Vụ việc bản án đã bị hủy nhưng vẫn phải đi thi hành án tại Cao Bằng: Phát hiện nhiều dấu hiệu oan sai

Sáng 10/9/2025, tại Trụ sở TAND tỉnh Cao Bằng đã diễn ra phiên toà sơ thẩm vụ án hình sự xét xử bà Hoàng Thị Bạch (xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng) bị truy tố về tội “Buôn lậu” và bà Dương Thị Đăm (phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng) bị truy tố về các tội “Buôn lậu” và “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”. Người bào chữa cho hai bị cáo là Luật sư Hoàng Văn Doãn và Luật sư Trung Việt Tiệp, cả 2 cùng thuộc Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng, Đoàn Luật sư TP Hà Nội. Tất cả bị hại và nhân chứng của vụ án đều vắng mặt tại phiên toà.

Điều hành phiên toà là thẩm phán Lê Na (chủ toạ phiên toà) cùng 2 Hội thẩm nhân dân, đại diện VKS tỉnh Cao Bằng là Kiểm sát viên Hoàng Văn Đức.

Toàn cảnh phiên toà (Ảnh: Gia Hải).

Theo cáo trạng của VKS, khoảng cuối năm 2016, bà Đăm liên hệ với ông Nhan Hữu Tâm đặt vấn đề mua nợ gạo sau vài ngày khi bán được gạo sẽ trả tiền cho ông Tâm. Sau khi cùng thống nhất giá của từng loại gạo và số lượng thì Đăm tự thuê xe ô tô đến lấy hàng với Nhan Lê Duy (con trai ông Tâm) tại bãi tập kết ở thị trấn Trùng Khánh và chỉ đạo các lái xe chở gạo đến bãi chung chuyển ở các mốc 42 (nay là mốc 877), mốc 62 (nay là mốc 807, 808), mốc 63 (nay là mốc 804), mốc 757 tại tỉnh Cao Bằng để bán.

Sau khi bán được hàng thì các chủ buôn người Trung Quốc sẽ trả tiền mặt cho Đăm sau đó Đăm sẽ mang tiền đi đổi sang tiền Việt Nam và trực tiếp trả tiền cho Duy. Quá trình mua bán gạo Đăm đã giao dịch với ông Tâm 07 với tổng số tiền là 9.392.490.000 đồng. Bà Đăm sau đó đã thanh toán cho ông Tâm 6.862.000.000 đồng, còn nợ 2.530.490.000 đồng.

Vào khoảng tháng 7/2017, bà Đăm bán khoảng 24.900kg gạo cho một người đàn ông tên Trinh (không biết họ, địa chỉ, là chủ buôn gạo người Trung Quốc) nhưng sau đó không liên lạc được với Trinh nên bà Đăm không nhận lại được tiền bán gạo (292.000.000 đồng).

Khoảng giữa tháng 7/2017, Hoàng Thị Bạch do cần gạo để bán cho Phan (không biết họ, địa chỉ, là chủ buôn gạo người Trung Quốc), nên đã liên hệ để mua lại 1 xe gạo từ bà Đăm.

Bà Bạch sau đó lấy 24.000kg gạo từ bà Đăm và không biết gạo được bà Đăm mua từ ông Tâm. Việc buôn bán sau đó xảy ra sự cố nên bà Đăm chưa có tiền trả cho ông Tâm.

Tại bản kết luận định giá tài sản số 3466 ngày 14/12/2023 của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự, kết luận: Tổng số gạo bà Đăm bán trái phép sang Trung Quốc có giá trị là 8.067.084.570 đồng, trong đó số gạo bán cho Trinh không lấy được tiền có giá trị là 290.508.300 đồng; số gạo bà Đăm, bà Bạch bán cho Phan không lấy được tiền có giả trị là 1.282.203.300 đồng.

Theo VKS tỉnh Cao Bằng, có căn cứ xác định hành vi của Dương Thị Đăm đã phạm tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định tại khoản 4 Điều 175 và tội Buôn lậu theo quy định tại điểm a khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự; Hoàng Thị Bạch đã phạm tội Buôn lậu theo quy định tại điểm a khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự.

