Sửa đổi Luật Quy hoạch để đáp ứng yêu cầu phát triển của quốc gia

Tại phiên họp, các đại biểu Quốc hội đánh giá dự thảo Luật Quy hoạch (sửa đổi) có nhiều quy định đổi mới, mang tính kiến tạo, giải phóng các điểm nghẽn và phát huy hiệu quả công cụ quy hoạch cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Các đại biểu đã có nhiều đề xuất, góp ý góp phần hoàn thiện hơn dự thảo Luật Quy hoạch sửa đổi lần này, với mong muốn Luật thực sự đồng bộ, hiệu quả và đáp ứng yêu cầu phát triển, trở thành một Luật khung làm nền tảng cho các Luật chuyên ngành liên quan đến quy hoạch.

Quang cảnh Hội trường

Góp ý về điểm mới trong Dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng) cho rằng, quy định tại Điều 48, khoản 4 - về trường hợp quyết định đầu tư khác với quy hoạch - hiện mới chỉ áp dụng cho dự án đầu tư công đặc biệt hoặc dự án khẩn cấp. Cách tiếp cận này còn thu hẹp, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh nhu cầu về cơ sở giáo dục và y tế đang tăng cao.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa đề xuất mở rộng quy định để các dự án thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục, không phân biệt đầu tư công hay tư, được phép quyết định chủ trương đầu tư khác với quy hoạch khi đáp ứng yêu cầu phát triển chung. Lý do là chủ trương của Đảng theo các nghị quyết liên quan đã nhấn mạnh việc ưu tiên quỹ đất sạch, cho phép chuyển đổi linh hoạt mục đích sử dụng đất để phục vụ cho giáo dục, đào tạo và y tế.

Đại biểu nhấn mạnh, nhiều dự án giáo dục, y tế đang vướng ở khâu điều chỉnh quy hoạch do thủ tục kéo dài, có trường hợp mất 3-4 năm, ảnh hưởng tiến độ đầu tư. Vì vậy, cho phép đi trước một bước trong quyết định đầu tư, sau đó điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn, sẽ góp phần tháo điểm nghẽn này.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa cũng cho rằng chính sách này sẽ khuyến khích khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào các lĩnh vực mà Nhà nước đang phải gánh phần lớn trách nhiệm, qua đó huy động nguồn lực xã hội cho chăm sóc sức khỏe và giáo dục, giảm áp lực ngân sách.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa, đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng

Một vấn đề khác được đại biểu Mai Thoa nêu là hiện các quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục, y tế được tổng hợp vào quy hoạch cấp tỉnh, trong khi quy hoạch chuyên ngành chỉ áp dụng cho cơ sở công lập. Do đó, yêu cầu nhà đầu tư tư nhân phải đồng thời căn cứ quy hoạch đất đai và quy hoạch ngành là không thực sự phù hợp. Từ thực tế này, đại biểu càng nhấn mạnh tính cần thiết của cơ chế linh hoạt trong quyết định đầu tư khi dự án đã chứng minh sự cần thiết.

Nhấn mạnh xây dựng dự án Luật Quy hoạch (sửa đổi) là cần thiết nhằm tạo khung pháp lý thống nhất, đồng bộ, khắc phục những tồn tại của Luật Quy hoạch hiện hành, đại biểu, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội cho rằng, dự thảo Luật Quy hoạch (sửa đổi) đã kế thừa tinh thần của Luật Quy hoạch năm 2017, bổ sung nhiều điểm mới mang tính đột phá, sửa đổi, hoàn thiện quy định về hệ thống quy hoạch, tăng cường phân cấp, phân quyền, hướng tới một hệ thống quy hoạch đồng bộ, minh bạch, hiệu quả, vững bền.

Qua nghiên cứu, đại biểu, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm cho rằng việc tiếp tục bổ sung khái niệm “quy hoạch chi tiết ngành” tại khoản 9 Điều 3 dự thảo Luật nếu không cân nhắc kỹ, dễ dẫn đến chồng chéo, xung đột. “Quy hoạch chi tiết ngành tại dự thảo Luật được xếp sau quy hoạch tỉnh về thứ bậc, nhưng trong quy định về mối quan hệ, quy hoạch tỉnh lại phải tuân theo cả quy hoạch chi tiết ngành. Do đó, cơ quan soạn thảo cần có lý giải thấu đáo để xác định có nên bổ sung quy định chi tiết ngành hay chỉ cần để quy hoạch ngành”, đại biểu đề nghị.

