Móng Cái: Tiềm năng trỗi dậy của thành phố nơi địa đầu Tổ quốc

Từ những trang lịch sử vẻ vang…

Từ năm 1906, Móng Cái là tỉnh lỵ của tỉnh Hải Ninh cũ. Vào cuối thời Pháp thuộc, Móng Cái là thủ phủ của Xứ Nùng tự trị từ năm 1947 đến 1954. Ngày 2 tháng 8 năm 1954, Móng Cái hoàn toàn được giải phóng. Ngày 1 tháng 2 năm 1955, thị xã Móng Cái được tái lập và trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Hải Ninh.

Là địa phương nằm ở cực Đông Bắc của Tổ quốc, Móng Cái từ lâu đã được biết đến là một vùng đất có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, có truyền thống đấu tranh anh dũng và có những nét văn hóa riêng, đậm đà bản sắc dân tộc.

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Móng Cái còn là nơi khởi điểm của nhiều phong trào cách mạng và trải qua biết bao biến cố thăng trầm trong quá trình đấu tranh, xây dựng và phát triển.

Đây là nơi ghi dấu nhiều chiến công oanh liệt của cha ông ta trong công cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia.

Đây cũng là nơi mà thực dân Pháp gặp phải sự kháng cự quyết liệt ngay từ những ngày đầu sang xâm lược, tiêu biểu là các trận đánh ngày 27/1/1886 diệt sĩ quan Hai-xơ và 24 lính, trận tập kích nhà Hải Quan của địch ngày 27/8/1894.

Những năm đầu thế kỉ XX, Móng Cái là cửa ngõ ra nước ngoài hoạt động của nhiều chiến sỹ cách mạng như đồng chí Trần Phú, Lê Hồng Phong, Hồ Tùng Mậu. Từ năm 1936 đến năm 1942, cùng với khí thế cuộc đấu tranh chống Pháp của công nhân mỏ từ Cẩm Phả, Hòn Gai, phong trào cách mạng tại Móng Cái có nhiều chuyển biến tích cực. Một số thanh niên tiến bộ ra Hòn Gai, Cẩm Phả, Hải Phòng… tìm kiếm việc làm và tìm hiểu phong trào đấu tranh.

Trong số đó có người thanh niên Đào Phúc Lộc được đồng chí Tô Hiệu tuyên truyền, giác ngộ đã tích cực tham gia các hoạt động cách mạng và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Với sự hoạt động tích cực và hiệu quả của đồng chí Đào Phúc Lộc, cuối năm 1942, Mặt trận Việt Minh huyện Móng Cái được thành lập.

Đây là tiền đề quan trọng tạo nên những bước tiến mới và những thành công đáng kể trong quá trình đấu tranh cách mạng tại vùng đất biên cương này.

Trong suốt khoảng thời gian từ năm 1943 đến tháng 9/1946, Mặt trận Việt Minh huyện đã lãnh đạo phong trào đấu tranh chống Nhật, cứu nước và đấu tranh giành chính quyền cách mạng ở Móng Cái. Tháng 12/1948, tại xã Cái Chiên, Đảng bộ Móng Cái đã mở Đại hội đoàn thể Đảng viên lần thứ I.

Từ đây, Đảng bộ huyện Móng Cái lãnh đạo nhân dân trong huyện kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, giành được nhiều chiến công oanh liệt.

Ngày 02/8/1954, tên lính Pháp cuối cùng rút khỏi Móng Cái. Ngày 13/8/1954, hàng ngàn cán bộ, bộ đội và nhân dân trong huyện dự mít tinh mừng chiến thắng, kết thúc 9 năm gian khổ, trường kỳ kháng chiến chống Pháp, mở ra trang mới trong lịch sử cách mạng của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Móng Cái.

…Đến công cuộc kiến thiết, xây dựng TP nơi địa đầu Tổ quốc

Hòa bình được lập lại, từ tháng 9/1954 đến năm 1965, Đảng bộ và nhân dân Móng Cái ra sức khắc phụ hậu quả chiến tranh, phục hồi sản xuất, ổn định đời sống nhân dân, xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật, củng cố quan hệ sản xuất Xã hội Chủ nghĩa và thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất.

