Xuất khẩu thủy sản quý I/2026 tăng 8%, Trung Quốc đóng vai trò dẫn dắt của toàn thị trường

Theo Hiệp hội chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 3/2026, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 927 triệu USD, tăng hơn 5% so với cùng kỳ. Lũy kế quý I đạt 2,64 tỷ USD, tăng gần 8%.

Mức tăng này thấp hơn đáng kể so với nhịp tăng khoảng 20% của hai tháng đầu năm, cho thấy tăng trưởng đang chậm lại và phụ thuộc nhiều vào một số động lực chính.

Về thị trường,  trong quý I/2026, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) duy trì là thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam, với kim ngạch đạt khoảng 764 triệu USD, tăng gần 45% so với cùng kỳ. Riêng tháng 3, xuất khẩu sang thị trường này đạt hơn 250 triệu USD, tăng trên 50%.

Đây không chỉ là mức tăng cao nhất trong các thị trường chủ lực, mà còn là yếu tố quyết định giúp toàn ngành duy trì tăng trưởng dương trong bối cảnh nhiều thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc đều giảm.

Theo VASEP, động lực từ Trung Quốc trong quý I chủ yếu đến từ ba yếu tố:

Thứ nhất, yếu tố mùa vụ và tiêu dùng dịp Tết.

Thứ hai, sức cầu thực vẫn duy trì tích cực ở phân khúc trung – cao cấp.

Thứ ba, lợi thế địa lý và tính linh hoạt của chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng tốt hơn các nhịp tăng ngắn hạn của thị trường này, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm tiêu dùng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tăng trưởng mạnh trong quý I cũng mang yếu tố thời điểm. Một phần kim ngạch tăng cao phản ánh nhu cầu tích trữ và phục vụ mùa vụ, hơn là xu hướng tăng trưởng nền dài hạn. Điều này đặt ra yêu cầu phải phân tách rõ giữa “tăng trưởng mùa vụ” và “tăng trưởng thực chất” khi đánh giá triển vọng các tháng tiếp theo.

Vai trò dẫn dắt của Trung Quốc đã ảnh hưởng rõ nét tới cơ cấu tăng trưởng của toàn ngành trong quý I. Ở nhóm tôm, tăng trưởng chủ yếu đến từ tôm hùm – sản phẩm có giá trị cao và phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc.

Trong khi đó, tôm chân trắng – mặt hàng chủ lực tại các thị trường Mỹ, EU – gần như đi ngang, cho thấy sự phục hồi chưa đồng đều giữa các phân khúc.

Với cá tra, Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, góp phần duy trì mức tăng trưởng ổn định cho mặt hàng này trong bối cảnh các thị trường khác còn thận trọng.

Ở nhóm hải sản khác, các sản phẩm như cua ghẹ, nhuyễn thể cũng hưởng lợi từ nhu cầu tại các thị trường châu Á, trong đó Trung Quốc đóng vai trò quan trọng.

Đáng chú ý là xuất khẩu cá rô phi đang nổi lên như một điểm sáng của ngành thủy sản. Sau khi xuất khẩu năm 2025 đạt khoảng 99 triệu USD (tăng 141% so với 2024), đà tăng trưởng này tiếp tục duy trì mạnh mẽ trong Quý I/2026 với kim ngạch ước đạt 35 triệu USD, tăng khoảng 190% so với cùng kỳ năm trước.

VASEP nhận định, dù mang lại tăng trưởng ngắn hạn, việc phụ thuộc lớn vào Trung Quốc cũng đặt ra không ít rủi ro bởi nhiều yếu tố như: tính biến động theo chính sách và điều hành nhập khẩu; tính mùa vụ cao; cạnh tranh ngày càng gia tăng.

Do đó, dù Trung Quốc là động lực chính trong ngắn hạn, việc cân đối lại cơ cấu thị trường vẫn là yêu cầu quan trọng để đảm bảo tăng trưởng bền vững...

Dự báo trong quý II/2026, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) nhiều khả năng vẫn là thị trường đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, tốc độ tăng có thể chậm lại so với quý I do yếu tố mùa vụ qua đi.

"Tăng trưởng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu tiêu dùng thực và khả năng duy trì thị phần của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng. Các phân khúc phù hợp với nhu cầu “giá hợp lý – tiện lợi” có thể sẽ đóng vai trò quan trọng hơn so với nhóm sản phẩm cao cấp mang tính thời vụ", bà Lê Hằng - Phó Tổng Thư ký của VASEP cho hay.