Thủ tướng: Biến mỗi người dân thành một "công dân số", mỗi doanh nghiệp thành một "doanh nghiệp số"

Hội nghị được kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố. Cùng dự và chủ trì Diễn đàn có Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình; lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương.

Tại Diễn đàn, các đại biểu đã tập trung đánh giá thực trạng phát triển kinh tế số, xã hội số của Việt Nam thời gian qua; chia sẻ những kinh nghiệm hay, bài học quý, cách làm sáng tạo trong việc phát triển kinh tế số, xã hội số; nhận diện rõ những tồn tại, hạn chế, yếu kém, vướng mắc, rào cản, điểm nghẽn; xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, đột phá để thúc đẩy phát triển mạnh mẽ kinh tế số, xã hội số, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội…

Theo các báo cáo, ý kiến tại Diễn đàn, thời gian qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ luôn quan tâm và đề ra nhiều chủ trương, đường lối, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đề ra nhiệm vụ: "Phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế"; "từng bước phát triển kinh tế số, xã hội số".

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, trong đó xác định: "Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới".

Giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua 28 dự án luật và 1 nghị quyết để tạo đột phá cho phát triển và ban hành 91 nghị định thi hành các luật liên quan.

Đây là hệ thống các văn kiện, văn bản có ý nghĩa chiến lược, vừa là nền tảng, vừa là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững, trong đó phát triển kinh tế số, xã hội số là một trong những nội dung chiến lược, quan trọng.

Thời gian qua, kinh tế số đã có bước phát triển rõ rệt; thể chế số ngày càng được bổ sung, hoàn thiện theo yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn; hạ tầng số có bước phát triển nhảy vọt; nhận thức về xã hội số của người dân được nâng lên; người dân, doanh nghiệp đã được hưởng thành quả từ chuyển đổi số mang lại.

Tuy nhiên, chỉ tiêu phát triển kinh tế số đến năm 2025 đạt 14%, chưa đạt mục tiêu đề ra (20%); thể chế về kinh tế số, xã hội số, dữ liệu số vẫn còn chưa đồng bộ, đầy đủ; hạ tầng số phát triển chưa đồng đều; nhân lực số chưa đáp ứng nhu cầu; an ninh mạng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro…

Cũng tại Diễn đàn, Thủ tướng và các đại biểu đã cùng thực hiện nghi thức phát động chương trình "Học từ việc làm thực tế" - phối hợp 3 Nhà (Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp) do Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến tại Diễn đàn để bổ sung, hoàn thiện Chương trình Phát triển kinh tế số, xã hội số giai đoạn 2026-2030 để thống nhất triển khai thực hiện từ Trung ương đến cơ sở.

Cơ bản nhất trí với các tham luận, ý kiến phát biểu tại Diễn đàn, Thủ tướng nhấn mạnh một số nội dung về những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế; nguyên nhân và các bài học kinh nghiệm; bối cảnh, quan điểm, mục tiêu và các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới.

Khẳng định chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu, Thủ tướng đánh giá khái quát, trong giai đoạn vừa qua, chúng ta đã tạo nền tảng, đổi mới tư duy, phương pháp luận, cách tiếp cận, nâng cao nhận thức, cách thức hành động, triển khai quyết liệt; cần rút kinh nghiệm để làm tốt hơn trong giai đoạn tới, đặc biệt là huy động nguồn lực để phát triển kinh tế số, xã hội số. Thủ tướng nêu rõ, muốn phát triển kinh tế số thì phải có xã hội số, muốn có xã hội số thì phải có công dân số.

Người đứng đầu Chính phủ chỉ rõ những kết quả đạt được trong phát triển kinh tế số, xã hội số thời gian qua.

Thứ nhất, chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xã hội số có sự chuyển biến rõ nét về cả nhận thức, tư duy và hành động, lan tỏa đến "mọi nhà, mọi người", thẩm thấu vào mọi mặt hoạt động của đời sống, xã hội, củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Theo Thủ tướng, thực tiễn đã chứng minh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh rất phù hợp với phẩm chất, năng lực của con người Việt Nam - thông minh, có tư duy đổi mới sáng tạo, cần cù, ham học hỏi và có khả năng trưởng thành, lớn mạnh với tinh thần "Thánh Gióng".

