TP Quảng Ninh mở rộng không gian, kiến tạo tương lai

Một thành phố có biển, đảo, biên giới, di sản, đô thị, nông thôn và miền núi; một không gian hội tụ những trung tâm kinh tế năng động nhưng cũng lưu giữ những giá trị sinh thái, văn hóa đặc sắc.

Khi TP Quảng Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới, điều thay đổi không chỉ nằm ở mô hình tổ chức hành chính, mà sâu hơn là cách nhìn và tổ chức một không gian phát triển rộng lớn.

Từ những cực tăng trưởng vốn có, TP Quảng Ninh hướng tới một chỉnh thể đa cực, đa trung tâm, nơi mỗi khu vực phát huy lợi thế riêng nhưng cùng kết nối để tạo sức mạnh chung.

Quảng Ninh có cấu trúc không gian đặc biệt. Hạ Long bên vịnh di sản, Vân Đồn với thế mạnh biển đảo, Móng Cái là cửa ngõ giao thương quốc tế, cùng các vùng miền núi, biên giới, hải đảo và nông thôn. Mỗi khu vực có một lợi thế: du lịch, dịch vụ, kinh tế biển, logistics, công nghiệp, đô thị, sinh thái, văn hóa hay quốc phòng - an ninh.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những lợi thế ấy không phát triển rời rạc mà được kết nối trong một cấu trúc thống nhất.

Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1123/QĐ-TTg đã đặt nền tảng cho cấu trúc phát triển đa cực, đa trung tâm.

Theo đó, các khu vực được tổ chức với chức năng và động lực riêng, đồng thời liên kết về giao thông, hạ tầng, kinh tế, dịch vụ và không gian sinh thái.

Hạ Long tiếp tục giữ vai trò trung tâm hành chính, văn hóa, du lịch; Vân Đồn phát huy thế mạnh kinh tế biển, dịch vụ và du lịch cao cấp; Móng Cái khẳng định vai trò trung tâm giao thương quốc tế. Cùng với đó là hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp, đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới và hải đảo trong cùng một không gian phát triển.

Giá trị của mô hình đa cực, đa trung tâm không nằm ở việc chia mỗi khu vực một chức năng, mà ở khả năng tạo ra sự cộng hưởng. Du lịch cần hạ tầng và dịch vụ; cửa khẩu cần logistics, cảng biển và đường bộ; kinh tế biển cần kết nối với công nghiệp, thương mại và đô thị. Khi các mối liên kết được tổ chức tốt, giá trị tạo ra sẽ lớn hơn nhiều so với từng khu vực phát triển riêng lẻ.

Trong quá trình đó, hạ tầng giao thông là một nền tảng quan trọng. Những năm qua, mạng lưới cao tốc, đường ven biển, cảng biển, sân bay và các tuyến kết nối nội vùng được đầu tư ngày càng đồng bộ.

Các tuyến cao tốc Hạ Long - Hải Phòng, Hạ Long - Vân Đồn, Vân Đồn - Móng Cái tạo thành trục kết nối quan trọng. Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn mở thêm một cửa ngõ hàng không, đưa Quảng Ninh đến gần hơn với các trung tâm kinh tế, du lịch trong nước và quốc tế.

Đặc biệt, cao tốc Vân Đồn - Móng Cái dài khoảng 80km, cùng các tuyến Hạ Long - Vân Đồn và Hạ Long - Hải Phòng, hình thành mạng lưới cao tốc liên hoàn. Khoảng cách địa lý giữa các khu vực được rút ngắn, tạo điều kiện để hàng hóa lưu thông nhanh hơn, du khách kết nối nhiều điểm đến và người dân ở các vùng xa tiếp cận thuận lợi hơn với giáo dục, y tế, việc làm và dịch vụ.

Trong cấu trúc phát triển mới, mô hình 3 hành lang phát triển, 4 vùng kinh tế - xã hội, 5 trung tâm động lực phát triển là bộ khung quan trọng để tổ chức không gian.

Các hành lang tạo kết nối, các vùng hình thành những không gian phát triển đặc thù, còn các trung tâm động lực có vai trò dẫn dắt và lan tỏa.

TP Quảng Ninh cũng có vị trí địa kinh tế đặc biệt khi nằm trên các hành lang kinh tế kết nối Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; đồng thời nằm trong không gian kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ. Đây là điều kiện để thành phố phát triển đồng thời kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển, logistics, công nghiệp, dịch vụ và du lịch.

Tuy nhiên, tầm vóc của thành phố không thể chỉ đo bằng diện tích, số lượng đô thị hay những công trình lớn. Thước đo quan trọng hơn là chất lượng sống của người dân.

Vì vậy, mở rộng không gian phải đi cùng nâng chất lượng những không gian đã hình thành. Các đô thị hiện hữu cần tiếp tục chỉnh trang; những khu vực phát triển mới phải được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội; nguồn lực, quỹ đất phải được sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, tránh phát triển dàn trải.

Ở nông thôn, miền núi, biên giới và hải đảo, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu và tăng khả năng kết nối với các trung tâm lớn có ý nghĩa đặc biệt.

Một tuyến đường được mở, một trường học được nâng cấp, một cơ sở y tế được đầu tư đều góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ, tạo thêm cơ hội để người dân ở mọi vùng tham gia và thụ hưởng thành quả phát triển.

Cùng với phát triển kinh tế là yêu cầu bảo vệ những giá trị làm nên bản sắc Quảng Ninh. Biển, đảo, rừng, cảnh quan tự nhiên, di sản văn hóa, lịch sử và những không gian sinh thái đặc thù không thể bị xem là phần còn lại của quá trình phát triển. Đó là những tài sản chiến lược cần được gìn giữ cho tương lai.

Một TP Quảng Ninh hiện đại vì thế không thể là không gian bê tông hóa nối dài. Đó phải là thành phố biết dành chỗ cho thiên nhiên, tôn trọng di sản, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu; nơi phát triển đô thị không làm mất đi bản sắc vùng cao, giá trị biển đảo hay ký ức văn hóa của cộng đồng.

Từ Hạ Long đến Vân Đồn, từ Móng Cái đến các vùng miền núi, biên giới; từ đô thị sôi động đến những xã, đảo xa, TP Quảng Ninh đang đứng trước một không gian phát triển có quy mô và tính đa dạng đặc biệt.

Nhưng quy mô chỉ trở thành sức mạnh khi được kết nối, lợi thế chỉ trở thành động lực khi được tổ chức và phát triển chỉ thực sự có ý nghĩa khi thành quả cuối cùng được chuyển hóa thành chất lượng sống tốt hơn cho người dân.

TP Quảng Ninh vì thế không chỉ rộng hơn về không gian, mà phải lớn hơn về tầm nhìn; không chỉ mạnh hơn về kinh tế, mà phải hài hòa hơn về phát triển.

Từ những vùng đất, lợi thế và nhịp sống khác nhau, một chỉnh thể mới đang được định hình, đó là hiện đại, xanh, thông minh, bền vững và giàu bản sắc, nơi mỗi vùng đất tìm thấy vị trí của mình trong một hành trình phát triển chung mang tên TP Quảng Ninh./.