Xét xử vụ án 7 cựu cán bộ Long Thành cấp “đất công”: Đề nghị trả hồ sơ điều tra bổ sung

Cáo buộc khiến các bị cáo không phục

Vừa qua, TAND huyện Long Thành (tỉnh Đồng Nai) tiếp tục xét xử 7 bị cáo nguyên cán bộ công chức của xã Bình Sơn và huyện Long Thành về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.

Hội đồng xét xử (HĐXX) đã triệu tập ông Trương Văn Phương (cựu Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Long Thành) và ông Lê Thanh Tuấn (Giám đốc Văn phòng Đăng ký Đất đai - đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Nai). Thời điểm bị cáo Nguyễn Hoàng Nghĩa là Phó phòng Tài nguyên và Môi trường (TNMT), ông Phương là Trưởng phòng.

Tại phiên xét xử, HĐXX đã quay trở lại phần xét hỏi với các bị cáo và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan để làm rõ một số chi tiết quan trọng trong vụ án.

Trả lời câu hỏi của chủ tọa “Phòng TNMT Long Thành có thẩm định 2 hồ sơ cấp giấy chứng nhận QSDĐ lần đầu cho bà Tho, bà Loan không”, ông Phương cho biết, ông đã phân công nhiệm vụ cho cấp phó theo mảng công tác nên ông không tham gia và không biết 2 hồ sơ xin cấp sổ trên. Tại quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của huyện Long Thành được UBND tỉnh Đồng Nai phê duyệt theo Quyết định số 4268/QĐ-UBND ngày 31/12/2014 không thể hiện nguồn gốc của 2 thửa đất trên. Theo ông Phương, ông không biết thông tin gì về 2 thửa đất trên và do ai quản lý.

Một điểm quan trọng trong vụ án là giá trị pháp lý của 3 sổ mục kê (cập nhật biến động về đất đai): năm 1999, 2007 và 2011, chủ tọa cũng đã hỏi ông Lê Thanh Tuấn - đại diện Sở TNMT tỉnh Đồng Nai – khi cấp giấy chứng nhận QSDĐ cho bà Tho, bà Loan, phải căn cứ vào sổ năm nào? Cáo trạng đã buộc tội các bị cáo đã không căn cứ vào sổ mục kê năm 1999 nên không biết đây là đất công. Vậy khi xét cấp giấy chứng nhận cho bà Tho, bà Loan phải xem xét sổ mục kê nào?

Trả lời chủ tọa, ông Tuấn giải thích, sổ mục kê để ghi nhận lại thông tin nguồn gốc đất, có tác dụng tham khảo trong việc xét cấp giấy chứng nhận. Khi xem xét nguồn gốc không phải chỉ dựa vào các sổ mục kê, sổ mục kê trước không thay thế sổ mục kê sau.

Trước ý kiến của đại diện Sở TNMT, bị cáo Nguyễn Quang Thảo (nguyên viên chức VPĐKĐĐ Chi nhánh Long Thành), phản ứng: nếu là tài liệu tham khảo, vậy tại sao 2 bản Kết luận giám định (số 200 và số 46) của giám định viên thuộc Sở TNMT (do cơ quan điều tra trưng cầu) và cáo trạng lại chỉ căn cứ vào sổ mục kê năm 1999 để buộc tội các bị cáo?

Theo bị cáo Thảo, Thông tư 29/2004 và Thông tư 09/2007 của Bộ TNMT quy định, sổ mục kê sau phải cập nhật, chỉnh lý, hoàn thiện từ bản đồ địa chính, sổ mục kê trước đó. Sổ mục kê năm 2011 được chỉnh lý bổ sung hoàn thiện nhất từ các sổ mục kê trước. Sau đó Sở TNMT ban hành bàn giao cho cấp huyện, xã sử dụng làm tài liệu để cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Đây được coi là tài sản quốc gia, các công chức, viên chức căn cứ để áp dụng, cũng như các bị cáo trong vụ án chỉ được áp dụng không có quyền tra cứu lại các quy định trước đó. Như vậy, việc các bị cáo sử dụng sổ mục kê năm 2011 là phù hợp quy định pháp luật.

Luật sư Lê Vũ Tấn – người bào chữa cho bị cáo Nguyễn Hoàng Nghĩa (cựu Trưởng phòng TNMT huyện Long Thành) - tranh luận, việc 2 bản Kết luận giám định (số 200 và số 46) của giám định viên thuộc Sở TNMT (do cơ quan điều tra trưng cầu) và cáo trạng lại chỉ căn cứ vào sổ mục kê năm 1999 để kết tội các bị cáo mà không xem xét đến 2 sổ mục kê năm 2007 và 2011 là không khách quan, không đảm bảo quy định pháp lý. Luật sư đề nghị HĐXX trả hồ sơ điều tra bổ sung để làm rõ hơn cơ sở để kết tội các bị cáo.

Luật sư Đinh Trọng Liên đặt vấn đề với ông Lê Thanh Tuấn, đến năm 2007, 2 thửa đất số 11 và số 513 tờ bản đồ số 20 thuộc quyền quản lý của Cụm công nghiệp Bình Sơn, UBND xã không quản lý nữa. Vậy, căn cứ theo quy định nào để bắt buộc công chức, viên chức phải thẩm tra lại nguồn gốc đất?

