Tòa Phá án Pháp đưa vụ kiện chất độc da cam của bà Trần Tố Nga lên cấp xét xử cao nhất

Theo TTXVN đưa tin, ngày 8/7 Tòa Phá án Pháp quyết định chuyển vụ kiện của bà Trần Tố Nga đối với các tập đoàn hóa chất Mỹ từng sản xuất và cung cấp chất khai quang chứa dioxin sử dụng trong chiến tranh Việt Nam lên Đại hội đồng toàn thể xem xét.

Theo các thẩm phán, vụ việc đặt ra "một vấn đề mang tính nguyên tắc", đặc biệt liên quan đến việc áp dụng quyền miễn trừ tài phán đối với các doanh nghiệp thực hiện hợp đồng với chính phủ, nên cần được cơ quan xét xử cao nhất của Tòa Phá án đưa ra quan điểm thống nhất.

Đại hội đồng toàn thể là cấp xét xử cao nhất của Tòa Phá án Pháp, gồm Chánh án và các thẩm phán đại diện cho toàn bộ các tòa chuyên trách. Cơ quan này chỉ được triệu tập đối với những vụ án có ý nghĩa pháp lý đặc biệt hoặc cần thống nhất cách áp dụng pháp luật.

Nguyên nhân vụ kiện kéo dài

Vụ kiện bắt nguồn từ việc bà Trần Tố Nga cho rằng mình và nhiều nạn nhân Việt Nam đã chịu hậu quả nghiêm trọng từ chất độc da cam/dioxin do các tập đoàn hóa chất Mỹ sản xuất, cung cấp cho quân đội Mỹ trong chiến tranh Việt Nam.

Tuy nhiên, năm 2021, Tòa án Evry và năm 2024, Tòa Phúc thẩm Paris đều bác đơn kiện với lập luận các doanh nghiệp bị kiện được hưởng quyền miễn trừ tài phán, vì đã sản xuất hóa chất theo yêu cầu của Chính phủ Mỹ trong thời chiến.

Sau đó, bà Trần Tố Nga tiếp tục kháng nghị lên Tòa Phá án. Tại phiên điều trần ngày 16/6, đại diện Viện Công tố thuộc Tòa Phá án đề nghị hủy bản án của Tòa Phúc thẩm Paris, cho rằng các doanh nghiệp không đại diện cho Nhà nước Mỹ mà hoạt động trên cơ sở lợi ích thương mại theo hợp đồng, nên không mặc nhiên được hưởng quyền miễn trừ tài phán.

Bước ngoặt mới của vụ án

Theo các luật sư bảo vệ bà Trần Tố Nga, việc Tòa Phá án chuyển hồ sơ lên Đại hội đồng toàn thể cho thấy tòa đánh giá đây là vụ việc có ý nghĩa pháp lý và tiền lệ rất lớn. Tuy nhiên, quyết định này cũng đồng nghĩa quá trình tố tụng có thể kéo dài thêm khoảng 6-12 tháng trước khi có phán quyết.

Trong khi đó, tổ chức Collectif Vietnam-Dioxine, đơn vị đồng hành cùng bà Trần Tố Nga trong vụ kiện, bày tỏ lo ngại việc kéo dài thủ tục sẽ tiếp tục làm chậm hành trình tìm kiếm công lý cho bà, hiện đã 84 tuổi và đang mắc nhiều bệnh, cũng như hàng triệu nạn nhân chất độc da cam.

Dù vậy, tổ chức này nhận định việc vụ án được đưa lên cấp xét xử cao nhất phản ánh tầm quan trọng về mặt lịch sử và pháp lý của vụ kiện, đồng thời mở ra cơ hội để Tòa Phá án Pháp xem xét một cách toàn diện vấn đề quyền miễn trừ tài phán và trách nhiệm của các tập đoàn đa quốc gia đối với những hậu quả môi trường và nhân đạo do chiến tranh gây ra.

Theo các tài liệu lịch sử, trong giai đoạn 1961-1971, quân đội Mỹ đã rải khoảng 80 triệu lít chất diệt cỏ xuống miền Nam Việt Nam, trong đó chất da cam chứa dioxin là loại được sử dụng nhiều nhất. Hậu quả của chất độc này được cho là đã ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng triệu người Việt Nam qua nhiều thế hệ, đồng thời gây tác động lâu dài đến môi trường và hệ sinh thái.