Quản lý tòa soạn hội tụ: Kinh nghiệm và giải pháp cho các cơ quan báo chí trong tình hình mới

Ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại hội thảo.

Dự hội thảo có: ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; Tổng Biên tập, Phó Tổng biên tập; Trưởng, Phó phòng, ban; Thư ký tòa soạn và các cán bộ phụ trách sản xuất nội dung tại các cơ quan báo chí khu vực miền Bắc.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: "Hội thảo được tổ chức hướng đến xây dựng năng lực quản trị tòa soạn hội tụ - yếu tố cốt lõi quyết định hiệu quả và sự phát triển bền vững của báo chí trong thời đại số. Hội Nhà báo Việt Nam luôn xác định để báo chí Việt Nam phát triển bền vững trong kỷ nguyên hội tụ và chuyển đổi số, người lãnh đạo tòa soạn hội tụ cần được trang bị tư duy quản trị hiện đại, kỹ năng điều hành linh hoạt và năng lực công nghệ thực tiễn.

Chính vì vậy, hội thảo được tổ chức như một diễn đàn mở, nơi các nhà quản lý, lãnh đạo cơ quan báo chí và các nhà báo cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ mô hình, tìm kiếm những giải pháp khả thi cho bài toán quản trị tòa soạn hội tụ ở địa phương. Sự chuyển mình của báo chí hôm nay không chỉ là yêu cầu khách quan của thời đại, mà còn là trách nhiệm chính trị và sứ mệnh xã hội của người làm báo cách mạng. Mỗi thay đổi, dù nhỏ, cũng góp phần xây dựng niềm tin của công chúng vào báo chí, vào tiếng nói chân thực, nhân văn và vì lợi ích cộng đồng."

Nhà báo Phạm Duy Thành, Phó Trưởng phòng Nội dung đa nền tảng của Báo điện tử VTC News chia sẻ về chiến lược tối ưu hóa vận hành tòa soạn theo mô hình nội dung đa nền tảng.

Hiện nay, trong bối cảnh chuyển đổi số và tinh gọn bộ máy, nhiều địa phương đã tiến hành hợp nhất Báo và Đài Phát thanh, Truyền hình hướng tới mô hình tòa soạn hội tụ, báo chí đa nền tảng. Đây là bước đi quan trọng, giúp thống nhất đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý và từng bước xây dựng nền báo chí hiện đại, chuyên nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành tòa soạn hội tụ sau hợp nhất vẫn đặt ra nhiều thách thức về quản lý, tổ chức sản xuất nội dung đa nền tảng và phát triển đội ngũ phóng viên đa năng.

Hội thảo là diễn đàn để các lãnh đạo cơ quan báo chí trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ mô hình thực tiễn và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực quản trị tòa soạn, chất lượng nội dung và hiệu quả hoạt động báo chí. Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận các nội dung trọng tâm gồm: Kinh nghiệm xây dựng, tổ chức và vận hành tòa soạn hội tụ trong nước và quốc tế; Mô hình giao ban, điều phối tuyến bài, cơ chế chủ biên và sản xuất nội dung đa nền tảng; Ứng dụng công nghệ, dữ liệu trong quản lý nội dung và phân tích công chúng; Kinh nghiệm quản trị nhân sự, xử lý xung đột, tạo động lực và phát triển đội ngũ nhà báo đa năng; Bài học thực tiễn từ các cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình trung ương và địa phương.

Nhà báo Nguyễn Thế Lãm, Giám đốc, Tổng Biên tập Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh phát biểu tại hội thảo.

Tại hội thảo, nhà báo Phạm Duy Thành, Phó Trưởng phòng Nội dung đa nền tảng của Báo điện tử VTC News đã chia sẻ chiến lược tối ưu hóa vận hành tòa soạn theo mô hình nội dung đa nền tảng. Theo ông Thành, quy trình sản xuất tại VTC News được xây dựng theo nguyên tắc giao tiếp đa chiều, phản hồi liên tục và kết thúc bằng giải pháp cụ thể. Chu kỳ sản xuất bắt đầu từ bước thảo luận và phát triển ý tưởng.

Ý tưởng có thể xuất phát từ phóng viên hoặc ban biên tập, sau đó trải qua quá trình phản biện và thống nhất để đảm bảo sản phẩm đáng làm, đáng xem và đáng đọc. Kiểm soát chất lượng trong một hệ sinh thái nội dung đa nền tảng cũng là một thách thức lớn; mỗi nền tảng có đặc thù riêng, từ website, YouTube đến social media. Nhờ những cải tiến về quy trình, VTC News không chỉ tối ưu hóa nguồn lực mà còn tăng tính hiệu quả và minh bạch trong vận hành tòa soạn.

Từ thực tiễn, nhà báo Nguyễn Thế Lãm, Giám đốc, Tổng Biên tập Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh khẳng định: Hợp nhất các cơ quan báo chí đơn lẻ thành một tổ hợp báo chí đa phương tiện, đa nền tảng là một sự thay đổi sâu sắc.

Với sáu năm vận hành theo mô hình tòa soạn hội tụ, thường xuyên phải luân chuyển cán bộ nhân viên để có thể xếp mỗi người vào mắt xích phù hợp nhất trong dây chuyền sản xuất, để có thể tạo ra các êkip phối hợp ăn ý, quy chế hoạt động cũng phải liên tục điều chỉnh, bổ sung, có thể thấy rằng khó có một công thức chung trong sắp xếp quản lý điều hành tòa soạn hợp nhất vì mọi giải pháp, phương án đưa ra phải phù hợp với thực tiễn cơ quan báo chí bao gồm quy mô con người, số lượng nền tảng vận hành, địa bàn hoạt động và nhiều yếu tố khác…

Nhà báo, TS. Nguyễn Tri Thức - Ủy viên Ban biên tập, Giám đốc Trung tâm chuyên đề và truyền thông phát hành Tạp chí Cộng sản phát biểu tại hội thảo.

Nhà báo Hoàng Nhật - Phó trưởng ban Nhân dân điện tử báo Nhân dân - cho rằng: “người trẻ đang chuộng ‘nội dung lỏng’, có thể ‘chảy’ đến bất cứ nơi nào. Vì vậy, yếu tố làm nên thành công của sản phẩm báo chí là tư duy khác biệt. Với tư duy mới về sản phẩm, không nên đóng đinh các tác phẩm báo chí bằng văn bản, ví dụ, tòa soạn có thể sử dụng tác phẩm báo chí dữ liệu thay cho phóng sự văn bản vài nghìn chữ. Để làm được điều đó, vai trò của giám đốc sản phẩm trong cơ cấu tổ chức tòa soạn hiện đại vô cùng quan trọng”.

Chia sẻ kinh nghiệm tại hội thảo, nhà báo Phạm Văn Xướng - Phó Tổng biên tập Báo và PTTH Hưng Yên - cho biết: “mô hình cơ quan Báo và PTTH Hưng Yên có bộ phận điều hành, sản xuất nội dung thống nhất, thay vì chia cắt. Phóng viên, biên tập viên của các loại hình cùng tham gia, cùng chia sẻ dữ liệu. Tin bài, hình ảnh, dữ liệu từ hiện trường được tiếp nhận và nơi phân luồng nội dung cho các loại hình (báo in, điện tử, phát thanh, truyền hình, mạng xã hội). Một sản phẩm gốc có thể được tái sử dụng, chuyển thể thành nhiều phiên bản đa phương tiện, đa nền tảng. Thực hiện theo mô hình này, quy trình sản xuất nội dung được khép kín.

Từ tiếp nhận thông tin, kiểm chứng, xử lý đến phát sóng, phát hành được thực hiện theo luồng, hạn chế trùng lặp, tiết kiệm nhân lực. Ứng dụng công nghệ số, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ cùng nền tảng quản trị nội dung dùng chung, liên thông kho dữ liệu số hóa, công cụ phân tích tương tác để điều chỉnh nội dung phù hợp thị hiếu công chúng, giúp sản phẩm báo chí dễ dàng xuất bản trên nhiều kênh cùng lúc”, nhà báo Phạm Văn Xướng chia sẻ.

Quang cảnh buổi hội thảo.

Đề cập khó khăn khi vận hành tòa soạn hội tụ, Phó Tổng biên tập Báo PTTH Thái Nguyên, ông Chu Thế Hà trăn trở việc xây dựng nguồn nhân lực phóng viên đa phương tiện, am hiểu công nghệ. Ông cũng nhắc đến khó khăn kinh phí vận hành, trong bối cảnh tòa soạn hội tụ yêu cầu cao về chuyển đổi số, công nghệ hiện đại, nhiều phần mềm phải mua từ nước ngoài.

Phát biểu tại hội thảo, nhà báo, TS. Nguyễn Tri Thức - Ủy viên Ban biên tập, Giám đốc Trung tâm chuyên đề và truyền thông phát hành Tạp chí Cộng sản - nhấn mạnh nhiệm vụ tạo và bồi dưỡng liên tục cho đội ngũ nhà báo. Để nhà báo được đào tạo, bồi dưỡng liên tục, ngoài việc tự học, các cơ quan báo chí cũng cần có kế hoạch, chiến lược bài bản, cụ thể, dài hơi trong việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ.

"Việc này có thể thông qua hình thức cử cán bộ, phóng viên đi học tập trung, ngắn hạn tại các cơ sở đạo tạo báo chí trong và ngoài nước, mời các chuyên gia là nhà báo, giảng viên, kỹ sư công nghệ thông tin... đến tòa soạn trao đổi hoặc cử phóng viên, biên tập viên tham gia các khóa đào tạo của Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí - Hội Nhà báo Việt Nam. Đây là một dạng cầm tay chỉ việc đúng nghĩa, bổ ích và thiết thực”, nhà báo Nguyễn Tri Thức nói.

Nhiều ý kiến tham luận chất lượng từ lãnh đạo các cơ quan báo chí, đi sâu vào thực tiễn triển khai mô hình tòa soạn hội tụ, chia sẻ kinh nghiệm tổ chức sản xuất đa nền tảng, qua đó mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho đại biểu tham dự. Qua hội thảo góp phần định hướng công tác bồi dưỡng báo chí, đồng thời nâng cao năng lực quản trị và vận hành tòa soạn hội tụ trong bối cảnh truyền thông đa nền tảng và chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.