Thứ hai, thể chế, cơ chế, chính sách được tập trung sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện, nhằm tháo gỡ "điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Thứ ba, về hạ tầng số đã có bước tiến về năng lực, công nghệ và chất lượng: Đẩy mạnh triển khai dịch vụ 5G (đã lắp đặt gần 24.000 trạm 5G, phủ sóng hầu hết các đô thị, đạt tỉ lệ 58,9% dân số cả nước); tốc độ Internet di động tăng 50 bậc, năm 2025 lọt vào top 20 thế giới, vượt qua nhiều quốc gia phát triển; dự án Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1 đã đi vào vận hành trong năm 2025, đang nghiên cứu hình thành các Trung tâm khác; đến nay, đã đưa vào khai thác 03 tuyến cáp quang biển và trên đất liền, tăng năng lực kết nối quốc tế lên gấp hơn 02 lần so với cuối năm 2020…

Thứ tư, kinh tế số có bước phát triển mạnh mẽ, ngày càng khẳng định vai trò là một động lực tăng trưởng mới quan trọng.

Số lượng doanh nghiệp công nghệ số tăng nhanh từ 58.000 năm 2020 lên khoảng 80.000 năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ số tăng mạnh năm 2025 ước đạt 172 tỷ USD, tăng gấp hơn 1,7 lần so với năm 2020. Thương mại điện tử bứt phá ngoạn mục, ước đạt 36 tỷ USD năm 2025, tăng 3 lần so với năm 2020, tăng trưởng 22-25%/năm, cao nhất khu vực.

Thanh toán không dùng tiền mặt phổ cập đến mọi doanh nghiệp, mọi nhà, mọi người. Đến cuối năm 2025, ước giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 26 lần GDP với hơn 20,2 tỷ giao dịch/năm.

Công tác quản lý thuế, hóa đơn điện tử được triển khai quyết liệt, hiệu quả, góp phần tăng thu ngân sách nhà nước. Cuối năm 2025, đã xử lý 8,5 tỷ hóa đơn điện tử (tăng 3,4 lần so với năm 2022); đã có 368.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh đăng ký sử dụng với 4,8 tỷ hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Thu thuế từ thương mại điện tử đạt 208,8 nghìn tỷ đồng, tăng 2,5 lần so với năm 2022.

Cùng với đó là chuyển đổi số trong các lĩnh vực điện, năng lượng, giao thông vận tải… cũng đạt kết quả tích cực.

Thứ năm, xã hội số phát triển rộng khắp trên tinh thần không ai bị bỏ lại phía sau, người dân được thụ hưởng ngày càng nhiều các dịch vụ, tiện ích số.

Về giáo dục và đào tạo, trong đại dịch COVID-19, Việt Nam đã nhanh chóng chuyển đổi từ học "trực tiếp" sang "trực tuyến" với phương châm "tạm dừng đến trường nhưng không dừng học".

Về y tế, 100% các cơ sở y tế đã triển khai khám chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân; đã có gần 900 bệnh viện triển khai bệnh án điện tử; nhiều dữ liệu y tế được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Về bảo đảm an sinh xã hội, thực hiện chi trả trợ cấp qua tài khoản ngân hàng cho khoảng 3 triệu người thuộc đối tượng bảo trợ xã hội và người có công với cách mạng với trên 40 nghìn tỷ đồng; tích hợp hơn 17 triệu tài khoản an sinh xã hội trên nền tảng VNeID..

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao những nỗ lực, cố gắng và kết quả đạt được của các bộ, ngành, địa phương, nhất là Bộ Khoa học và Công nghệ; sự đồng lòng, ủng hộ, tham gia tích cực của người dân, doanh nghiệp đã có nhiều đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế số, xã hội số thời gian qua, góp phần quan trọng vào những thành tựu chung của đất nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại, hạn chế trong phát triển kinh tế số, xã hội số thời gian qua.

Theo đó, thể chế, cơ chế, chính sách về kinh tế số, xã hội số, dữ liệu số chưa đồng bộ, đầy đủ. Phát triển hạ tầng số chưa đồng đều; nhiều khu vực miền núi, hải đảo vẫn còn khó khăn trong tiếp cận internet và dịch vụ số; triển khai hạ tầng 5G và Internet vệ tinh chưa đạt mục tiêu đề ra. Nguồn nhân lực số còn yếu và thiếu. Năng lực đổi mới sáng tạo và nghiên cứu - phát triển (R&D) còn khiêm tốn.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với các khó khăn, thách thức lớn trong chuyển đổi số, nhất là về tài chính, nhân lực, văn hóa, nhận thức và công nghệ.

Bảo đảm an ninh mạng ở nhiều nơi còn chưa được quan tâm đúng mức; lừa đảo trực tuyến, tấn công mạng, lộ lọt thông tin cá nhân vẫn còn diễn biến rất phức tạp.

