Metro Bình Dương 56.301 tỷ đồng vướng phương án huy động vốn

Bộ Tài chính vừa có văn bản gửi UBND tỉnh Bình Dương góp ý về Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án tuyến đường sắt đô thị số 1 (Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên, TP HCM), có tổng mức đầu tư sơ bộ lên tới 56.301 tỷ đồng theo Tờ trình số 2299/TTr-UBND ngày 17/4/2025.

Dự án đề xuất sử dụng ba nguồn vốn: ngân sách trung ương 11.260 tỷ đồng, ngân sách địa phương 21.654 tỷ đồng và 23.387 tỷ đồng huy động từ nguồn thu phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD).

Tỉnh Bình Dương kiến nghị áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt cho dự án, đồng thời trình Quốc hội xem xét thông qua chủ trương. Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Tài chính, hồ sơ hiện tại còn thiếu các nội dung quan trọng, đặc biệt là phương án cụ thể về cân đối và huy động vốn cũng như phần thuyết minh, tính toán tổng mức đầu tư theo quy định của Luật Xây dựng.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 20 Luật Đầu tư công và khoản 3 Điều 14 Nghị định 29/2021/NĐ-CP, thẩm quyền thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi thuộc về Hội đồng thẩm định nhà nước do Thủ tướng Chính phủ thành lập.

Tuy nhiên, quá trình thẩm định dự án diễn ra trong bối cảnh đang có sự điều chỉnh lớn về hành chính. Theo Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ hợp nhất với TP HCM, hình thành đơn vị hành chính mới mang tên TP HCM.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 74/NQ-CP, yêu cầu hoàn tất đề án sắp xếp hành chính cấp tỉnh trước ngày 20/6/2025 và trình Quốc hội thông qua. Sau thời điểm hợp nhất, Nghị quyết 188/2025/QH15 vẫn tiếp tục áp dụng cho TP HCM mở rộng, cho phép các dự án như tuyến metro Bình Dương - Suối Tiên được thực hiện theo cơ chế rút gọn, không cần lập và phê duyệt chủ trương đầu tư.

Điều này có thể mở ra hướng đi thuận lợi hơn cho Dự án nếu địa phương kiên nhẫn chờ đến sau thời điểm sáp nhập. Tuy nhiên, nếu muốn đẩy nhanh tiến độ và thực hiện Dự án ngay từ hiện tại, Bộ Tài chính đề nghị UBND tỉnh Bình Dương cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định để đủ điều kiện thẩm định và trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Một trong những điểm đáng chú ý là nguồn vốn hơn 23.000 tỷ đồng từ phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD), một hình thức khai thác giá trị gia tăng từ bất động sản gắn với hạ tầng giao thông vẫn chưa có lộ trình rõ ràng. Bộ Tài chính yêu cầu địa phương cần thuyết minh cụ thể về cơ chế khai thác nguồn lực này, bao gồm phương án tài chính, quy hoạch quỹ đất, cơ chế thu hồi giá trị gia tăng từ đất và kế hoạch phân kỳ đầu tư.

Ngoài ra, Bộ cũng lưu ý việc xác định tổng mức đầu tư phải tuân thủ nghiêm túc quy định tại Điều 53 Luật Xây dựng, tránh tình trạng thiếu căn cứ trong khâu phê duyệt.

Hiện UBND tỉnh Bình Dương vẫn đang hoàn thiện các bước chuẩn bị đầu tư. Theo kế hoạch, Dự án tuyến metro số 1 (Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên) sẽ được khởi công trong năm 2027 và hoàn thành đưa vào vận hành từ năm 2031.