Ông Tuấn trả lời, xem xét nguồn gốc đất thuộc trách nhiệm UBND xã, VPĐKĐĐ kiểm tra dựa trên tài liệu hồ sơ, Phòng TNMT tham mưu cho UBND huyện quyết định việc công nhận hay không cho người sử dụng đất. Không có quy định việc cơ quan ĐKĐĐ phải đi kiểm tra lại nguồn gốc đất.

Các bị cáo không vụ lợi khi thi hành công vụ

Tại phiên xử, bị cáo Trần Quốc Tuấn cho rằng, khi bị cáo về làm Chủ tịch UBND xã Bình Sơn, hồ sơ thể hiện năm 2011, được bàn giao 34 thửa đất công nhưng trong đó không có thửa số 14 tờ bản đồ số 7 - thửa đất đã cấp giấy chứng nhận cho bà Tho, bà Loan.

Luật sư Nguyễn Sĩ Hiếu bổ sung, trong các thửa đất công, bị cáo Tuấn chưa hề nhận bàn giao thửa đất này (tạm gọi là thửa số 35), vậy buộc tội bị cáo Tuấn là không đủ cơ sở.

Cuối năm 2011, Sở TNMT tỉnh Đồng Nai phê duyệt sổ mục kê đất đai do Giám đốc VPĐKĐĐ tỉnh Đồng Nai thiết lập cũng cho thấy: hai thửa đất số 11 và số 513 thể hiện trong sổ mục kê 2011 là đất hộ gia đình, cá nhân quản lý sử dụng, ký hiệu GDC, loại đất này được phép cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Nếu là đất do xã quản lý, sử dụng thì ký hiệu sẽ là UBQ hoặc UBS.

Luật sư Đinh Trọng Liên khẳng định: “Hai thửa đất trên bất kỳ hộ gia đình cá nhân nào đủ điều kiện sẽ được cấp sổ đỏ và việc cấp sổ là đúng quy định pháp luật. Không có căn cứ nào xác nhận thửa đất trên là đất công do nhà nước quản lý”.

Năm 2013, trong một báo cáo của Tổ kiểm tra, phúc tra công tác quản lý, sử dụng đất công trên địa bàn xã Bình Sơn do UBND huyện Long Thành thành lập cũng thể hiện không có thửa trên và trong báo cáo có nêu: “Hiện tại toàn bộ diện tích đất công nêu trên không có trường hợp nào bị lấn chiếm sử dụng của tổ chức hoặc cá nhân và đã được đo đạc, cắm mốc”.

Vì vậy, các bị cáo đều không thừa nhận hành vi phạm tội. Các bị cáo cho rằng bản thân đã thực hiện theo thủ tục văn bản hành chính được giao, quá trình kiểm tra rà soát hồ sơ thấy hồ sơ đầy đủ, không phát hiện sai phạm.

Trong lời nói sau cùng, các bị cáo đều khẳng định “không hề được hưởng lợi gì, chỉ làm đúng theo nhiệm vụ, đúng bổn phận và trách nhiệm của mình trước công việc được giao”.

Cũng tại phiên tòa bị cáo Nguyễn Hoàng Nghĩa (cựu Trưởng phòng TNMT huyện Long Thành) cho rằng trong nhiệm vụ được giao không có trách nhiệm quản lý đất công, sổ mục kê và bản đồ địa chính. Khi xã Bình Sơn báo cáo, bị cáo kiểm tra thấy không phải đất công. Mặt khác, trước khi vụ án được khởi tố, theo kết luận thanh tra của huyện Long Thành cũng không xác định 2 thửa đất số 11 và số 513, tờ bản đồ số 20 tại xã Bình Sơn là đất công.

‘Bị cáo đề nghị, HĐXX xem xét lại 2 Bản kết luận giám định số 200 và số 46, làm rõ hơn mặt khách quan của tội phạm để xác định lại đúng người đúng tội, đúng quy định pháp luật", bị cáo Nghĩa nói.

Sau khi kết thúc phần tranh tụng, HĐXX nghị án dự kiến đến sáng ngày 16/6 sẽ tuyên án.

Sổ mục kê là gì?

Sổ mục kê là loại sổ được lập để ghi các thửa đất theo từng xã, phường, thị trấn và ghi một số thông tin về các thửa đất đó.

Sổ mục kê có giá trị thế nào khi cấp Sổ đỏ?

Là căn cứ để cấp Giấy chứng nhận, đồng thời là căn cứ xác định hộ gia đình, cá nhân không phải nộp tiền sử dụng đất.

Căn cứ khoản 1 Điều 100 Luật Đất đai 2013 và khoản 1 Điều 18 Nghị định 43/2014/ND-CP, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có sổ mục kê lập trước ngày 18/12/1980 thì được cấp Giấy chứng nhận và không phải nộp tiền sử dụng đất.

Đồng thời, trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có sổ mục kê được lập trước ngày 18/12/1980 nhưng sổ ghi tên người khác nhưng đến trước ngày 01/7/2014 vẫn chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền theo quy định thì được cấp Giấy chứng nhận và không phải nộp tiền sử dụng đất nếu đủ điều kiện sau:

Có giấy tờ về việc chuyển quyền sử dụng đất có chữ ký của các bên có liên quan.

Đất đó không có tranh chấp.

Là căn cứ để xác định sử dụng ổn định khi cấp Giấy chứng nhận.

Sổ mục kê được lập qua các thời kỳ là căn cứ để xác định hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ổn định khi cấp Giấy chứng nhận với điều kiện sổ mục kê có ghi thông tin về thời gian (theo khoản 2 Điều 21 Nghị định 43/2014/NĐ-CP).