Về nguyên nhân của tồn tại, hạn chế, Thủ tướng cho rằng, nguyên nhân lớn nhất là người đứng đầu ở một số nơi thiếu quan tâm về lãnh đạo, chỉ đạo, đầu tư, tạo động lực, truyền cảm hứng cho bộ máy; thể chế, cơ chế chính sách vẫn còn nhiều vướng mắc trong triển khai thực hiện và chưa theo kịp yêu cầu của thực tiễn; xuất phát điểm của nền kinh tế thấp, nên nguồn lực cho chuyển đổi số, hạ tầng số và đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) còn khó khăn; công tác tổ chức thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, việc phân công nhiệm vụ chưa đảm bảo nguyên tắc "6 rõ"; đầu tư còn dàn trải, thiếu trọng tâm, trọng điểm; phát triển nhân lực và đào tạo còn chưa bắt kịp tốc độ thay đổi công nghệ…

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh một số bài học kinh nghiệm quan trọng. Theo đó, người đứng đầu các cấp, các ngành, các cơ quan phải tiên phong, gương mẫu; bám sát đường lối, chính sách của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Tổ chức thực hiện sáng tạo, linh hoạt, phù hợp thực tiễn Việt Nam và thế giới, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, đồng bộ, khoa học, kịp thời, hiệu quả, phân công "6 rõ", phối hợp nhịp nhàng, kiên quyết loại bỏ tư duy cục bộ, "mạnh ai nấy làm" hay đầu tư dàn trải, manh mún; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể và động lực phát triển.

Xác định dữ liệu là "tài nguyên chiến lược" của kỷ nguyên số; thay đổi tư duy từ "giữ làm của riêng" sang "kết nối, chia sẻ để tạo ra giá trị chung, giá trị mới, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, liên thông, dùng chung", gắn chặt với bảo đảm an ninh, an toàn và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Phát huy sức mạnh tổng hợp và tạo đồng thuận xã hội; chuyển đổi số là sự nghiệp của toàn dân. Phải huy động được sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, biến mỗi người dân thành một "công dân số", mỗi doanh nghiệp thành một "doanh nghiệp số", chung tay xây dựng quốc gia số; huy động nguồn lực nhà nước, nguồn lực tư nhân, nguồn vốn FDI, hợp tác công tư…

Phân tích bối cảnh, tình hình và các mục tiêu thời gian tới, Thủ tướng cho biết Đảng, Nhà nước đã xác định 2 mục tiêu chiến lược 100 năm, tăng trưởng kinh tế 2 con số những năm tới.

Do đó, phải quán triệt quan điểm "Đảng lãnh đạo, Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, địa phương đi đầu, người dân hưởng ứng" trong xây dựng kinh tế số, xã hội số, công dân số; với tinh thần xã hội số là nền tảng, kinh tế số là động lực, người dân là trung tâm.

Thủ tướng yêu cầu các chủ thể liên quan cần quán triệt, thực hiện "5 tiên phong", "5 có" và "5 không".

"5 tiên phong" gồm tiên phong trong xây dựng thể chế, tiên phong trong phát triển công nghệ, tiên phong trong xây dựng hạ tầng số, tiên phong trong phát triển cơ sở dữ liệu, tiên phong trong thực hiện trách nhiệm xã hội.

Tinh thần "5 có" gồm: Có hạ tầng số hiện đại, đồng bộ, thông suốt; có dữ liệu "Đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất – liên thông - dùng chung"; có nguồn nhân lực số chất lượng cao và phổ cập kỹ năng số toàn dân; có nhiều doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam phát triển mạnh, hiệu quả; có môi trường số an toàn, văn minh, nhân văn, hiện đại.

Tinh thần "5 không" gồm: Không giấy tờ - không tiền mặt - không địa giới hành chính trong giao dịch; không giới hạn, không có điểm dừng trong phát triển; không tiêu cực, lãng phí, tham nhũng, lợi ích nhóm; không manh mún, cát cứ, khép kín trong vận hành; không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Về các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu trước hết, tất cả các chủ thể, các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, đều phải thúc đẩy phát triển xã hội số, kinh tế số, công dân số; đẩy mạnh chuyển đổi số ở tất cả các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế và thúc đẩy phát triển xã hội số bao trùm, nhân văn.

Về công nghiệp, đẩy mạnh số hóa và tái cấu trúc các ngành công nghiệp, nhất là các ngành công nghiệp nền tảng, mũi nhọn bằng sức mạnh của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Sớm hình thành các "Tổ hợp công nghiệp kỹ thuật số" quy mô lớn, tạo giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn.

Phát triển "Nông nghiệp công nghệ cao - Nông dân số - Nông thôn thông minh". Gắn kết chặt chẽ xây dựng nông thôn mới với phát triển làng, xã kỹ thuật số. Xây dựng các sản phẩm nông nghiệp thương hiệu Việt Nam mới, độc đáo, tiêu chuẩn cao, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi xanh.

Về dịch vụ, thương mại, tập trung xây dựng các hệ sinh thái dịch vụ số thông minh, hiện đại; lấy tài chính, logistics và du lịch làm mũi nhọn đột phá. Kích cầu tiêu dùng trên môi trường số, phát triển mạnh mẽ thương mại điện tử; thanh toán không dùng tiền mặt. Phát động, triển khai hiệu quả chương trình "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam trên không gian số".

