TP Quảng Ninh khơi dòng năng lượng mới, tạo thế bứt phá

Mở rộng “mạch nguồn” năng lượng

Trong nhiều thập kỷ, TP Quảng Ninh giữ vị trí đặc biệt trong bản đồ năng lượng Việt Nam với trữ lượng than lớn, sản lượng khai thác cao, hệ thống nhiệt điện, cảng và hạ tầng vận tải phục vụ chuỗi cung ứng nhiên liệu.

Lợi thế này tiếp tục có giá trị trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nhưng yêu cầu phát triển mới đang thúc đẩy địa phương chuyển từ mô hình dựa chủ yếu vào nhiên liệu truyền thống sang hệ sinh thái năng lượng đa nguồn.

Theo định hướng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, phát triển năng lượng phải gắn với tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu sản xuất và yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Với TP Quảng Ninh, hướng đi này mở ra cơ hội khai thác đồng thời những lợi thế đang có và những dư địa mới.

Than tiếp tục giữ vai trò phù hợp trong giai đoạn chuyển tiếp, trong khi LNG, điện gió, điện mặt trời, điện rác và các dạng năng lượng sạch từng bước được bổ sung.

Trong những tháng qua, sản lượng than sạch của Quảng Ninh đạt khoảng 21,7 triệu tấn, bằng 101,3% kịch bản tăng trưởng.

Đây vẫn là nguồn nhiên liệu quan trọng cung cấp cho các trung tâm nhiệt điện, góp phần bảo đảm cân đối năng lượng.

Ngày 9/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 28/2026/NQ-CP về cơ chế đặc thù cho phép khai thác vượt không quá 15% công suất đối với các giấy phép khai thác khoáng sản than còn hiệu lực nhằm đáp ứng yêu cầu an ninh năng lượng quốc gia.

Song song với nguồn năng lượng truyền thống, dòng vốn mới đang hướng vào những loại hình có khả năng đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện.

Trong 6 tháng đầu năm, Quảng Ninh thu hút 5 dự án nguồn điện với tổng vốn đầu tư khoảng 73.500 tỷ đồng, gồm Điện gió Quảng Ninh 1 công suất 200 MW, Điện mặt trời Đầm Hà 100 MW, Điện rác Hạ Long 15 MW, Điện gió Quảng Ninh 4 công suất 50 MW và Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh với tổng vốn khoảng 57.700 tỷ đồng.

Trong đó, LNG khí tự nhiên hóa lỏng có vai trò bổ sung nguồn điện có khả năng vận hành linh hoạt, còn điện gió, điện mặt trời và điện rác giúp mở rộng tỷ trọng nguồn năng lượng sạch hơn.

Khoảng 55 MW điện mặt trời mái nhà đã được đưa vào vận hành, tạo thêm nguồn điện phân tán.

Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh là dự án có quy mô lớn nhất trong nhóm dự án mới. Đến cuối tháng 8/2026, dự án đã hoàn thành giao đất, cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giao khu vực biển; phần diện tích phục vụ hạng mục lấn biển còn lại đang tiếp tục được hoàn thiện. Chủ đầu tư đang đàm phán hợp đồng mua bán điện và lựa chọn nhà thầu EPC.

Sự xuất hiện của những dự án này cho thấy không gian phát triển năng lượng tại TP Quảng Ninh đang mở rộng cả về quy mô lẫn loại hình.

Địa phương không chỉ cung cấp nhiên liệu và sản xuất điện mà có điều kiện tiến tới các hoạt động có giá trị gia tăng cao hơn như logistics năng lượng, công nghiệp thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và công nghiệp hỗ trợ.

Hạ tầng đi trước, tháo điểm nghẽn để đón dòng vốn

Nguồn điện mới muốn phát huy hiệu quả cần đi cùng hệ thống truyền tải đủ năng lực. Vì vậy, phát triển nguồn và lưới đang được TP Quảng Ninh triển khai song song.

Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, giai đoạn 2025-2035, Quảng Ninh được quy hoạch 29 dự án nguồn điện với tổng công suất 10.186 MW. Trong đó, giai đoạn 2025-2030 có 21 dự án, tổng công suất 3.502 MW; giai đoạn 2031-2035 có 8 dự án, tổng công suất 6.684 MW.

Đến nay, địa phương đã lựa chọn nhà đầu tư cho 6/21 dự án nguồn điện giai đoạn 2025-2030 với tổng công suất 2.165 MW, tương đương 61,8% tổng công suất nguồn điện được quy hoạch trong giai đoạn này.

