Không để tình trạng các hãng dược và thiết bị y tế nước ngoài bắt tay nhau kiểm soát thị trường trong nước

Sáng nay (21/10), Quốc hội thảo luận ở tổ về một số dự án luật trong lĩnh vực y tế, trong đó có dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.

Phát biểu tại tổ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng (đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) đã thông tin thêm tới các đại biểu về các nội dung đề xuất sửa đổi trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược liên quan tới thuốc và trang thiết bị y tế.

Thủ tướng nhấn mạnh, mục tiêu chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ lần này là phải sửa đổi bằng được những quy định đang tồn tại bất cập.

Có những nội dung cần thêm thời gian nghiên cứu, ví dụ như việc xây dựng một đạo luật riêng về trang thiết bị y tế, sau này có thể tiếp tục nghiên cứu để trình Quốc hội xem xét, ban hành.

“Nhưng trước mắt, những vấn đề cấp bách phải được sửa đổi ngay. Mục tiêu cuối cùng là làm sao để người bệnh và các bệnh viện được tiếp cận với thuốc, trang thiết bị y tế ở mức giá hợp lý, phù hợp với khả năng chi trả”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng nêu rõ những lý do để Chính phủ đề nghị báo cáo Quốc hội khẩn cấp sửa đổi các luật nhằm xử lý những vấn đề liên quan.

Trước hết, qua công tác thanh tra, điều tra của các cơ quan chức năng thuộc Bộ Công an và Thanh tra Chính phủ, cho thấy tồn tại rất nhiều lỗ hổng, kể cả trong quy định của luật, các văn bản hướng dẫn và thông tư của Bộ Y tế, cũng như trong khâu tổ chức thực hiện.

Việc này khiến hình thành nhiều khâu trung gian và chi phí lên rất cao.

Đặc biệt, có những nhóm thiết bị và thuốc có chi phí đặc biệt cao vì qua quá nhiều khâu trung gian.

Thủ tướng nêu thực trạng được các đại biểu đề cập là các hãng thuốc không được tiếp cận trực tiếp với thị trường mà phải qua doanh nghiệp trung gian, điều đó tạo ra một kẽ hở lớn.

Theo Thủ tướng, chúng ta đang đẩy mạnh sản xuất ở trong nước, nhưng chỉ mới đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu, nhiều loại trang thiết bị và thuốc, nhất là thuốc biệt dược vẫn phải nhập khẩu; mặt khác, sản xuất trong nước cũng phải nhập nguyên liệu từ nước ngoài.

Nhắc đến vụ án liên quan Công ty cổ phần Đầu tư y tế Việt Mỹ, Thủ tướng chỉ ra tình trạng lập rất nhiều công ty ở nước ngoài rồi mua bán lòng vòng, đến khi hàng về tới doanh nghiệp nhập khẩu của Việt Nam thì giá đã bị đội lên rất nhiều, chưa kể tình trạng trốn thuế.

"Quan trọng nhất là khi đẩy giá lên như thế, chi phí khám chữa bệnh và sử dụng trang thiết bị y tế bị đội giá cao, gây thiệt hại rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và an sinh xã hội: Thứ nhất là túi tiền của người bệnh và khả năng tiếp cận thuốc của người bệnh, dịch vụ y tế; thứ hai là ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm y tế phải thanh toán cho các chi phí khám chữa bệnh đó. Chi phí bị đẩy lên quá mức cần thiết, rất phi lý", Thủ tướng nhấn mạnh.

Về những ý kiến tranh luận cho rằng lĩnh vực này "phải theo cơ chế thị trường", Thủ tướng nêu rõ, thuốc và trang thiết bị y tế là để phục vụ khám chữa bệnh cho nhân dân, trong khi nước ta còn đang khó khăn, người bệnh rất khó khăn.

"Đồng ý là các doanh nghiệp kinh doanh phải có lợi nhuận, nhưng chỉ ở mức hợp lý thôi. Đây là lĩnh vực rất đặc thù nên Nhà nước phải kiểm soát được. Nhà nước và người bệnh phải được sử dụng trang thiết bị, thuốc ở mức giá phù hợp với khả năng chi trả.", Thủ tướng nói.

Do đó, Chính phủ rất quyết tâm phối hợp với các cơ quan của Quốc hội để trong việc sửa Luật Dược và Luật Khám bệnh, chữa bệnh, những điều khoản liên quan đến trang thiết bị y tế bắt buộc phải công khai, minh bạch.

"Tại sao các bệnh viện tư nhân đều có thể mua được thuốc và thiết bị y tế ở mức giá rất phù hợp, mà các bệnh viện công của Nhà nước lại không mua được? Đấy là vấn đề rất lớn mà chúng ta phải suy nghĩ một cách có trách nhiệm", Thủ tướng đặt vấn đề.

Đi vào cụ thể hơn, Thủ tướng đề nghị nghiên cứu các cơ chế, ví dụ loại nào thì mua sắm, đấu thầu tập trung; loại nào cho phép trong một khuôn khổ nhất định để các bệnh viện trực tiếp đàm phán và mua trang thiết bị, thuốc chữa bệnh.

Nhà nước không thể quản lý quá cứng nhắc về giá thuốc và trang thiết bị, nhưng cũng không thể để hoàn toàn cho cơ chế thị trường tự điều chỉnh.

Vì vậy, Thủ tướng khẳng định, việc hoàn thiện quy định trong luật, các nghị định và thông tư hướng dẫn phải xử lý triệt để vấn đề này. Người đứng đầu Chính phủ cho biết đã trao đổi với Bộ Y tế, yêu cầu nghiên cứu kinh nghiệm mua sắm, đấu thầu của các bệnh viện tư nhân để mua được giá tốt. "Các bệnh viện công đều có thể làm được việc đó nếu chúng ta có quyết tâm cao để cắt bớt các khâu trung gian", Thủ tướng nhấn mạnh.

Cũng theo Thủ tướng, Bộ Y tế hoặc các chuyên gia của Bộ hoàn toàn có thể mời các hãng, các công ty sản xuất trực tiếp đến đàm phán; mặt hàng đại trà thì đấu thầu, mặt hàng chuyên biệt thì đàm phán giá.

Ông thông tin, thuốc là một trong những lĩnh vực rất phức tạp và khi đàm phán các hiệp định thương mại, nhiều nước gây áp lực rất lớn; song chúng ta kiên quyết đấu tranh, quyết tâm đàm phán để bảo vệ lợi ích cao nhất.

“Không thể để tình trạng thị trường trong nước mở cửa nhưng các doanh nghiệp, hãng sản xuất hoặc các khâu trung gian có thể bắt tay nhau, chi phối thị trường, kiểm soát giá thuốc và trang thiết bị y tế". "Đây là những vấn đề phải được xử lý trong quá trình hoàn thiện Luật Dược và các quy định pháp luật liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng cho rằng, Bộ Y tế và các chuyên gia hoàn toàn có thể làm việc trực tiếp với các hãng sản xuất, doanh nghiệp cung ứng để nghiên cứu, xây dựng phương thức mua sắm phù hợp, giảm bớt các khâu trung gian không cần thiết.

Việc hoàn thiện quy định trong luật, các nghị định và thông tư hướng dẫn phải hướng tới xử lý căn cơ những bất cập trong cung ứng, mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế, tạo điều kiện cho các bệnh viện chủ động hơn nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.