Nữ đại biểu Gia Lai: Bộ trưởng vẫn tiếp tục ủng hộ việc phát triển thủy điện nhỏ đúng không?

Thủ tướng phân công trả lời chất vấn tại phiên họp 47 UBTVQH

Đại dự án ngành hóa chất vẫn ngập nợ nần

Kiểm soát chặt vận chuyển lợn qua biên giới

Điểm lại 4 Bộ trưởng đăng đàn trong phiên chất vấn

Gần 100 đại biểu muốn chất vấn Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng

Chiều 6/11, trong phiên chất vấn, đại biểu Ksor H’Bơ Khăp (đoàn Gia Lai) truy vấn Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà về vấn đề phát triển thuỷ điện và bảo vệ rừng.

"Bộ trưởng nói bão lũ, sạt ở ở miền Trung trong những ngày qua là do trời mưa, địa chất bị đứt gãy. Vậy Bộ trưởng cho biết thời gian tới bộ trưởng vẫn tiếp tục ủng hộ việc xây dựng, phát triển thủy điện nhỏ đúng không?, đại biểu Ksor H'Bơ Khắp đặt câu hỏi.

"Theo bộ trưởng, ông trời, mẹ thiên nhiên và rừng có quan hệ gì với thực trạng bảo vệ rừng hiện nay ở Việt Nam. Với tư cách chuyên gia, đơn vị tham mưu cho Thủ tướng, bộ trưởng thấy mình có trách nhiệm như thế nào với thực trạng đó?", nữ đại biểu tiếp tục chất vấn.

Bà Ksor H’Bơ Khăp dẫn lại lời Thủ tướng từng nói, Tây Nguyên không thể trở thành sa mạc mà phải được phủ xanh bạt ngàn, phải xem xét vấn đề thủy điện nhỏ để hạn chế phá rừng.

"Khi nghe được, tôi thực sự xúc động và trân trọng trăn trở đó của Thủ tướng", bà bày tỏ, đồng thời chất vấn: "Xin Thủ tướng cho biết việc phá rừng đúng quy trình thông qua các dự án thì phải điểm tên, chỉ mặt tổ chức, cá nhân nào hay cứ bảo do Quốc hội bấm nút là được. Thủ tướng có ủng hộ văn hóa từ chức không, công tác cán bộ của ta nên đưa văn hóa này vào chưa?".

Trả lời nữ đại biểu, Bộ trưởng Tài nguyên & Môi trường Trần Hồng Hà cho biết thủy điện không phải là nguyên nhân gây mất rừng, lũ lụt mà đây là cách con người ứng xử với rừng, khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức, thói quen tiêu thụ đồ gỗ tự nhiên, động vật hoang dã…

Theo Bộ trưởng, ở nhiều quốc gia văn minh khác, như Na Uy có rất nhiều dự án thủy điện. "Còn nếu chúng ta tận dụng mọi cơ hội để khai thác thủy điện và chấp nhận bỏ rừng thì khi đó là nguyên nhân con người", ông lý giải.

Dẫn chứng điều đó, Bộ trưởng cho rằng thủy điện không phải là nguyên nhân, mà là hậu quả do các việc khai thác tài nguyên thiên nhiên mà không dựa vào quy luật tự nhiên. Mất rừng không có nghĩa là cứ nghĩ đến thủy điện.

"Mất rừng là do chúng ta tư duy sai trái, là trong nhà dùng đồ gỗ, sử dụng các động vật hoang dã. Mất rừng chính là người ta đã thay thế rừng tự nhiên bằng những cánh rừng sản xuất như cây cà phê, không thể thay thế được hệ sinh thái rừng tự nhiên. Tôi muốn nói rằng chúng ta phải hiểu là mất rừng còn nhiều nguyên nhân khác", Bộ trưởng nói.

Vị tư lệnh ngành cũng cho biết thời gian tới sẽ cùng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn rà soát từng mét đất rừng thiên thiên, phòng hộ, đặc dụng. Kể cả những nơi không còn rừng nhưng có ý nghĩa trong phòng hộ thì phải phục hồi rừng nguyên sinh theo đúng nghĩa.

Cuối phiên làm việc buổi chiều, Phó thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng trả lời, làm rõ thêm về nguyên nhân, giải pháp ứng phó thiên tai, trong đó có đề cập đến tác động của những dự án thuỷ điện. Theo lãnh đạo Chính phủ, việc xây dựng các công trình hồ, đập thủy lợi, thủy điện… nếu không được kiểm soát chặt chẽ từ khâu quy hoạch, lập dự án, đánh giá tác động môi trường, cho đến khâu đầu tư xây dựng và quản lý vận hành sẽ tác động rất lớn đến mưa lũ, sạt lở đất và đe dọa đến an toàn vùng hạ du.

Phó thủ tướng cho biết hiện cả nước có trên 7.500 hồ thủy lợi, thủy điện đã đưa vào vận hành khai thác với dung tích khoảng 70 tỷ m3 nước, trong đó có 437 hồ thủy điện - thủy lợi.

Theo Phó thủ tướng, các hồ, đập thủy lợi, thủy điện có vai trò rất quan trọng trong bảo đảm an ninh nguồn nước, đáp ứng nguồn nước ngọt cho sản xuất và sinh hoạt của người dân. Góp phần cắt lũ, đặc biệt là các hồ lớn, các hồ thủy điện: Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Kẻ Gỗ, Sông Tranh,... Các hồ thủy lợi, thủy điện vừa và nhỏ cũng tham gia cắt lũ, trừ trường hợp lũ lớn phải xả lũ và thường xả tối đa bằng với lưu lượng lũ về hồ, điều tiết nước cho mùa cạn, tạo nguồn điện rất lớn.

"Tổng công suất thủy điện tiềm năng của Việt Nam là khoảng 36.000 MW, tổng công suất khai thác kỹ thuật khoảng 28.000 MW thì hiện nayđã khai thác được 20.000 MW, chiếm khoảng 30 % tổng công suất nguồn điện", Phó thủ tướng nói.

Theo lãnh đạo Chính phủ, nguồn thủy điện là nguồn năng lượng sạch, giá rẻ, vận hành thuận lợi và là nguồn nội lực tài nguyên của đất nước. Khác với các nguồn điện than, khí hóa lỏng, ta phải phụ thuộc vào nguồn năng lượng sơ cấp nước ngoài. Tuy nhiên, Phó thủ tướng cho rằng, để xây dựng công trình hồ, đập thủy lợi, thuỷ điện cũng có tác động tiêu cực đến môi trường, vì các công trình hồ thủy lợi, thủy điện đa số đều xây dựng ở khu vực trung du, miền núi nên sẽ ảnh hưởng đến diện tích rừng. Đồng thời việc xây dựng các công trình còn tác động đến sự ổn định của kết cấu đất đá nên cũng có thể tác động đến sạt lở đất.

Phó thủ tướng nêu rõ thời gian tới các Bộ, ngành cần kiểm soát chặt chẽ việc đầu tư xây dựng các công trình hồ, đập thủy lợi, thủy điện, đặc biệt là công trình thủy điện nhỏ, hạn chế tối đa việc sử dụng đất rừng tự nhiên, rừng phòng hộ, đồng thời thực hiện nghiêm việc trồng rừng thay thế.