TP Huế triển khai bảo tồn ngôn ngữ, chữ viết các dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2031

Kế hoạch được triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn thành phố, ưu tiên các xã, phường có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Đối tượng là tiếng nói, chữ viết và các hình thức biểu đạt bằng ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số; trong đó ưu tiên các tư liệu có giá trị tiêu biểu, có nguy cơ mai một, chưa được tư liệu hóa hoặc do nghệ nhân, người cao tuổi nắm giữ.

Theo Kế hoạch, công tác bảo tồn được thực hiện theo hướng lấy cộng đồng làm trung tâm, thế hệ trẻ làm đối tượng ưu tiên; gắn bảo tồn với phát huy giá trị trong đời sống xã hội đương đại, giáo dục, chuyển đổi số, phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở.

Trong giai đoạn 2026 - 2029, TP Huế tổ chức khảo sát, kiểm kê hằng năm về thực trạng sử dụng tiếng nói, chữ viết các dân tộc thiểu số; lập danh mục các ngôn ngữ, chữ viết đang được sử dụng hoặc có nguy cơ mai một.

Nội dung kiểm kê tập trung vào số lượng người sử dụng, phạm vi sử dụng, môi trường truyền dạy và nhu cầu bảo tồn của cộng đồng.

Cùng với đó, tăng cường sưu tầm, tư liệu hóa, số hóa và biên mục các tư liệu ngôn ngữ, chữ viết có giá trị tiêu biểu; từng bước xây dựng kho dữ liệu số phục vụ lưu trữ, nghiên cứu, giáo dục và truyền dạy.

Các tư liệu có nguy cơ mai một, thất truyền được ưu tiên ghi âm, ghi hình, số hóa và hỗ trợ truyền dạy.

TP Huế cũng hỗ trợ, tôn vinh và tạo điều kiện để nghệ nhân, người am hiểu tiếng nói, chữ viết, già làng, trưởng bản, người có uy tín và chủ thể nắm giữ tri thức tham gia các hoạt động bảo tồn, tư liệu hóa và truyền dạy.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng chương trình truyền dạy, bồi dưỡng tiếng nói, chữ viết các dân tộc thiểu số; biên soạn tài liệu phục vụ truyền dạy, tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng cho đội ngũ kế cận, nhất là thanh thiếu niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tại các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú có đông học sinh dân tộc thiểu số, tổ chức hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, ngày hội, tiết học trải nghiệm về tiếng nói, chữ viết và văn hóa dân gian; xây dựng học liệu địa phương, tủ sách song ngữ, tài liệu tham khảo và sản phẩm số phục vụ dạy, học.

Tiếng nói, chữ viết các dân tộc thiểu số cũng được khuyến khích sử dụng trong lễ hội truyền thống, sinh hoạt văn hóa, liên hoan văn nghệ quần chúng, không gian diễn xướng, thực hành nghi lễ, hoạt động du lịch cộng đồng và phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở.

Kế hoạch xác định ứng dụng khoa học, công nghệ, trọng tâm là công nghệ số, là giải pháp quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị ngôn ngữ, chữ viết.

Thành phố sẽ đẩy mạnh số hóa, lưu trữ, xây dựng cơ sở dữ liệu; ứng dụng công nghệ trong khảo sát, kiểm kê, ghi âm, ghi hình, biên mục, bảo quản và khai thác tư liệu.

Dữ liệu từng bước được cập nhật, kết nối với hệ thống thư viện, bảo tàng, cơ sở giáo dục và các nền tảng số của địa phương; phát huy hiệu quả công nghệ thông tin, mạng xã hội trong quảng bá, phổ biến ngôn ngữ, chữ viết.

Giai đoạn 2030 - 2031, TP Huế phấn đấu hoàn thành kiểm kê, đánh giá, phân loại và lập danh mục tương đối đầy đủ về thực trạng ngôn ngữ, chữ viết các dân tộc thiểu số; tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu số, mở rộng các biện pháp bảo tồn, nhân rộng mô hình hiệu quả và đề xuất định hướng giai đoạn tiếp theo.

Đồng thời, tổ chức từ 1 - 2 hội thảo khoa học đánh giá kết quả thực hiện và đề xuất giải pháp bảo tồn bền vững sau năm 2031; xây dựng, sản xuất và phát sóng các chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc thiểu số.

Kế hoạch được thực hiện từ năm 2026 đến năm 2031, chia thành 2 giai đoạn; tổ chức sơ kết giai đoạn I trong quý IV/2029 và tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện vào quý IV/2031.

UBND TP Huế giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương tổ chức triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, theo dõi và tổng hợp kết quả thực hiện.

Các sở, ngành liên quan và UBND các xã, phường có đồng bào dân tộc thiểu số căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện bảo đảm hiệu quả, thiết thực.