8 nhà thầu sân bay Long Thành mang gần 1.000 tỷ tiền tạm ứng đi gửi tiết kiệm lấy lãi

Thanh tra Chính phủ vừa có thông báo Kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật đối với Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 (sân bay Long Thành). Đáng chú ý trong kết luận này chính là những thiếu sót, vi phạm tại Gói thầu 5.10.

Gói thầu 5.10 - thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư. Liên danh Vietur trúng thầu với giá hơn 27.800 tỷ đồng và gần 339 triệu USD, tương đương hơn 8.100 tỷ đồng, tổng cộng 35.900 tỷ đồng.

Liên danh Vietur gồm 10 doanh nghiệp, đứng đầu là IC Istas (thuộc IC Holdings của Thổ Nhĩ Kỳ). Các thành viên trong nước còn lại gồm: Ricons, Newtecons, Sol E&C, Tổng công ty Xây dựng số 1, Vinaconex, Tổng công ty Xây dựng Hà Nội, Phục Hưng Holdings, ATAD và Hawee.

Cụ thể các sai sót của gói thầu 5.10 được Thanh tra Chính phủ chỉ ra bao gồm:

tại Gói thầu 5.10, hồ sơ dự thầu của Nhà thầu liên danh Vietur dự thầu bằng đồng tiền nước ngoài (trị giá hơn 235,7 triệu USD) sai quy định nhưng bên mời thầu không phát hiện để làm rõ, ký Hợp đồng 5.10 theo đúng hồ sơ dự toán và sử dụng đồng tiền thanh toán bằng USD không đúng quy định. Sai sót này có thể gây thất thoát cho ACV khi phải thanh toán bằng USD với tỷ giá cao so với trước.

Thanh tra Chính phủ kết luận, tổ chuyên gia đánh giá hồ sơ dự thầu có vi phạm, không yêu cầu nhà thầu làm rõ khi đánh giá năng lực, kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự của nhà thầu Vinaconex theo quy định.

Hợp đồng 5.10 thỏa thuận tỷ lệ giá trị công việc tối đa được giao nhà thầu phụ là 80% của giá trị hợp đồng, không phù hợp với đề xuất giá trị công việc sử dụng thầu phụ (77,3% giá trị hợp đồng) tại hồ sơ dự thầu, không đúng quy định tại hồ sơ mời thầu. Một số vật tư, thiết bị thay đổi nơi sản xuất, mã hiệu, nhà sản xuất so với đề xuất trong hồ sơ dự thầu là sai quy định.

Các nhà thầu chính như Newtecons, Ricons, Hancorp, CC1, Vinaconex, ATAD, Phục Hưng chuyển nhượng cho nhà thầu khác (nhà thầu chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ) phần công việc thuộc Gói thầu 5.10 trị giá gần 1.600 tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định tại Luật Đấu thầu 2013.

Các nhà thầu thuộc liên danh Vietur gồm: Newtecons, Ricons, Hancorp, CC1, Vinaconex, Atad, Phục Hưng, Sol E&C, Hawee cũng đã ký với một số nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của Gói thầu 5.10 có tổng trị giá hơn 1.652 tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm Luật Đấu thầu 2013.

Riêng đối với 4 nhà thầu phụ của nhà thầu IC ICTAS gồm Ricons, Newtecons, Sol E&C và Công ty CP kết cấu thép ATAD Đồng Nai, các nhà thầu phụ này đã ký hợp đồng với nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của Gói thầu 5.10 với tổng giá trị hơn 2.835 tỷ đồng. 4 nhà thầu phụ chuyển nhượng cho nhà thầu khác là vi phạm quy định trong Hợp đồng 5.10.

Chủ đầu tư và đơn vị Tư vấn giám sát là Liên danh Japan Airport Consultants, Inc và Công ty CP Tư vấn công nghệ, thiết bị và kiểm định xây dựng - Coninco đã chấp thuận để Nhà thầu IC ICTAS giao công việc cung cấp, lắp đặt Hệ thống quản lý trung tâm (CMS) cho nhà thầu Ricons, không thuộc phạm vi công việc giao thầu phụ theo Hợp đồng 5.10, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định của Luật Đấu thầu.

Theo Thanh tra Chính phủ, 8/10 nhà thầu trong Liên danh Vietur sử dụng tiền tạm ứng là hơn 936 tỷ đồng để gửi tiết kiệm để nhận số tiền lãi hơn 10,6 tỷ đồng là chưa đúng mục đích sử dụng tiền tạm ứng theo quy định pháp luật và thỏa thuận trong hợp đồng.

Ngoài ra, ACV cũng mua bảo hiểm công trình Gói thầu 5.10 không đủ giá trị Hợp đồng 5.10. Một số nhà thầu chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm mua bảo hiểm bắt buộc đối với người lao động thi công trên công trường theo quy định.

Thanh tra Chính phủ nêu rõ, năng lực quản lý, thực hiện và tuân thủ pháp luật của một số nhà thầu còn hạn chế; có tình trạng nhà thầu chính/nhà thầu phụ chuyển nhượng cho nhà thầu khác phần công việc thuộc gói thầu sai quy định, chưa được chủ đầu tư xem xét về điều kiện, năng lực và chấp thuận để quản lý, nguy cơ ảnh hưởng đến công tác quản lý chất lượng, tiến độ xây dựng công trình.

Cũng theo Thanh tra Chính phủ, trách nhiệm đối với những thiếu sót, vi phạm tại Dự án thành phần 3 thuộc về chủ đầu tư là Hội đồng quản trị ACV, Tổng Giám đốc, Phó Tổng giám đốc theo nhiệm vụ phân công và Ban quản lý dự án, tổ chuyên gia cũng như các phòng ban, cá nhân thuộc ACV.

Do đó, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương rà soát, chấn chỉnh các chủ đầu tư trong việc quản lý thầu phụ, đặc biệt lưu ý việc chuyển nhượng thầu; Đảm bảo thực hiện theo đúng quy định pháp luật, tăng cường thanh tra, kiểm tra để phát hiện, xử lý nghiêm với phương châm “làm một vụ cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”.

Việc này nhằm phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm hành vi chuyển nhượng thầu tại các công trình, dự án quan trọng Quốc gia, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn.

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật đối với một số nhà thầu chuyển nhượng thầu và chủ đầu tư ACV vi phạm quy định của Luật Đấu thầu; vi phạm quy định về đồng tiền dự thầu, đồng tiền thanh toán.

Đồng thời, Thanh tra Chính phủ chuyển kết luận thanh tra cho Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý trong việc lựa chọn nhà thầu và các vi phạm khác tại các gói thầu nêu trong kết luận thanh tra liên quan đến vụ án hình sự do Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đang điều tra (nếu có) và các vấn đề liên quan đến các công trình, dự án quan trọng Quốc gia theo thẩm quyền, nhiệm vụ Thủ tướng giao.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, UBND tỉnh Đồng Nai cùng các chủ đầu tư khẩn trương rà soát, khắc phục toàn diện các tồn tại; đồng thời kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan theo quy định.