Đại biểu, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội phát biểu

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa) đánh giá việc sửa đổi Luật Quy hoạch lần này cho thấy sự thay đổi lớn trong tư duy quản lý. Ông cho rằng Luật Quy hoạch phải đóng vai trò là “luật khung”, quy định nguyên tắc chung về lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh các loại quy hoạch. Các luật chuyên ngành không nên quy định trùng lặp để tránh tạo thêm thủ tục và mâu thuẫn trong áp dụng pháp luật.

Theo đại biểu, trước đây khái niệm “quy hoạch” từng bị lạm dụng, nhiều nội dung lẽ ra chỉ cần thể hiện trong chương trình, đề án, chiến lược lại được đưa vào dạng quy hoạch, dẫn đến dàn trải và tốn kém nguồn lực. Luật năm 2017 đã bước đầu khắc phục bằng cách định nghĩa quy hoạch phải gắn với sắp xếp, phân bố không gian phát triển. Tuy nhiên, trong danh mục quy hoạch ngành hiện hành, nhiều loại vẫn chưa thể hiện rõ yếu tố không gian hoặc còn trùng lặp về nội dung.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn nêu một số ví dụ: nội dung giữa quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học, quy hoạch lâm nghiệp, quy hoạch khai thác nguồn lợi thủy sản, hay quy hoạch khai thác bền vững vùng bờ… có chỗ chồng chéo. Những lĩnh vực này đôi khi cùng do một cơ quan lập, nhưng lại được chia thành nhiều quy hoạch khác nhau, gây khó cho thực thi.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn đề nghị Chính phủ chỉ đạo tiếp tục rà soát và thu gọn mạnh mẽ danh mục quy hoạch ngành, chỉ giữ lại những loại thực sự đáp ứng tiêu chí của quy hoạch theo Luật Quy hoạch. Những quy hoạch không phù hợp với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, không liên quan đến phân bố không gian hoặc gây lãng phí nên được loại bỏ.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguyên tắc: “một cơ quan thực hiện nhiều việc, một việc giao một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính”, nhằm giảm trùng lặp và tăng tính chịu trách nhiệm trong quá trình thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Văn Thắng giải trình tại hội trường

Thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng giải trình thêm về hệ thống quy hoạch và hướng xử lý mâu thuẫn. Đồng thời khẳng định Luật Quy hoạch mang tính nguyên tắc, còn chi tiết lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết ngành, quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn sẽ được luật chuyên ngành quy định.

Về mối quan hệ giữa các loại quy hoạch, Dự thảo Luật đã bổ sung quy định rõ ràng hơn để làm căn cứ xử lý khi có mâu thuẫn giữa quy hoạch quốc gia – vùng – tỉnh, hoặc giữa các quy hoạch ngành với nhau. Cơ chế điều chỉnh quy hoạch theo trình tự rút gọn cũng được đưa vào nhằm giải quyết nhanh tình huống phát sinh, tránh làm đình trệ hoạt động đầu tư và phát triển.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết qua thực tế triển khai thời gian qua, khó khăn lớn nhất không nằm ở quy hoạch tổng thể mà ở quy hoạch ngành, nơi phát sinh nhiều chồng lấn và không đồng bộ. Vì vậy, Dự thảo Luật lần này đặt trọng tâm vào việc giải quyết triệt để các mâu thuẫn này.

Liên quan danh mục quy hoạch ngành và quy hoạch chi tiết ngành, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ đã nhiều lần lấy ý kiến các bộ, ngành để rà soát. Đến nay, danh mục đã được thu gọn tối đa, hướng đến mục tiêu loại bỏ quy hoạch không cần thiết, giảm chồng chéo và bảo đảm phù hợp với định hướng của Luật Quy hoạch cũng như yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.