Cùng thời kỳ, hệ thống lưới điện được quy hoạch 27 dự án, gồm 4 dự án lưới 500 kV và 23 dự án lưới 220 kV. Một số công trình quan trọng gồm Trạm biến áp 220 kV Móng Cái, các tuyến đường dây 220 kV Móng Cái - Hải Hà, Cộng Hòa - rẽ Cẩm Phả - Hải Hà và các xuất tuyến 110 kV đồng bộ.

Việc phát triển lưới điện có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng tiếp nhận và giải tỏa công suất từ các dự án mới.

Đây cũng là yếu tố tạo niềm tin cho nhà đầu tư khi lựa chọn địa điểm, bởi một dự án nguồn điện chỉ đạt hiệu quả khi có khả năng đấu nối và đưa sản lượng vào hệ thống.

TP Quảng Ninh có lợi thế khá rõ về vị trí địa lý với không gian biển, cảng biển, khu công nghiệp, cửa khẩu và hệ thống giao thông kết nối các trung tâm kinh tế lớn phía Bắc.

Những điều kiện này nếu được kết nối với nguồn điện mới có thể hình thành chuỗi giá trị năng lượng rộng hơn.

Định hướng nghiên cứu trung tâm logistics năng lượng gắn với cảng biển nước sâu là một hướng đáng chú ý. Khi đó, cảng không chỉ phục vụ hàng hóa thông thường mà có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi vận chuyển, lưu trữ, cung ứng thiết bị và dịch vụ kỹ thuật cho ngành năng lượng.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành dự án, các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai và thủ tục đầu tư cần được xử lý đồng bộ. Một số dự án năng lượng tái tạo, nhất là điện mặt trời tập trung trên mặt hồ thủy lợi, còn vướng trong xác định hình thức giao đất, cho thuê đất.

Một số nội dung quy hoạch tại Khu kinh tế Vân Đồn, Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái cũng cần tiếp tục hoàn thiện để làm cơ sở triển khai các thủ tục liên quan.

Giải pháp quan trọng là rút ngắn quá trình xử lý các thủ tục đầu tư, đồng thời bảo đảm tính thống nhất giữa quy hoạch năng lượng, quy hoạch đất đai, quy hoạch xây dựng và quy hoạch phát triển không gian kinh tế.

Cùng với đó, cần ưu tiên các dự án có công nghệ hiện đại, hiệu suất cao, khả năng kết nối tốt và tạo thêm giá trị cho nền kinh tế địa phương.

Trong giai đoạn tới, TP Quảng Ninh định hướng đẩy nhanh các dự án LNG và năng lượng tái tạo; phát triển lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng; nghiên cứu các trung tâm logistics năng lượng gắn với cảng biển nước sâu; thu hút các dự án sản xuất thiết bị năng lượng, hydrogen xanh và công nghiệp hỗ trợ.

Hướng phát triển này có thể tạo ra sự thay đổi quan trọng về cấu trúc ngành năng lượng.

Thay vì chỉ khai thác tài nguyên và sản xuất điện, Quảng Ninh có cơ hội hình thành hệ sinh thái gồm nguồn điện, lưới điện, cảng biển, logistics, công nghiệp thiết bị, dịch vụ kỹ thuật, công nghệ và nghiên cứu phát triển.

Nếu các dự án theo quy hoạch được triển khai đúng tiến độ, hạ tầng truyền tải được hoàn thiện và những vướng mắc về đất đai, quy hoạch, thủ tục đầu tư được tháo gỡ, lợi thế về tài nguyên, biển, cảng, công nghiệp và vị trí kết nối sẽ tạo thành một chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao.

Những kết quả về duy trì sản lượng năng lượng truyền thống, thu hút các dự án nguồn điện mới, mở rộng năng lượng tái tạo và từng bước hoàn thiện hệ thống truyền tải sẽ tạo tiền đề vững chắc để TP Quảng Ninh phát huy lợi thế vượt trội, mở rộng không gian đầu tư và hình thành các chuỗi giá trị mới trong lĩnh vực năng lượng.

Đây là cơ sở quan trọng để thành phố từng bước chuyển từ một địa bàn sản xuất, cung ứng nhiên liệu thành trung tâm năng lượng đa nguồn, hiện đại của khu vực phía Bắc, đóng góp hiệu quả hơn vào an ninh năng lượng quốc gia và tạo thêm động lực cho tăng trưởng xanh, bền vững./.