Xe máy dưới 5 năm dự kiến không phải kiểm định khí thải trực tiếp

Theo dự thảo, chỉ những mô-tô, xe gắn máy đã sử dụng từ 5 năm trở lên mới thuộc diện phải kiểm định khí thải định kỳ. Với nhóm xe dưới 5 năm, cơ quan đăng kiểm sẽ cấp chứng nhận điện tử dựa trên dữ liệu chất lượng ban đầu của phương tiện, được kết nối với hệ thống của cơ quan công an, thay vì yêu cầu chủ xe đưa phương tiện đến kiểm tra trực tiếp.

Chính sách này được xây dựng trên cơ sở Quyết định số 13/2026 về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với khí thải mô-tô, xe gắn máy, có hiệu lực từ ngày 30/6/2026. Tuy nhiên, việc tổ chức kiểm định khí thải xe máy trên thực tế được dự kiến lùi đến giữa năm 2027, nhằm tạo thời gian chuẩn bị về hạ tầng, nhân lực và hệ thống kỹ thuật.

Đáng chú ý, lộ trình thực hiện không áp dụng đồng loạt mà ưu tiên nhóm phương tiện có nguy cơ phát thải cao. Trong khoảng 1,5 năm đầu tại các đô thị lớn, cơ quan chức năng sẽ tập trung kiểm tra các xe “đời sâu”, sản xuất trước năm 2008 – nhóm được đánh giá có mức độ ô nhiễm lớn.

Kết quả kiểm định khí thải xe máy cũng sẽ được số hóa. Phương tiện đạt tiêu chuẩn sẽ được cấp chứng nhận điện tử, tích hợp trên ứng dụng VNeID, giúp người dân thuận tiện khi tham gia giao thông mà không cần mang theo giấy tờ. Ngược lại, nếu không đạt yêu cầu, chủ xe sẽ được thông báo cụ thể để thực hiện bảo dưỡng, khắc phục trước khi kiểm định lại.

Không chỉ dừng ở xe máy, dự thảo lần này còn sửa đổi một số nội dung liên quan đến kiểm định phương tiện nói chung. Trong đó, chính sách miễn kiểm định lần đầu tiếp tục được làm rõ theo hướng tạo thuận lợi cho người dân: xe cơ giới (trừ mô-tô, xe gắn máy) và xe máy chuyên dùng chưa qua sử dụng, có thời gian từ năm sản xuất đến khi nộp hồ sơ dưới 2 năm sẽ được miễn kiểm định.

Với nhóm này, chủ phương tiện không cần đưa xe đến trung tâm đăng kiểm mà có thể nộp hồ sơ theo hình thức trực tuyến, trực tiếp hoặc qua bưu chính. Thời gian xử lý tối đa 4 giờ nếu hồ sơ hợp lệ, sau đó được cấp giấy chứng nhận và tem kiểm định theo quy định.

Đối với các phương tiện thuộc diện phải kiểm định, quy trình vẫn giữ 5 công đoạn, từ nhận dạng, kiểm tra tổng quát đến đánh giá kỹ thuật và kiểm tra khí thải. Phương tiện đạt yêu cầu sẽ được cấp chứng nhận; trường hợp có lỗi nghiêm trọng sẽ bị từ chối kiểm định và buộc khắc phục trước khi lưu thông.

Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép kiểm định ngoài cơ sở đăng kiểm đối với các phương tiện hoạt động tại khu vực đặc thù như đảo, cảng, mỏ, công trường hoặc xe quá khổ, quá tải.

Việc đưa kiểm định khí thải xe máy vào lộ trình từ năm 2027 được kỳ vọng góp phần kiểm soát ô nhiễm không khí, đặc biệt tại các đô thị lớn. Cách tiếp cận theo hướng phân loại phương tiện – trong đó xe dưới 5 năm chưa phải kiểm định trực tiếp – được đánh giá là giúp giảm áp lực cho người dân trong giai đoạn đầu triển khai.