Chính phủ ban hành Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội

Nghị định mới của Chính phủ, gồm 7 chương và 27 điều, đã quy định chi tiết về việc thành lập, địa vị pháp lý, hoạt động, quản lý tài chính của Quỹ nhà ở quốc gia (Quỹ), chính thức hóa một quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, có tư cách pháp nhân. Nghị định này có vai trò then chốt trong việc tiếp nhận, quản lý, sử dụng các khoản hỗ trợ, đóng góp, thực hiện các hoạt động đầu tư, tạo lập, quản lý vận hành và cho thuê nhà ở xã hội.

Theo quy định tại Nghị quyết số 201/2025/QH15, Quỹ nhà ở quốc gia được phân thành hai cấp: Quỹ nhà ở trung ương do Chính phủ thành lập và trực thuộc sự quản lý của Bộ Xây dựng; và Quỹ nhà ở địa phương do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thành lập và quản lý. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được phép linh hoạt trong việc quyết định thành lập mới Quỹ nhà ở địa phương dưới mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, hoặc tổ chức lại/giao nhiệm vụ cho quỹ tài chính hiện có.

Tuy nhiên, các quỹ này phải đảm bảo hoạt động đúng theo mục tiêu, chức năng của Quỹ nhà ở địa phương và phải thực hiện hạch toán, theo dõi riêng nguồn vốn hoạt động của Quỹ, không được sử dụng nguồn vốn này cho các nhiệm vụ khác. Quỹ nhà ở quốc gia, bao gồm cả cấp trung ương và địa phương thành lập mới, là đơn vị sự nghiệp công lập, có con dấu riêng, hạch toán độc lập, và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại.

Quỹ được hình thành từ nhiều nguồn vốn đa dạng nhằm đảm bảo tính bền vững, bao gồm nguồn ngân sách nhà nước cấp, tiền trích từ số tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội, tiền bán nhà ở thuộc tài sản công, tiền đấu giá quyền sử dụng đất, cùng với việc tiếp nhận các khoản hỗ trợ tự nguyện và nguồn huy động hợp pháp khác.

Mục tiêu và chức năng chính của Quỹ được tập trung rõ rệt vào việc đầu tư xây dựng nhà ở xã hội đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, và tạo lập nhà ở xã hội để cho thuê. Việc tạo lập này được thực hiện thông qua nhiều hình thức, bao gồm tiếp nhận, chuyển đổi công năng nhà ở thuộc tài sản công, mua nhà ở của chủ đầu tư, đặt hàng, tiếp nhận/chuyển giao nhà ở từ doanh nghiệp Nhà nước, tiếp nhận nhà ở phục vụ tái định cư/tạm cư, hoặc mua nhà ở thương mại để cho thuê đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động.

Về nhiệm vụ, Quỹ phải thực hiện các hoạt động phù hợp với mục tiêu, quản lý và sử dụng hiệu quả, đúng mục đích nguồn vốn, đất đai, tài sản được giao. Quỹ phải thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo, quản lý tài chính, kế toán, kiểm toán, và chịu sự kiểm tra, thanh tra theo quy định của pháp luật. Về quyền hạn, Quỹ được phép tiếp nhận nguồn vốn, tài sản, được hoạt động liên doanh, liên kết, phối hợp với các cơ quan liên quan và có quyền từ chối các yêu cầu sử dụng nguồn lực trái với quy định pháp luật và hoạt động của Quỹ.

Cơ cấu tổ chức của Quỹ được thực hiện theo quy định đối với đơn vị sự nghiệp công lập, bao gồm Giám đốc Quỹ, không quá 02 Phó Giám đốc, Kế toán trưởng và không quá 05 đơn vị cấp phòng chuyên môn, hành chính. Giám đốc Quỹ là người đại diện theo pháp luật và chịu trách nhiệm toàn diện trước Bộ trưởng Bộ Xây dựng (đối với Quỹ trung ương) hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (đối với Quỹ địa phương) về mọi hoạt động của Quỹ.