Quy định mới xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội

Theo đó, các cá nhân và tổ chức vi phạm sẽ phải chịu hình thức xử phạt chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền. Tùy thuộc vào tính chất và mức độ nghiêm trọng của sai phạm, người vi phạm có thể bị áp dụng thêm các hình thức xử phạt bổ sung. Các chế tài này bao gồm tịch thu tang vật, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc trục xuất lao động nước ngoài làm việc trái phép tại Việt Nam.

Đối với các hành vi vi phạm quy định về việc làm, mức phạt tiền dao động khá rộng tùy theo mức độ nghiêm trọng. Cụ thể, hành vi phân biệt đối xử trong việc làm không vì yêu cầu đặc thù công việc sẽ bị phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng. Trong khi đó, việc khai thác, chia sẻ hay sử dụng trái phép dữ liệu về người lao động và thị trường lao động chưa công bố có thể bị phạt từ 20 triệu đến 40 triệu đồng nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Các hoạt động dịch vụ việc làm không hợp pháp cũng sẽ bị xử lý nghiêm khắc với mức phạt từ 45 triệu đến 60 triệu đồng. Đối với hành vi này, cơ quan chức năng sẽ buộc người vi phạm phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu của khách hàng kèm theo khoản lãi suất không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước.

Đặc biệt, mức phạt cực kỳ nghiêm khắc từ 50 triệu đến 70 triệu đồng sẽ được áp dụng cho các hành vi gian lận, giả mạo hồ sơ chính sách việc làm hoặc đánh giá kỹ năng nghề. Mức phạt này cũng áp dụng cho việc mua bán, chiếm đoạt dữ liệu lao động trái phép hoặc lợi dụng dịch vụ việc làm để xâm phạm an ninh quốc gia. Bên cạnh phạt tiền, những hồ sơ giả mạo liên quan cũng sẽ bị tịch thu triệt để nhằm khắc phục hậu quả.

Lĩnh vực tuyển dụng và quản lý lao động cũng ghi nhận nhiều chế tài mới được điều chỉnh nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động. Những lỗi vi phạm như không khai trình sử dụng lao động, thu tiền của người xin việc, hoặc không ghi chép đầy đủ sổ quản lý lao động sẽ bị xử phạt từ 1 triệu đến 3 triệu đồng. Người sử dụng lao động trong trường hợp này bắt buộc phải trả lại toàn bộ số tiền đã thu trái phép của người lao động.

Mức phạt sẽ tăng lên từ 5 triệu đến 10 triệu đồng nếu doanh nghiệp có hành vi phân biệt đối xử trong lao động, hoặc sử dụng nhân sự chưa qua đào tạo cho công việc đặc thù đòi hỏi chứng chỉ chuyên môn. Hình phạt này cũng được áp dụng đối với các đơn vị không báo cáo tình hình thay đổi nhân sự hoặc không lập sổ quản lý lao động theo đúng quy định pháp luật.

Đáng chú ý, hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn hay quảng cáo gian dối để lừa gạt, bóc lột và cưỡng bức lao động sẽ bị phạt cực nặng từ 50 triệu đến 75 triệu đồng.

Siết chặt chế tài đối với hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội

Vấn đề chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cũng được Nghị định mới siết chặt bằng những khung hình phạt chi tiết theo từng quy mô vi phạm. Hình thức phạt cảnh cáo sẽ chỉ được áp dụng nếu số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản dưới 400.000 đồng. Đối với hành vi không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc quá hạn 60 ngày nhưng chưa đến mức trốn đóng, mức phạt sẽ được tính dựa trên số lượng lao động bị ảnh hưởng.

Cụ thể, doanh nghiệp vi phạm dưới 10 người lao động sẽ bị phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng, và tăng dần lên từ 10 triệu đến 15 triệu đồng nếu số lao động từ 10 đến dưới 50 người. Khi quy mô vi phạm từ 50 đến dưới 100 người, mức phạt là 15 triệu đến 20 triệu đồng, và từ 20 triệu đến 30 triệu đồng cho nhóm từ 100 đến dưới 300 người.

Đối với những doanh nghiệp lớn hơn, mức phạt dao động từ 30 triệu đến 40 triệu đồng khi vi phạm từ 300 đến dưới 500 lao động, và tăng lên 40 triệu đến 50 triệu đồng cho nhóm từ 500 đến dưới 700 người. Đỉnh điểm, khung phạt từ 50 triệu đến 60 triệu đồng áp dụng cho vi phạm từ 700 đến dưới 1.000 người, và từ 60 triệu đến 75 triệu đồng nếu ảnh hưởng từ 1.000 lao động trở lên.

Bên cạnh đó, hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ bị xử phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản, với mức phạt tối đa không quá 75 triệu đồng. Để khắc phục hậu quả, người sử dụng lao động buộc phải lập hồ sơ đăng ký đầy đủ, đóng đủ số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản tiền lãi chậm đóng tính bằng 0,03% mỗi ngày trên số tiền chậm nộp.

Đặc biệt nghiêm trọng là hành vi cố tình trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, nơi các mức phạt được thiết lập ở mức răn đe rất cao. Nếu người sử dụng lao động không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người lao động quá hạn 60 ngày thì sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền lũy tiến nghiêm khắc. Doanh nghiệp vi phạm dưới 10 người sẽ bị phạt từ 6 triệu đến 12 triệu đồng, còn từ 10 đến dưới 50 người sẽ bị phạt từ 12 triệu đến 20 triệu đồng.

Khung phạt tiếp tục tăng lên mức từ 20 triệu đến 30 triệu đồng đối với vi phạm từ 50 đến dưới 100 người lao động, và từ 30 triệu đến 40 triệu đồng cho nhóm từ 100 đến dưới 300 người. Sai phạm ảnh hưởng đến quy mô từ 300 đến dưới 500 người sẽ bị phạt từ 40 triệu đến 50 triệu đồng, và từ 50 triệu đến 60 triệu đồng cho nhóm từ 500 đến dưới 700 người lao động.

Cuối cùng, mức phạt sẽ từ 60 triệu đến 70 triệu đồng khi vi phạm từ 700 đến dưới 1.000 người, và lên tới mức kỷ lục từ 70 triệu đến 75 triệu đồng nếu vi phạm ảnh hưởng từ 1.000 lao động trở lên. Đối với trường hợp đăng ký mức lương đóng bảo hiểm thấp hơn thực tế hoặc trốn đóng sau khi đã đôn đốc, doanh nghiệp sẽ bị phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng, nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng.

Tương tự như hành vi chậm đóng, chủ doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm bắt buộc cũng phải nộp lại đầy đủ số tiền trốn đóng cùng khoản lãi phát sinh 0,03% mỗi ngày vào quỹ bảo hiểm. Nghị định số 283/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/9/2026.