Đối với 2 người tên Trinh, Phan mua gạo với hai bị cáo, Cơ quan điều tra không có căn cứ để thực hiện tương trợ tư pháp đối với 2 người này vì “chỉ biết tên, không biết họ, địa chỉ”.

Tại phiên toà, đại diện VKS đã đọc cáo trạng, truy tố trước toà đối với Dương Thị Đăm về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định tại khoản 4 Điều 175 và tội Buôn lậu theo quy định tại điểm a khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự; truy tố Hoàng Thị Bạch về tội Buôn lậu theo quy định tại điểm a khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự.

Về phía người bào chữa cho 2 bị cáo, ngay sau khi khai mạc phiên toà, LS Doãn đề nghị HĐXX triệu tập bị hại và những người làm chứng cùng đại diện Đồn biên phòng tỉnh Cao Bằng để làm rõ các tình tiết quan trọng của vụ án.

Theo LS Doãn: “Việc triệu tập bị hại và những người làm chứng rất quan trọng trong quá trình làm sáng tỏ vụ án. Bởi, trong hồ sơ vụ án không có tài liệu, bằng chứng nào chứng minh bà Đăm, bà Bạch buôn bán gạo sang Trung Quốc mà chỉ có lời khi của những người làm chứng. Tuy nhiên, nhiều lời khai của người làm chứng (trong hồ sơ vụ án) lại hết sức mơ hồ và không rõ ràng, có người làm chứng khai là “được nghe người khác kể lại” là bà Bạch, bà Đăm bán gạo sang Trung Quốc chứ không biết thực tế có bán hay không….”.

Thế nhưng, HĐXX đã không được chấp thuận yêu cầu của người bào chữa vì cho rằng bị hại đã có đơn xin xét xử vắng mặt, các nhân chứng đã có bản lời khai nên dù những người này vắng mặt, phiên toà vẫn có thể diễn ra, bất kể yêu cầu, đề nghị của 2 luật sư.

Cũng tại phiên toà, LS Tiệp đã cung cấp bản gốc 12 Biên lai thu tiền phí, lệ phí của Chi cục Thuế huyện Trùng Khánh (cũ) để HĐXX đối chiếu với bản sao được LS cung cấp trước đó. LS Tiệp nêu quan điểm:DDXX

“Bà Bạch buôn bán gạo cho mọi người tại khu vực do Biên phòng địa phương lập ra để quản lý, quá trình buôn bán luôn có sự kiểm soát, kiểm tra của Biên phòng. 12 Biên lai của Chi cục Thuế cho thấy bà Bạch có đóng thuế trong quá trình buôn bán gạo, đồng thời, không có cơ sở, căn cứ nào chứng minh bà Bạch hay bà Đăm vận chuyển, bán gạo sang Trung Quốc, do đó, hành vi buôn bán gạo của thân chủ chúng tôi không cấu thành tội buôn lậu như quan điểm của VKS…”.

Đối với nội dung truy tố bà Hoàng Thị Đăm về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định tại khoản 4 Điều 175, LS Doãn khẳng định: “Việc buôn bán giữa các bên là giao dịch dân sự, bà Đăm do gặp khó khăn về kinh tế nên chậm thanh toán tiền mua gạo cho ông Tâm, bản thân bà Đăm cũng không dùng thủ đoạn gian dối hay trốn tránh trách nhiệm mà luôn thừa nhận khoản nợ với ông Tâm. Do đó, không có căn cứ xác định có dấu hiệu của tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản như cơ quan điều tra và VKS nêu tại Kết luận điều tra và cáo trạng.

Do đó, cả 2 LS bào chữa cho 2 bị cáo đều yêu cầu HĐXX đưa ra phán quyết vô tội cho 2 bị cáo Hoàng Thị Bạch, Dương Thị Đăm và trả tự do ngay tại toà.

Về phía VKS tỉnh Cao Bằng, Kiểm sát viên Hoàng Văn Đức giữ nguyên quan điểm theo cáo trạng, HĐXX quyết định nghị án kéo dài và mở lại phiên toà vào ngày 16/9/2025.