Mỏi mòn đòi chủ đầu tư cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết trả lại rừng

6,75 hec ta rừng phòng hộ nhường chỗ cho dự án

Từ trên cao nhìn xuống, đường cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết như một lưỡi kiếm, chẻ toác đôi cánh rừng phòng hộ Xuân Lộc (Đồng Nai). Để con đường được đẹp như dải lụa, phóng vút xuyên qua cánh rừng mát mẻ, tươi đẹp như hiện nay, đã có 6,75 hecta rừng phòng hộ phải đổ xuống. Xung quanh, khu vực này vẫn còn dấu tích cây cối đã chặt hạ, đất đá được đào bới lam nham, để có mặt bằng phục vụ dự án.

Định vị từ trên cao nhìn xuống, rừng phòng hộ Xuân Lộc như thảm phổi xanh tươi, che chắn, bao bọc con đường, và chỉ cách rốn ngập vừa xảy trên cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết (đoạn thuộc tỉnh Bình Thuận) khoảng 24 km. Anh Nguyễn Ngọc Nhân, người dân huyện Xuân Lộc chỉ tay về cánh rừng vừa mất đầy lo lắng: “thấy đường cao tốc ngang qua, người dân ai cũng mừng lắm. Đồng tình việc hy sinh rừng để có cơ sở hạ tầng tốt phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội, nhưng nếu không bù lại khoảnh rừng phòng hộ đã mất, thì đương nhiên tăng khả năng nguy cơ lũ quét, sạt lở là khó tránh khỏi”.

Hàng chục văn bản chuyển đi...

Dự án cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết dài 99 km, đoạn qua Bình Thuận dài 47,67 km, đoạn qua tỉnh Đồng Nai dài 51,33 km. Đối với tỉnh Đồng Nai, toàn tỉnh có 490 hecta đất trong diện thu hồi để phục vụ dự án. Sau khi dự án được phê duyệt, ngày 27/4/2020, UBND huyện Xuân Lộc đã ra quyết định thu hồi hơn 6,75 hecta đất rừng do Ban Quản lý (BQL) rừng phòng hộ đang sử dụng để bàn giao cho Ban Quản lý dự án (BQLDA)Thăng Long thực hiện dự án cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết. Sau khi nhận đất, nhận rừng để làm dự án, đơn vị thi công “lơ” luôn việc trồng rừng hoàn trả.

Sốt ruột, ngày 1/11/2021, UBND tỉnh Đồng Nai ký văn bản gửi Bộ GTVT, khẳng định, theo Luật Lâm nghiệp, Nghị định 83/2020/NĐ-CP và hàng loạt thông tư liên quan quy định nghĩa vụ trồng rừng thay thế khi chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác đối với phần diện tích thu hồi của BQL rừng phòng hộ Xuân Lộc thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư dự án. Tiếp đó, ngày 30/3/2022 và tháng 3/2023, Bộ GTVT liên tục có văn bản đề nghị Ban QLDA Thăng Long khẩn trương lập hồ sơ chuyển đổi mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác và trồng lại rừng thay thế. Tuy nhiên BQLDA Thăng Long vẫn không thực hiện.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Trưởng Phòng Sử dụng và Phát triển rừng (Chi cục Kiểm lâm Đồng Nai) cho biết, để tạo điều kiện cho chủ đầu tư, tỉnh đã chủ động hỗ trợ tích cực, để có mặt bằng thi công đúng tiến độ, tuy nhiên thủ tục hoàn rừng thay thế thì họ không thực hiện.

Còn ông Nguyễn Đăng Hào, Phó trưởng Phòng Sử dụng và Phát triển rừng cho biết, nhiều năm qua, Bộ GTVT, UBND tỉnh, Sở NN&PTNT, UBND huyện Xuân Lộc đã có hơn chục văn bản đề nghị Ban QLDA Thăng Long trả lại rừng nhưng chủ đầu tư kiếm nhiều lý do thoái thác.

