Làm sao để biết đất có tranh chấp, vướng quy hoạch?

Hà Nội: Đất tranh chấp vẫn được cấp phép xây dựng

Tạm dừng thẩm định giá đất tranh chấp tại dự án Gateway Thảo Điền

Phê duyệt Nhiệm vụ lập quy hoạch tỉnh Đồng Nai

Phê duyệt Nhiệm vụ lập quy hoạch TP Cần Thơ

Chọn người tài và quy định “quy hoạch, độ tuổi” - Phần 2

Bạn đọc Hoài An (Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc) hỏi: Chúng tôi dự định mua một thửa đất ở huyện ngoại thành Hà Nội. Tuy nhiên, tôi nghe nhiều người nói là người tỉnh lẻ lên Hà Nội mua đất hay mua phải đất có tranh chấp hoặc thuộc diện quy hoạch. Vậy xin hỏi, làm sao để tôi biết được tình trạng đất như vậy? Tôi xin cám ơn!

Thế nào là tranh chấp quyền sử dụng đất?

Về vấn đề này, Luật sư Giáp Văn Đức cho biết, trước hết chúng ta cần làm rõ thế nào là tranh chấp quyền sử dụng đất?

Tại khoản 24 Điều 3 Luật Đất đai 2013 quy định: Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai. Hay có thể hiểu một cách đơn giản hơn là người sử dụng đất đang có tranh chấp với người sử dụng đất khác liên quan đến ranh giới, quyền sử dụng thửa đất đó. Ngoài ra, một số tranh chấp dân sự liên quan đến đất đai như thừa kế, hôn nhân gia đình, tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà…

Tại khoản 1 Điều 188 Luật Đất đai 2013 quy định điều kiện thực hiện các quyền của người sử dụng đất được nêu tại Điều 167 Luật Đất đai khi: Có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 186 và khoản 1 Điều 168); Đất không có tranh chấp; Quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án; Đất phải trong thời hạn sử dụng đất…

Như vậy, nếu không đáp ứng được các điều kiện nêu trên thì hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất không có hiệu lực pháp luật. Ngoài ra, tại khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai 2013 quy định việc chuyển nhượng phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp kinh doanh bất động sản. Trong trường hợp sau khi các bên ký kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất mà phát sinh tranh chấp đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thụ lý giải quyết thì hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ bị từ chối.

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào những tranh chấp cũng được công khai tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trường hợp các bên tranh chấp đã trải qua nhiều năm mà chưa có hồi kết, nay nhận thấy có người nhận chuyển nhượng thì ắt sẽ phát sinh tranh chấp, vấn đề này tạm gọi là “tranh chấp ngầm”.

Theo đó, Luật sư Giáp Văn Đức cho rằng, để quyền và lợi ích hợp pháp của mình không bị xâm phạm khi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thì người dân nên tham khảo thông tin từ những người sử dụng đất liền kề hoặc xác nhận của UBND cấp xã nơi có thửa đất xác nhận là đất không tranh chấp.

Ngoài ra, người dân có thể yêu cầu tiếp cận thông tin về đất đai tại Văn phòng công chứng; Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện nơi người dân mua đất.

Cách kiểm tra xem đất có nằm trong vùng quy hoạch

Về việc xác định đất có nằm trong vùng quy hoạch hay không, Luật sư Giáp Văn Đức cho biết, hiện nay, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được phân thành các cấp gồm: cấp quốc gia; cấp tỉnh và cấp huyện. Chu kỳ quy hoạch sử dụng đất là 5 năm hoặc 10 năm, riêng cấp huyện phải lập kế hoạch sử dụng đất hàng năm.

Tại khoản 7 Điều 49 Luật Đất đất đai 2013 sửa đổi, bổ sung 2018 quy định, trường hợp thửa đất người dân cần mua thuộc diện quy hoạch hằng năm phải thu hồi của UBND cấp huyện thì người sử dụng đất bị hạn chế một số quyền của người sử dụng đất nhưng không hạn chế chuyển quyền sử dụng đất. Việc chuyển quyền sử dụng đất của người sử dụng đất sẽ không được thực hiện khi đã có quyết định thu hồi đất đến từng người sử dụng đất.

Trên thực tế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã lưu ý đến các thửa đất thuộc diện quy hoạch phải thu hồi nhằm tránh phát sinh tranh chấp về sau. Đã không ít người cho rằng mình bị lừa sau khi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất một thời gian ngắn thì bị thu hồi đất nên phát sinh tranh chấp, khởi kiện các bên hoặc chấp nhận thực tế. Bởi vì, giá bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất thường thấp hơn so với giá thị trường.

“Do đó, để bảo đảm quyền và lợi ích của mình trước khi tham gia một giao dịch dân sự với số tiền lớn, người dân nên tìm hiểu thông tin có nguồn từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo Luật tiếp cận thông tin; Thông tư 33/2017. Lưu ý rằng, người dân cần có đơn yêu cầu tiếp cận thông tin và có nộp phí/lệ phí theo quy định”, luật sư Giáp Văn Đức nhấn mạnh.