Đẩy mạnh chuyển đổi số để ''tối ưu hóa" các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục... với sổ sức khỏe điện tử, học bạ điện tử; cải cách, cắt giảm tối đa thủ tục, hồ sơ hành chính. Xây dựng mạng lưới an sinh xã hội số minh bạch, hiệu quả trên tinh thần "không ai bị bỏ lại phía sau". Đồng thời, kiến tạo các không gian văn hóa số đa dạng, giữ gìn bản sắc, làm giàu thêm đời sống văn hóa, tinh thần và để người dân được hạnh phúc hơn trong kỷ nguyên số.

Trong lĩnh vực môi trường, Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để chuyển trạng thái từ bị động, chống đỡ sang chủ động, thích ứng.

Thứ hai, để hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách bảo đảm thông thoáng, trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, Thủ tướng chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình phát triển kinh tế số, xã hội giai đoạn 2026-2030 trong tháng 12/2025.

Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng và trình ban hành Khung Kinh tế dữ liệu quốc gia và lộ trình triển khai, trong đó xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu công - tư và khung pháp lý về định giá, thương mại hóa, khai thác và quản trị dữ liệu, hoàn thành trong tháng 1/2026; triển khai đồng bộ các giải pháp thu hút nguồn vốn phát triển kinh tế số, xã hội theo nguyên tắc lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư và kích hoạt mọi nguồn lực xã hội.

Thứ ba, phát triển hạ tầng số, nhân lực số quốc gia; khẩn trương hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia và của các ngành, địa phương. Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp triển khai các chương trình đào tạo với hình thức đa dạng; cùng với các trường, các doanh nghiệp công nghệ số nhanh chóng triển khai có hiệu quả Chương trình học từ làm việc thực tế.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Bộ Khoa học và Công nghệ và các đơn vị liên quan xây dựng Báo cáo tổng thể về các ngành, nghề bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi trí tuệ nhân tạo để xây dựng kế hoạch đào tạo lại, nâng cấp, chuyển đổi kỹ năng cho người lao động, trình Thủ tướng Chính phủ trong Quý I/2026.

Thứ tư, để phát triển doanh nghiệp số Việt Nam, Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính đẩy mạnh triển khai Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 01/2026, trong đó có giải pháp xây dựng các nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo của Việt Nam với giá thành rẻ, dễ tiếp cận, dễ sử dụng.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu xây dựng các cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi đặc thù hình thành doanh nghiệp dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, đồng thời các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và cam kết năng lượng xanh phải được thực hiện.

Thứ năm, về an ninh mạng, chủ quyền số và thúc đẩy hợp tác quốc tế, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng triển khai đồng bộ các giải pháp để bảo đảm an ninh mạng quốc gia, dữ liệu quốc gia và bảo vệ dữ liệu cá nhân, đưa Việt Nam phát huy vai trò tiên phong trong thực hiện Công ước của Liên Hợp Quốc (Công ước Hà Nội) về chống tội phạm mạng.

Thứ sáu, về phát triển xã hội số, bảo vệ các nhóm yếu thế, Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với doanh nghiệp công nghệ (viễn thông, cung cấp nền tảng số) nghiên cứu, xây dựng và tổ chức triển khai hiệu quả các giải pháp giảm thiểu các tác động tiêu cực trên không gian mạng, nhất là cho các nhóm yếu thế (như trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo… - những đối tượng đang là mục tiêu chính của các hành vi lừa đảo, tấn công mạng).

Đẩy mạnh triển khai phong trào "Bình dân học vụ số", các chương trình phổ cập kỹ năng số, kỹ năng an toàn thông tin cho người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, với tinh thần "học tập suốt đời".

Khái quát các nhiệm vụ, giải pháp, Thủ tướng cho rằng các chủ thể liên quan, các bộ, ngành, địa phương cần nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy, hành động đổi mới sáng tạo, tiếp tục hoàn thiện thể chế, đầu tư cho hạ tầng, đào tạo nhân lực, phối hợp chặt chẽ, bảo đảm an ninh, an toàn công nghệ số, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội trong chuyển đổi số.

Tin tưởng Diễn đàn sẽ mang lại hiệu quả tích cực cho các bộ, ngành, địa phương, người dân, doanh nghiệp, Thủ tướng đề nghị với khí thế mới, tâm thế mới, quyết tâm mới, các chủ thể liên quan thống nhất nhận thức, cùng nhau hành động với tinh thần: "Phát triển kinh tế số, xã hội số, công dân số: Mạnh mẽ - Hiệu quả - Bao trùm - Bền vững – Công bằng – Bình đẳng - Vì một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc và nhân dân được thụ hưởng thành quả"./.