Việt Nam kích hoạt hàng loạt giải pháp tài chính để ứng phó khủng hoảng xăng dầu
Trước những biến động khó lường về nguồn cũng và giá xăng dầu trên thế giới, Việt Nam đã triển khai đồng loạt các công cụ tài chính và bình ổn giá quy mô chưa từng có trong lịch sử, nhằm giữ vững nguồn cung và kiềm chế giá xăng dầu trong nước.
Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã thông tin về tình hình điều hành xăng dầu trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang, đồng thời khẳng định nguồn cung trong nước được đảm bảo đến hết tháng 4/2026.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, cuộc xung đột Trung Đông bùng phát từ ngày 28/2 và tiếp tục leo thang đến nay đã gây hệ lụy nghiêm trọng đối với nguồn cung xăng dầu và khí đốt toàn cầu.
Điều đáng lo ngại hơn là quy mô tác động được đánh giá đã vượt qua cú sốc dầu mỏ thập niên 1970, biến cố từng làm đảo lộn nền kinh tế và thị trường năng lượng thế giới, đồng thời cũng nghiêm trọng hơn cả ảnh hưởng từ xung đột Nga - Ukraine năm 2022.
Trước diễn biến này, ngay từ đầu tháng 3/2026, Bộ Chính trị, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các kịch bản điều hành. Ban đầu có hai phương án: kịch bản 4 tuần và kịch bản kéo dài hơn 4 tuần. Tuy nhiên, trước tình hình thực tế, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân xác nhận: "Hiện nay chúng ta đã phải thực hiện kịch bản kéo dài."
Để ứng phó, loạt giải pháp tài chính chưa có tiền lệ đã được triển khai, trong đó đáng chú ý nhất là việc ngân sách nhà nước lần đầu tiên trong lịch sử được tạm ứng trực tiếp vào Quỹ Bình ổn giá xăng dầu với quy mô 8.000 tỉ đồng (khoảng 303 triệu USD), theo Nghị quyết số 69/NQ-CP của Chính phủ.
Trước đó, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã phải kích hoạt Quỹ này tới 9 lần chỉ trong vòng một tháng, với tổng chi ước tính 5.300 tỉ đồng (khoảng 217 triệu USD).
Song song với Quỹ bình ổn, Chính phủ đồng thời triển khai nhiều công cụ tài khóa như: Thuế nhập khẩu một số mặt hàng xăng dầu giảm về 0% từ ngày 9/3 đến 30/4/2026; thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không về 0% từ nửa đêm 26/3 đến 15/4; thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng cắt giảm từ 8-10% xuống 0%; doanh nghiệp được miễn khai thuế giá trị gia tăng trong khi vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Ước tính tổng thu ngân sách bị giảm khoảng 7.200 tỉ đồng mỗi tháng, đây mức được đánh giá là cần thiết để bình ổn giá và giảm áp lực chi phí lên người dân và doanh nghiệp.
Về thực trạng nguồn cung, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết đến ngày 31/3, sản lượng khai thác tại nhà máy lọc dầu Dung Quất đã tăng 10%, đảm bảo nguyên liệu sản xuất đến tháng 4/2026. Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn cũng đảm bảo nguyên liệu đến hết tháng 4.
Trong tháng 3, các thương nhân đầu mối đã nhập khẩu 3,2 triệu m³ xăng dầu; cộng với hàng tồn kho hiện đạt 1,6-1,8 triệu m³, nguồn cung trong nước được đảm bảo đến hết tháng 4.2026.
Về lâu dài, Bộ Công Thương xác định bốn trụ cột để đảm bảo an ninh năng lượng, cụ thể: tăng cường năng lực sản xuất trong nước; đa dạng hóa nguồn cung nhập khẩu; phát triển các nguồn năng lượng thay thế như xăng sinh học; nâng cao năng lực dự trữ và quản trị rủi ro.
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh Bộ Công Thương sẽ tiếp tục xây dựng các kịch bản điều hành cho những giai đoạn tiếp theo, với nguyên tắc xuyên suốt là đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
