Đề nghị hoàn thiện các quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Cho ý kiến đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đại biểu Lê Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) đánh giá cao Ban soạn thảo và cơ quan thẩm tra đã nghiên cứu, tiếp thu nhiều vấn đề từ thực tiễn để hoàn thiện dự thảo luật; đồng thời, đề nghị tiếp tục rà soát một số quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất và khả thi khi triển khai.

Đối với nguyên tắc áp dụng pháp luật, đại biểu tán thành phương án 2 trong Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, theo hướng giữ nguyên quy định của luật hiện hành, xác định việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nhằm bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật theo Kết luận số 09 của Bộ Chính trị.

Theo đại biểu, các quy định về trách nhiệm bồi thường cần được điều chỉnh tập trung trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, tránh để các luật chuyên ngành quy định riêng, dẫn đến thiếu thống nhất trong tổ chức thực hiện. Đại biểu cũng đề nghị bổ sung trường hợp báo cáo hành vi tham nhũng và bổ sung chủ thể phản ánh là tổ chức trong khái niệm người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Phòng, chống tham nhũng.

Về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực thuế, đại biểu thống nhất với quan điểm của đa số Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và Bộ Tài chính, đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành, chỉ giới hạn trách nhiệm bồi thường đối với 4 nhóm hành vi gồm: áp dụng thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; thu thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; truy thu, hoàn thuế trái pháp luật và thu tiền sử dụng đất trái pháp luật. Theo đại biểu, việc mở rộng từ 4 lên 10 nhóm hành vi phải bồi thường theo Luật Quản lý thuế chưa được đánh giá đầy đủ về tác động đối với ngân sách nhà nước, nguồn nhân lực và hiệu quả quản lý thuế nên chưa đủ cơ sở để mở rộng phạm vi bồi thường.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát quy định về xử lý kỷ luật buộc thôi việc trái pháp luật đối với công chức giữ chức vụ “dưới Thứ trưởng và tương đương”, bởi hệ thống văn bản của Đảng và Nhà nước hiện không còn sử dụng cách xác định chức danh này.

Đối với việc tiếp nhận hồ sơ trên môi trường số, đại biểu thống nhất với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số, song cho rằng dự thảo mới chỉ quy định việc tiếp nhận hồ sơ điện tử mà chưa quy định việc xử lý, giải quyết hồ sơ trên môi trường số theo Luật Giao dịch điện tử. Vì vậy, đề nghị bổ sung nội dung này nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết thủ tục hành chính.

Đồng tình với sự cần thiết sửa đổi luật, đại biểu Mai Thị Phương Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) tập trung phân tích những quy định mới theo hướng tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại. Theo đó, việc bổ sung quyền đề nghị cơ quan giải quyết bồi thường thực hiện giám định sẽ tạo cơ sở khách quan hơn trong việc xác định thiệt hại. Quy định yêu cầu cơ quan giải quyết bồi thường phải ban hành quyết định cả trong trường hợp thương lượng không thành cũng bảo đảm cơ sở pháp lý để người dân thực hiện quyền khởi kiện ra tòa án khi cần thiết.

Đại biểu đánh giá việc nâng mức tạm ứng kinh phí bồi thường từ 50% lên 75% là phù hợp, góp phần giúp người bị thiệt hại sớm khắc phục khó khăn. Đồng thời, dự thảo luật bổ sung các trường hợp được xem xét miễn nghĩa vụ bồi hoàn đối với người thi hành công vụ như mắc bệnh hiểm nghèo, gặp hoàn cảnh đặc biệt khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn hoặc có nhiều đóng góp cho Nhà nước. Theo đại biểu, những quy định này vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa thể hiện chính sách nhân văn, phù hợp với thực tiễn.

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Dũng, Ủy viên, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tập trung góp ý quy định tại khoản 1 Điều 4 của dự thảo luật về nguyên tắc áp dụng pháp luật. Đại biểu cho rằng cần cân nhắc phương án cho phép áp dụng các quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được quy định ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau thay vì chỉ giới hạn trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Thực tiễn lập pháp hiện nay đã có nhiều trường hợp một quan hệ pháp luật được điều chỉnh đồng thời bởi nhiều đạo luật, do đó việc áp dụng nhiều nguồn văn bản là khả thi.

Đại biểu nhận định, trong điều kiện chuyển đổi số và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, việc tra cứu, áp dụng nhiều văn bản pháp luật không còn là trở ngại đối với cơ quan thực thi cũng như người dân. Từ góc độ kỹ thuật lập pháp, phương án này cũng giúp giảm các thủ tục hợp nhất văn bản mỗi khi sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, qua đó, tiết kiệm thời gian, nguồn lực và chi phí tổ chức thực hiện. Đại biểu đồng thời đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo, bảo đảm thống nhất giữa tờ trình và nội dung dự thảo đối với các phương án lựa chọn, cũng như chỉnh sửa một số quy định kỹ thuật liên quan đến căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường.

Cũng trong chương trình làm việc buổi chiều, các đại biểu đã có nhiều ý kiến đối với Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) và Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Các ý kiến tập trung góp ý về phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc áp dụng, tiêu chí thực hiện các cơ chế đặc thù; đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định để bảo đảm tính chặt chẽ, minh bạch, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời tạo cơ sở pháp lý tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.