Cần sớm ban hành quy định pháp luật về thị trường carbon

Vẫn còn văn bản hướng dẫn chưa được ban hành kịp thời

Báo cáo tóm tắt với Đoàn giám sát, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đã nêu bật những kết quả đạt được trong công tác hoàn thiện chính sách, pháp luật, tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BVMT thuộc lĩnh vực phụ trách của Bộ Tư pháp.

Trong đó, về công tác góp ý, thẩm định dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) và ban hành các VB hướng dẫn thi hành Luật BVMT, Luật BVMT năm 2020 đã giao Chính phủ, Thủ tướng, các Bộ, ngành xây dựng, ban hành 9 VB quy định chi tiết.

Sau hơn 3 năm thi hành Luật, Bộ Tư pháp thấy rằng các Bộ, ngành, địa phương tuân thủ và thực hiện tương đối nghiêm quy trình xây dựng, ban hành các VBQPPL.

Về công tác hoàn thiện chính sách, pháp luật, tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BVMT, Bộ Tư pháp đã tham mưu, góp ý để Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều VB để định hướng, đôn đốc, chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương nói chung và trong công tác xây dựng pháp luật nói riêng.

Qua theo dõi, các Bộ, ngành, địa phương đã ban hành VB chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tham mưu, thực hiện nhiệm vụ rà soát, lập danh mục và ban hành các VB quy định chi tiết thi hành VBQPPL trong lĩnh vực về BVMT, biến đổi khí hậu…

Việc xây dựng, ban hành VB quy định chi tiết thi hành các VBQPPL trong lĩnh vực BVMT đã được các Bộ, ngành, địa phương tích cực triển khai thực hiện theo hướng các thủ tục hành chính trong VB quy định chi tiết đã được rà soát, cân nhắc kỹ, bảo đảm có chất lượng, ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu cải cách thủ tục hành chính…

Tuy nhiên, việc ban hành VBQPPL về BVMT còn có một số tồn tại, hạn chế. Chẳng hạn, có những cơ quan rất tích cực, chủ động thực hiện quy trình xây dựng, ban hành VB nhưng một số VB được Luật BVMT năm 2020 giao vẫn chưa được kịp thời ban hành (như quy định về thành lập thị trường carbon trong nước) hoặc vừa mới ban hành trong năm 2025 (như xác nhận dự án được cấp tín dụng xanh, trái phiếu xanh).

Một số nội dung quy định pháp luật còn chưa theo kịp sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, các yêu cầu mới của thực tiễn, chưa thật sự đảm bảo sự ổn định, tính dự báo cao của chính sách…

Về nội dung có khó khăn, vướng mắc liên quan đến Luật BVMT, Bộ Tư pháp rà soát và thống kê có 24 nội dung; đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu các vướng mắc này và sửa đổi tối đa trong quá trình xây dựng 1 luật sửa 15 luật, sẽ trình QH trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, 31/33 nội dung vướng mắc trong Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT đã được sửa đổi trong Nghị định 05/2025/NĐ-CP; 2 nội dung vướng mắc còn lại đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường sửa đổi.

Thường xuyên việc kiểm tra, rà soát VBQPPL trong lĩnh vực BVMT

Các thành viên Đoàn giám sát đã phát biểu ý kiến, đặt thêm vấn đề với Bộ Tư pháp liên quan đến hoàn thiện hệ thống VB quy định chi tiết thi hành các VBQPPL trong lĩnh vực BVMT; việc triển khai Luật còn khoảng trống nào cần khắc phục; thực hiện chức năng thẩm định, kiến nghị việc chậm ban hành VB quy định chi tiết; phân công trách nhiệm, cơ chế xử lý vướng mắc trong thi hành Luật; giải pháp triển khai hiệu quả 4 Nghị quyết “trụ cột” trong lĩnh vực BVMT; khẩn trương hoàn thiện, ban hành Nghị định về sàn giao dịch carbon…

Tại cuộc làm việc, đại diện một số Bộ, ngành tham gia giải trình các vấn đề liên quan. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú tiếp thu ý kiến các thành viên Đoàn giám sát, đồng thời nhấn mạnh sẽ giải trình đầy đủ trong báo cáo bổ sung, bảo đảm đáp ứng yêu cầu của Đoàn.

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch QH Lê Minh Hoan khẳng định Bộ Tư pháp có vai trò quan trọng và trách nhiệm lớn trong việc triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị, đặc biệt là trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung, trong đó có pháp luật về lĩnh vực BVMT.

Từ đó, Phó Chủ tịch QH đề nghị Bộ Tư pháp lưu tâm thực hiện thường xuyên việc kiểm tra, rà soát VBQPPL trong lĩnh vực BVMT. Trên cơ sở các Nghị quyết nền tảng, nhất là Nghị quyết 66, kết hợp với thực tiễn quản lý của mình, đề nghị Bộ chủ động nghiên cứu, kiến nghị sửa đổi, bổ sung Luật BVMT và các luật khác trong thời gian tới, bảo đảm gắn việc xây dựng pháp luật với yêu cầu của thực tiễn và đưa ra các đề xuất, kiến nghị hiệu quả, mang tính khả thi cao; góp phần tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong chính sách, pháp luật, nhất là trong bối cảnh thực hiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.

Phó Chủ tịch QH cũng đề nghị Bộ Tư pháp đổi mới tư duy, định hướng xây dựng pháp luật; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật. Với vai trò quan trọng của mình, Bộ Tư pháp nên đi đầu và chủ trì, phối hợp với các cơ quan trong việc đổi mới tư duy, định hướng xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực phát triển trong các lĩnh vực khác nhau, trong đó có lĩnh vực BVMT.

Cần kịp thời kiến nghị các vấn đề về tổ chức thực hiện liên quan đến con người, tổ chức bộ máy, phương thức hoạt động trong công tác thực thi pháp luật về môi trường ở các cấp chính quyền…