Những kết quả đạt được trong quá trình khắc phục hậu quả chiến tranh, phát triển kinh tế - xã hội đã tạo điều kiện thúc đẩy mọi mặt sản xuất và đời sống, tạo tiền đề để Đảng bộ và nhân dân trong huyện bước vào công cuộc cải tạo Xã hội Chủ nghĩa, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.

Từ năm 1958 đến năm 1965, cùng với tỉnh và cả nước, Móng Cái tiến hành cải tạo Chủ nghĩa Xã hội đối với các thành phần kinh tế và từng bước phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.

Mặc dù còn một số hạn chế như mang nặng tính hành chính, mệnh lệnh, gò ép, song công tác cải tạo các thành phần kinh tế đã góp phần củng cố quan hệ sản xuất XHCN trên địa bàn Móng Cái và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân từng bước được cải thiện; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được củng cố; hệ thống chính quyền và Đảng bộ ngày càng vững mạnh, đồng thời hoàn thành Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất.

Cùng với các địa phương khác ở miền Bắc, trong thời kỳ này, Đảng bộ và nhân dân Móng Cái vừa lao động sản xuất, vừa sẵn sàng chuẩn bị chiến đấu và chiến đấu giáng trả những cuộc tập kích phá hoại của đế quốc Mỹ.

Trải qua nhiều biến cố, thăng trầm của lịch sử, ngày 24/9/2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 03/NĐ-CP về thành lập Thành phố Móng Cái thuộc tỉnh Quảng Ninh.

Với sự kiện quan trọng này, Móng Cái được trở lại là một trong hai Trung tâm kinh tế - Thương mại lớn của tỉnh Quảng Ninh. Có vị trí quan trọng trong trục kinh tế trọng điểm Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh; cửa khẩu Móng Cái được xác định là cửa khẩu quốc tế biên giới bộ quan trọng nhất của Việt Nam và là cửa ngõ quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế giữa các nước trong khu vực.

Với tiềm năng, thế mạnh đó, mục tiêu phát triển của Móng Cái trong những năm tới là: Quyết tâm xây dựng Móng Cái trở thành thành phố cửa khẩu quốc tế hiện đại, văn minh, một trung tâm kinh tế lớn ở vùng Đông Bắc của Tổ quốc.

Kể từ ngày Chi bộ Đảng đầu tiên ra đời đến nay đã tròn 68 năm, đó là cả một chặng đường dài đầy gian nan thử thách, song cũng thật vinh quang.

Đảng bộ và nhân dân các dân tộc thành phố luôn tự hào khi điểm lại những sự kiện, những mốc son sáng ngời trong lịch sử đấu tranh và phát triển của mình.

Đó là niềm vinh dự, niềm tự hào to lớn vì 2 lần được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm: Lần thứ nhất vào ngày 20/2/1960, Bác Hồ về thăm và biểu dương những thành tích mà Đảng bộ, quân và dân các dân tộc Móng Cái đạt được và thân gửi đến toàn thể nhân dân lời thăm hỏi ân cần.

Lần thứ hai vào ngày 05/8/1961, trên đường đi thăm đảo Cô Tô và vùng biển đảo Đông Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dừng chân nghỉ lại tại khách sạn Trà Cổ.

Người ân cần thăm hỏi đời sống nhân dân; nhắc nhở bà con nhân dân phải tích cực trồng cây chắn gió, chắn cát để giữ đất và làm đẹp cho Trà Cổ. Người yêu cầu cán bộ, Đảng viên phải gương mẫu trong lao động, công tác và đoàn kết.

Sự kiện Bác Hồ lần thứ 2 về thăm Móng Cái là nguồn động viên, khuyến khích nhân dân trong huyện hăng hái tham gia sản xuất, hoàn thành kế hoạch 5 năm (1961 - 1965). Niềm vinh dự tự hào đối với Đảng bộ và nhân dân Móng Cái còn là những phần thưởng cao quý được Đảng và Nhà nước trao tặng, gồm: 5 tập thể và 2 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân; 4 tập thể được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Đó là 2890 Huân chương, Huy chương các loại. Đó còn là Danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp và Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới cho toàn thể cán bộ, nhân dân thành phố.