... trách nhiệm đá lại

Ông Nguyễn Công Hợp – Phó Giám đốc Ban QLDA Thăng Long, dự án đường cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây cho biết, dự án này đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt khung chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại văn bản số 881/TTg-CN ngày 12/7/2018; Bộ GTVT phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi tại Quyết định số 2229/QĐ-BGTVT ngày 17/10/2018; UBND tỉnh Đồng Nai phê duyệt Tiểu dự án giải phóng mặt bằng (GPMB) tại Quyết định số 2998/QĐ-UBND ngày 24/8/2018. Trong đó, quy định chủ đầu tư tiểu dự án GPMB của Dự án đoạn qua địa bàn huyện Xuân Lộc là do UBND huyện Xuân Lộc thực hiện. Nghĩa là, trong công tác GPMB của dự án đã bao gồm hạng mục lập hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác và trồng rừng thay thế.

Trong quá trình triển khai thực hiện GPMB, UBND tỉnh Đồng Nai đã chấp thuận cho chủ đầu tư dự án là UBND huyện Xuân Lộc thực hiện phương án nộp tiền trồng rừng thay thế về Quỹ bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Đồng Nai tại văn bản số 11368A/UBND-KTN ngày 23/9/2020. Tuy nhiên, sau đó phía Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Nai cho rằng việc đã làm như trên là không đúng mà hiểu rằng chủ dự án hạng mục trồng rừng thay thế này là Ban QLDA Thăng Long thực hiện, nên bị tồn tại và kéo dài như hiện nay.

Cũng theo ông Hợp, dự án đi qua 2 tỉnh (Bình Thuận và Đồng Nai) và Ban QLDA Thăng Long đã thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ theo các quy định pháp luật hiện hành trong việc phối hợp với các địa phương trong công tác GPMB và điều hành dự án. Tại huyện Hàm Tân thuộc tỉnh Bình Thuận giáp ranh với huyện Xuân Lộc tỉnh Đồng Nai cũng có hạng mục tương tự trồng rừng thay thế khi chuyển đổi mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác và chủ dự án GPMB là UBND huyện Hàm Tân đã thực hiện xong từ năm 2019.

Cụ thể, là UBND tỉnh Bình Thuận đã phê duyệt phương án trồng rừng thay thế tại Quyết định số 2658/QĐ-UBND ngày 16/10/2019, trong đó chấp thuận phương án UBND huyện Hàm Tân nộp tiền vào Quỹ bảo vệ và phát triển rừng của tỉnh để hoàn thành nghĩa vụ trồng rừng thay thế theo quy định.

“Ban QLDA Thăng Long cũng đã gửi kèm theo Quyết định số 2658/QĐ-UBND ngày 16/10/2019 của UBND tỉnh Bình Thuận để Sở NN-PTNT tỉnh Đồng Nai tham khảo thực hiện và rất mong cơ quan này chỉ đạo các đơn vị liên quan giải quyết dứt điểm”, ông Hợp nói.

Chưa xác định nguyên nhân ngập ở dự án Dầu Giây – Phan Thiết

Liên quan đến cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết, tính đến nay đã gần 10 ngày trôi qua, dù loay hoay trong nhiều cuộc họp nhưng các cơ quan chức năng vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chính xác gây ngập nặng tại vị trí km 25+ 419 vào ngày 30/7 của cao tốc này. Bước đầu, cơ quan chức năng cho rằng có nguyên nhân bắt nguồn từ việc nước ở sông Phan dâng cao, dềnh vào hạ lưu cống tại km25+419, dẫn đến nước từ thượng lưu không thoát được qua cống, chảy tràn lên mặt đường, gây ngập úng cục bộ. Trong khi đó sông Phan có dòng chảy uốn lượn quanh co; khi xuất hiện mưa bất thường, kết hợp lượng nước được xả lũ của đập sông Phan đã gây dềnh, ngập cục bộ nhiều nhà và vườn cây thanh long của người dân. Vụ việc vẫn đang được các bên liên quan tiến hành làm rõ.