Siết điều kiện đào tạo thuyền viên hàng hải từ ngày 1/11
Ngày 11/10, lực lượng cứu nạn hàng hải Việt Nam phải khẩn trương đưa một thuyền viên nước ngoài bị bệnh nặng trên tàu hàng vào bờ cấp cứu.
Những tình huống khẩn cấp trên biển cho thấy yêu cầu cao về năng lực chuyên môn, khả năng phối hợp và ứng phó của thuyền viên.
Từ ngày 1/11/2026, các cơ sở đào tạo, huấn luyện thuyền viên hàng hải phải đáp ứng những điều kiện cụ thể theo Nghị định 348/2026/NĐ-CP.
An toàn hàng hải bắt đầu từ đào tạo
Theo thông tin từ Chính phủ, ngày 11/10/2026, Trung tâm Phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng hải Việt Nam điều động tàu SAR 273 đưa một thuyền viên quốc tịch Ấn Độ bị bệnh nặng trên tàu hàng RAMHAN về Nha Trang cấp cứu.
Tàu cứu nạn tiếp cận tàu hàng lúc 9h30 và đưa thuyền viên vào bờ lúc 10h54 cùng ngày.
Đây là một tình huống cứu nạn y tế, không phải bằng chứng về hạn chế trong đào tạo thuyền viên.
Tuy nhiên, sự việc cho thấy môi trường làm việc trên biển có những tình huống khẩn cấp đòi hỏi thuyền viên phải có kiến thức, kỹ năng chuyên môn và khả năng phối hợp phù hợp.
Trong quá trình vận hành tàu, thuyền viên còn phải thực hiện nhiệm vụ trực ca, xử lý sự cố kỹ thuật, ứng phó tình huống nguy hiểm và phối hợp cứu người khi cần thiết. Một sai sót trong thao tác hoặc chậm trễ khi xử lý sự cố có thể gây thiệt hại về người, tài sản và môi trường biển.
Vì vậy, đào tạo thuyền viên không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt lý thuyết. Cơ sở đào tạo cần có trang thiết bị phù hợp, giảng viên đủ năng lực và quy trình huấn luyện bảo đảm chất lượng.
Đây cũng là yêu cầu quan trọng để thuyền viên Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn nghề nghiệp trong môi trường hàng hải quốc tế.
Cơ sở đào tạo phải đáp ứng những điều kiện gì?
Ngày 8/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 348/2026/NĐ-CP quy định về điều kiện cơ sở đào tạo, huấn luyện và tổ chức tuyển dụng, cung ứng thuyền viên hàng hải. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/11/2026.
Theo Điều 4, cơ sở đào tạo phải đáp ứng ba nhóm yêu cầu chính.
Thứ nhất, có cơ sở vật chất và trang thiết bị đào tạo phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành.
Thứ hai, có chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001 hoặc ISO 21001 còn hiệu lực.
Thứ ba, có cơ sở dữ liệu quản lý hoạt động đào tạo và chứng chỉ nghiệp vụ của thuyền viên, phục vụ tra cứu theo Công ước STCW và kết nối với cơ sở dữ liệu quản lý thuyền viên của cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải.
Các yêu cầu này nhằm bảo đảm hoạt động đào tạo có cơ sở vật chất phù hợp, quy trình quản lý chất lượng và dữ liệu phục vụ công tác quản lý.
Giảng viên phải có trình độ, kinh nghiệm phù hợp
Theo Điều 5, giảng viên lý thuyết phải có bằng đại học trở lên thuộc chuyên ngành phù hợp với môn học hoặc chương trình được phân công.
Đối với giảng viên thực hành, yêu cầu chặt chẽ hơn. Giảng viên phải có chứng nhận huấn luyện viên chính hoặc chứng chỉ do Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO), đơn vị được IMO công nhận cấp theo Quy tắc I/6 của Công ước STCW.
Ngoài ra, giảng viên phải có chứng nhận khả năng chuyên môn tối thiểu ở chức danh Đại phó tàu từ 3.000 GT trở lên hoặc Máy hai trên tàu có tổng công suất máy chính từ 3.000 kW trở lên; đồng thời đáp ứng yêu cầu về chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ và kinh nghiệm phù hợp với từng chương trình.
Quy định này cho thấy việc giảng dạy thực hành đòi hỏi không chỉ kiến thức chuyên ngành mà còn cần năng lực và kinh nghiệm nghề nghiệp tương ứng.
Không chỉ cấp phép mà còn phải kiểm tra
Theo Điều 6, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện đào tạo, huấn luyện thuyền viên hàng hải.
Đáng chú ý, Nghị định còn quy định việc tạm dừng hoạt động đối với chương trình đào tạo không đáp ứng điều kiện; thu hồi giấy chứng nhận trong các trường hợp luật định và kiểm tra, đánh giá cơ sở đào tạo.
Cụ thể, theo Điều 9, cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải tổ chức đánh giá độc lập hệ thống đào tạo, huấn luyện thuyền viên định kỳ 5 năm một lần.
Giữa hai kỳ đánh giá, cơ quan có thẩm quyền phải tổ chức kiểm tra hoạt động đào tạo tại các cơ sở ít nhất một lần.
Như vậy, việc quản lý không chỉ dừng ở khâu cấp phép ban đầu mà còn đặt ra yêu cầu duy trì điều kiện hoạt động và kiểm soát chất lượng trong quá trình đào tạo.
Từ ngày 1/11/2026, việc triển khai Nghị định 348/2026/NĐ-CP sẽ là cơ sở để tăng cường quản lý lĩnh vực này. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào việc thực hiện nghiêm các điều kiện, kiểm tra đúng thực chất và bảo đảm năng lực của người học sau đào tạo.
Mục tiêu cuối cùng là góp phần xây dựng đội ngũ thuyền viên có đủ trình độ, kỹ năng, đáp ứng yêu cầu công việc và nâng cao an toàn trong hoạt động hàng hải.