Những thành tựu nổi bật mà Đảng bộ và nhân dân thành phố Móng Cái đạt được trên chặng đường 76 năm kể từ khi có Đảng ấy, chính là minh chứng đầy đủ và thuyết phục nhất cho quá trình xây dựng và phát triển không ngừng của vùng đất địa đầu giàu truyền thống cách mạng.

Tiếp nối truyền thống tốt đẹp đó, các thế hệ cán bộ, Đảng viên và nhân dân các dân tộc trên toàn thành phố hôm nay vẫn đang nỗ lực lao động và học tập không ngừng để cống hiến sức lực, trí tuệ cho sự nghiệp xây dựng quê hương, bảo vệ vẹn toàn lãnh thổ và biên cương Tổ quốc, tiếp tục viết nên những trang sử vẻ vang của thành phố Móng Cái anh hùng trong công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa, góp phần quan trọng cùng tỉnh Quảng Ninh và cả nước xây dựng một đất nước Việt Nam giàu mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Phát huy tiềm, lợi thế, tạo đà phát triển bền vững

Từ khi được thành lập đến nay, TP Móng Cái đã có những đổi thay từng ngày, với những lợi thế hội tụ nhiều tiềm năng về phát triển kinh tế khu vực biên giới, kinh tế biển, du lịch với cơ sở hạ tầng giao thông được nâng cấp đồng bộ, hiện đại, kết nối vùng và thu hẹp khoảng cách các địa phương, các vùng với nơi địa đầu của Tổ quốc. Móng Cái đang có những bước chuyển mình mới, khặng định vị thế mới, với vai trò là một thành phố trẻ, hội tụ nhiều tiềm năng phát triển toàn diện.

Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân thành phố cùng các lãnh đạo các xã, phường, các đơn vị đang từng ngày nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức, phát huy thế mạnh và khai thác mọi nguồn lực để tập trung phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.

Thành phố Móng Cái đã có những bước phát triển to lớn về thương mại, du lịch và phát triển kinh tế với tốc độ tăng trưởng cao, cơ sở hạ tầng đô thị phát triển nhanh, mang dáng vóc của một thành phố hiện đại, văn minh, một cửa ngõ của Việt Nam và các nước khu vực ASEAN, trong mối gắn kết với thị trường phía Nam của Trung Quốc.

Quan hệ đối ngoại và kinh tế đối ngoại mở rộng, phát triển. Công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng thực hiện thường xuyên; hệ thống chính trị được củng cố, nâng cao.

Trước những thành quả mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Móng Cái đạt được, năm 2002 Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới”.

Hôm nay, đến với Móng Cái, du khách thập phương và quốc tế sẽ nhận thấy Móng Cái mang một diễn mạo mới, nhiều đổi thay với những con người năng động, trí tuệ, sáng tạo, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, mạng lưới giao thông, thông thoáng, qua đó thu hút nhiều dự án lớn đến từ các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Đặc biệt, trong những ngày cuối tháng 9, đầu tháng 10 vừa qua, tuyến cao tốc Vân Đồn – Móng Cái được hoàn thành và đi vào hoạt động đã tạo nên một sự đột phá mới cho TP nơi địa đầu của Tổ quốc. Lượng khách du lịch trong nước và quốc tế về với Móng Cái cao kỷ lục. Hình ảnh các danh lam, thắng cảnh của Móng Cái được quảng bá đến bạn bè quốc tế.

Với truyền thống lịch sử, văn hoá và cách mạng vẻ vang của vùng đất phên dậu của cả nước, với những thành quả đã đạt được, cùng với ý chí tự lực, tự cường, khát vọng vươn lên mạnh mẽ, tinh thần năng động, sáng tạo của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Móng Cái sẽ tiếp tục đoàn kết, chung sức, đồng lòng, quyết tâm đẩy mạnh hơn nữa công cuộc đổi mới, phấn đấu hoàn thành vượt mức toàn diện các chỉ tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội đã đề ra, nhằm xây dựng TP nơi địa đầu của Tổ quốc ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại.