Phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Bổ sung quy định đấu giá bằng hình thức trực tuyến

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình dự án Luật tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng, ban hành Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) nhằm thể chế hoá chủ trương, định hướng, chính sách của Đảng về phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Kế thừa những quy định đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn và khắc phục những hạn chế, bất cập hiện nay trong hoạt động đấu giá tài sản; nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) gồm 7 chương, 64 điều. Về nội dung cơ bản, về tiêu chuẩn đấu giá viên, dự thảo Luật quy định các cá nhân có trình độ đại học trở lên trong tất cả các ngành, lĩnh vực đều có thể trở thành đấu giá viên thay vì hạn chế trình độ đại học trong một số lĩnh vực luật, kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh như Luật hiện hành để phù hợp với định hướng khuyến khích, thúc đẩy việc đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá và thông lệ nghề đấu giá của các nước trên thế giới.

Về doanh nghiệp đấu giá tài sản, dự thảo Luật quy định việc thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp đấu giá tài sản trên cơ sở luật hoá các quy định của Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo đó, doanh nghiệp đấu giá tài sản được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, có đăng ký ngành, nghề kinh doanh dịch vụ đấu giá tài sản.

Về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản mà pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá, dự thảo Luật chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản; nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân trên cơ sở luật hoá quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP quy định xử lý khó khăn, vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai.

Đồng thời, bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý trả giá với giá ít nhất bằng với giá khởi điểm nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi; quy định thủ tục đấu giá rút gọn theo hướng đơn giản, thuận lợi hơn đối với một số tài sản đấu giá có giá khởi điểm nhỏ hoặc phải xử lý nhanh.

Bổ sung quy định đấu giá bằng hình thức trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản trên cơ sở luật hoá quy định của Nghị quyết số 66.21/2026/NQ-CP về việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai đấu giá tài sản trực tuyến theo quy định của Luật Đấu giá tài sản; sửa đổi, bổ sung quy định về hủy kết quả đấu giá trong một số trường hợp đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật liên quan.

Ngoài ra, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, quyền, nghĩa vụ của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, xem tài sản, địa điểm đấu giá, sử dụng tài khoản định danh khi tham gia đấu giá, sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 khi tham gia đấu giá trực tuyến, đấu giá không thành, quyền, nghĩa vụ của người có tài sản đấu giá, người trúng đấu giá.

Về chế tài xử lý đối với người trúng đấu giá trong một số trường hợp, dự thảo Luật bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc” trên cơ sở luật hoá các quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản.

Đồng thời, bổ sung chế tài người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của Luật Đấu giá tài sản hoặc pháp luật có liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị huỷ thì không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do kết quả đấu giá bị huỷ.

Hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến

Trình bày Báo cáo thẩm tra về dự án Luật tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Uỷ ban nhận thấy hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Về những vấn đề cụ thể, về phạm vi điều chỉnh, Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ ranh giới giữa “trình tự, thủ tục đấu giá” thuộc phạm vi điều chỉnh thống nhất của Luật Đấu giá tài sản với các quy định của pháp luật chuyên ngành về quản lý tài sản, điều kiện tham gia, giá khởi điểm, phê duyệt kết quả, thanh toán và bàn giao tài sản; hạn chế việc tạo ra các ngoại lệ mở, dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Về lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản và phạm vi áp dụng; đối với tài sản có giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm thấp, giao Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng giá, trường hợp và phương thức lựa chọn.

Trường hợp áp dụng cơ chế chỉ định, cần quy định rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, trách nhiệm giải trình và công khai kết quả; nếu có từ hai tổ chức hành nghề đấu giá tài sản trở lên đáp ứng yêu cầu thì phải bảo đảm lựa chọn theo tiêu chí khách quan, công khai, bình đẳng, tránh phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người có tài sản đấu giá.

Về tiền đặt trước và xử lý tiền đặt trước, dự thảo Luật đã bổ sung mức tiền đặt trước đối với quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân từ 20% đến 50%, nhằm tăng trách nhiệm của người tham gia và hạn chế tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ.

Tuy nhiên, theo Cơ quan thẩm tra, mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh. Do đó, Uỷ ban Kinh tế và Tài chính đề nghị bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước; đồng thời làm rõ căn cứ lựa chọn mức từ 20% đến 50% và tiêu chí để lựa chọn mức cụ thể trong khoảng này, bảo đảm tương xứng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và cạnh tranh trong đấu giá tài sản…

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát đầy đủ các quy định chuyển tiếp đối với các trường hợp đang thực hiện theo Luật hiện hành; đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai đồng bộ ngay sau khi Luật có hiệu lực thi hành.