người dân tiếp tục bảo tồn, phát huy những món ăn truyền thống.

Không gian lễ hội càng thêm phong phú với các gian hàng giới thiệu sản phẩm đặc trưng của địa phương như miến dong OCOP, bánh coóc mò, hàng thêu thổ cẩm.

Cùng với đó là hoạt động trình diễn thời trang “Sắc màu Mùa vàng” của học sinh, các môn thể thao dân tộc và những làn điệu Then mang đậm bản sắc vùng cao.

Sự kết hợp giữa nghi lễ truyền thống, văn hóa ẩm thực và các hoạt động trải nghiệm đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Hội Mùa vàng Lục Hồn.

Nhiều du khách, trong đó có khách quốc tế, hào hứng thưởng thức các món ăn dân tộc, tìm hiểu phong tục và hòa mình vào không khí ngày hội.

Theo ông Vi Tiến Vượng, Chủ tịch UBND xã Lục Hồn, địa phương xác định người dân giữ vai trò chủ thể trong bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch bền vững.

Thông qua Lễ mừng cơm mới và Hội thi mâm cơm truyền thống, người dân không chỉ có cơ hội giới thiệu sản vật, nét đẹp văn hóa quê hương mà còn từng bước tham gia sâu hơn vào các hoạt động du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập.

Thực tế cho thấy, việc đưa những phong tục truyền thống vào các hoạt động trải nghiệm du lịch là hướng đi phù hợp để Lục Hồn phát huy tiềm năng văn hóa bản địa.

Khi người dân trực tiếp tham gia tổ chức, giới thiệu và hưởng lợi từ hoạt động du lịch, ý thức gìn giữ di sản cũng được nâng cao, tạo nền tảng để những giá trị văn hóa tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ.

Giữa sắc vàng của mùa lúa chín, Lễ mừng cơm mới ở Lục Hồn không chỉ mang đến niềm vui sau một mùa thu hoạch mà còn góp phần làm sống động những nét đẹp văn hóa lâu đời của đồng bào Tày.

Từ những mâm cơm đậm hương vị núi rừng, những nghi lễ thành kính đến không gian hội làng rộn rã, tất cả đang góp phần tạo dựng dấu ấn riêng cho du lịch mùa vàng Lục Hồn, gắn bảo tồn bản sắc văn hóa với phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân.