Không cấp lại sổ bảo hiểm xã hội đã đem đi cầm cố
Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi, người lao động có toàn quyền xử lý, sử dụng sổ BHXH hoặc ủy quyền theo quy định của pháp luật.
Nam thanh niên đi xe máy không đội mũ bảo hiểm còn doạ xử Cảnh sát giao thông
Nam thanh niên đầu đội mũ bảo hiểm tử vong dưới kênh
Tin nên đọc
Do đó, trong năm 2017, BHXH Việt Nam đã thực hiện việc bàn giao sổ BHXH cho NLĐ tự cất giữ và quản lý sử dụng. Tuy nhiên, lợi dụng điều này, một số NLĐ đã mang sổ BHXH đi cầm cố, ký gửi sổ, thế chấp để vay tiền. Việc làm này đang tiềm ẩn nhiều hệ lụy, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của NLĐ và các bên liên quan.
Sổ BHXH không có giá trị cầm cố
Theo phản ánh của BHXH một số địa phương như: Phú Yên, Vĩnh Long, Đồng Nai, TP HCM, Đắk Nông... thời gian gần đây đã và đang xảy ra tình trạng một số NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố tại các hiệu cầm đồ, ngân hàng, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH mới. Vì vậy, việc cầm cố sổ BHXH sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của NLĐ, của người nhận sổ BHXH cầm cố, ảnh hưởng đến cơ quan BHXH, doanh nghiệp có người tham gia BHXH.
Thông tin về cơ sở pháp lý xung quanh vấn đề này, ông Chu Minh Tộ, Trưởng ban sổ thẻ BHXH Việt Nam cho biết: Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn không quy định việc cầm cố, thế chấp sổ BHXH và không quy định cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp NLĐ đem sổ BHXH đi cầm cố, chỉ cấp lại sổ BHXH do bị hỏng, mất.
Cụ thể, tại khoản 3 Điều 19 Luật BHXH quy định: NLĐ có trách nhiệm bảo quản sổ BHXH; tại khoản 1 Điều 96 Luật BHXH quy định: Sổ BHXH được cấp cho từng người lao động để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ BHXH và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH theo quy định của Luật này.
Còn theo quy định tại khoản 2 Điều 97 Luật BHXH, cơ quan BHXH chỉ cấp lại sổ BHXH trong trường hợp NLĐ bị hỏng, mất sổ, không quy định cấp lại đối với trường hợp cầm cố sổ BHXH.
Ông Chu Minh Tộ cũng nhấn mạnh, sổ BHXH được cấp cho người tham gia để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ BHXH, BH thất nghiệp và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH, BH thất nghiệp theo quy định của pháp luật.
Người tham gia BHXH được cấp và bảo quản một sổ BHXH duy nhất, trường hợp sổ BHXH bị mất, hỏng phải thông báo với cơ quan BHXH để xem xét cấp lại. “Như vậy, sổ BHXH không có giá trị cầm cố, ký gửi và sẽ không được cấp lại nếu cầm cố. Việc cầm cố hoàn toàn là tự phát, mang tính chất dân sự giữa hai bên” — ông Chu Minh Tộ khẳng định.
Những hệ lụy từ việc cầm cố sổ BHXH
Theo đó, việc NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố được thực hiện theo thỏa thuận dân sự giữa người có sổ BHXH và người cầm cố sổ BHXH. Nếu NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH do bị mất, hỏng thì không thuộc đối tượng được cấp lại sổ BHXH theo quy định Quyết định số 1035/QĐ-BHXH ngày 01/10/2015 và Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam.
Vì vậy, cơ quan BHXH sẽ không cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp này. Ngoài ra, khi NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó lại đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH với lý do bị mất, hỏng, nếu cơ quan BHXH phát hiện thì NLĐ sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22/8/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, đưa NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đối với hành vi kê khai không đúng sự thật.
Còn đối với cá nhân, đơn vị nhận cầm cố sổ BHXH, theo quy định tại điểm 2.2 khoản 2 Điều 28 Quy định về hồ sơ và quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH ban hành kèm theo Quyết định số 636/QĐ-BHXH ngày 22/4/2016 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam:
Khi giải quyết hưởng BHXH một lần phải kiểm tra, đối chiếu các yếu tố về nhân thân, số sổ BHXH, dữ liệu về quá trình đóng BHXH của NLĐ đảm bảo không giải quyết hưởng trùng.
Khi cơ quan BHXH quyết chế độ BHXH cho NLĐ phải căn cứ trên dữ liệu về quá trình đóng BHXH của NLĐ trên phần mềm nên chỉ giải quyết chế độ 1 lần, không thể giải quyết trùng lần nữa được.
Tại khoản 3 Điều 19 Luật BHXH quy định: “Mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng BHXH…”.
Pháp luật về BHXH không cho phép mua bán, chuyển nhượng thời gian người lao động tham gia BHXH. Điều này có nghĩa, chỉ người nào tham gia BHXH thì người đó hoặc thân nhân của họ mới được hưởng quyền lợi liên quan.
Vì vậy, nếu NLĐ cầm cố sổ BHXH, sau đó được cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH vì lý do bị mất sổ BHXH và đem sổ BHXH cấp lại đi giải quyết BHXH một lần, khi đó người cầm cố sổ BHXH sẽ không thể đem sổ BHXH nhận thế chấp đi giải quyết BHXH một lần mặc dù có giấy ủy quyền theo quy định của pháp luật.
Trường hợp NLĐ tham gia BHXH nếu gặp rủi ro (trong thời gian chưa hưởng BHXH một lần mà qua đời) thì thân nhân của họ mới được hưởng chế độ tuất, người cầm cố sổ BHXH sẽ không được hưởng (quy định tại Điều 67, Điều 69 Luật BHXH).
Sổ BHXH không có giá trị cầm cố Theo phản ánh của BHXH một số địa phương như: Phú Yên, Vĩnh Long, Đồng Nai, TP HCM, Đắk Nông… thời gian gần đây đã và đang xảy ra tình trạng một số NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố tại các hiệu cầm đồ, ngân hàng, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH mới. Vì vậy, việc cầm cố sổ BHXH sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của NLĐ, của người nhận sổ BHXH cầm cố, ảnh hưởng đến cơ quan BHXH, doanh nghiệp có người tham gia BHXH. Thông tin về cơ sở pháp lý xung quanh vấn đề này, ông Chu Minh Tộ, Trưởng ban sổ thẻ BHXH Việt Nam cho biết: Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn không quy định việc cầm cố, thế chấp sổ BHXH và không quy định cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp NLĐ đem sổ BHXH đi cầm cố, chỉ cấp lại sổ BHXH do bị hỏng, mất. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 19 Luật BHXH quy định: NLĐ có trách nhiệm bảo quản sổ BHXH; tại khoản 1 Điều 96 Luật BHXH quy định: Sổ BHXH được cấp cho từng người lao động để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ BHXH và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH theo quy định của Luật này. Còn theo quy định tại khoản 2 Điều 97 Luật BHXH, cơ quan BHXH chỉ cấp lại sổ BHXH trong trường hợp NLĐ bị hỏng, mất sổ, không quy định cấp lại đối với trường hợp cầm cố sổ BHXH. Ông Chu Minh Tộ cũng nhấn mạnh, sổ BHXH được cấp cho người tham gia để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ BHXH, BH thất nghiệp và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH, BH thất nghiệp theo quy định của pháp luật. Người tham gia BHXH được cấp và bảo quản một sổ BHXH duy nhất, trường hợp sổ BHXH bị mất, hỏng phải thông báo với cơ quan BHXH để xem xét cấp lại. “Như vậy, sổ BHXH không có giá trị cầm cố, ký gửi và sẽ không được cấp lại nếu cầm cố. Việc cầm cố hoàn toàn là tự phát, mang tính chất dân sự giữa hai bên” — ông Chu Minh Tộ khẳng định. Những hệ lụy từ việc cầm cố sổ BHXH Theo đó, việc NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố được thực hiện theo thỏa thuận dân sự giữa người có sổ BHXH và người cầm cố sổ BHXH. Nếu NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH do bị mất, hỏng thì không thuộc đối tượng được cấp lại sổ BHXH theo quy định Quyết định số 1035/QĐ-BHXH ngày 01/10/2015 và Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam. Vì vậy, cơ quan BHXH sẽ không cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp này. Ngoài ra, khi NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó lại đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH với lý do bị mất, hỏng, nếu cơ quan BHXH phát hiện thì NLĐ sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22/8/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, đưa NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đối với hành vi kê khai không đúng sự thật. Còn đối với cá nhân, đơn vị nhận cầm cố sổ BHXH, theo quy định tại điểm 2.2 khoản 2 Điều 28 Quy định về hồ sơ và quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH ban hành kèm theo Quyết định số 636/QĐ-BHXH ngày 22/4/2016 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam: Khi giải quyết hưởng BHXH một lần phải kiểm tra, đối chiếu các yếu tố về nhân thân, số sổ BHXH, dữ liệu về quá trình đóng BHXH của NLĐ đảm bảo không giải quyết hưởng trùng. Khi cơ quan BHXH quyết chế độ BHXH cho NLĐ phải căn cứ trên dữ liệu về quá trình đóng BHXH của NLĐ trên phần mềm nên chỉ giải quyết chế độ 1 lần, không thể giải quyết trùng lần nữa được. Tại khoản 3 Điều 19 Luật BHXH quy định: “Mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng BHXH…”. Pháp luật về BHXH không cho phép mua bán, chuyển nhượng thời gian người lao động tham gia BHXH. Điều này có nghĩa, chỉ người nào tham gia BHXH thì người đó hoặc thân nhân của họ mới được hưởng quyền lợi liên quan. Vì vậy, nếu NLĐ cầm cố sổ BHXH, sau đó được cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH vì lý do bị mất sổ BHXH và đem sổ BHXH cấp lại đi giải quyết BHXH một lần, khi đó người cầm cố sổ BHXH sẽ không thể đem sổ BHXH nhận thế chấp đi giải quyết BHXH một lần mặc dù có giấy ủy quyền theo quy định của pháp luật. Trường hợp NLĐ tham gia BHXH nếu gặp rủi ro (trong thời gian chưa hưởng BHXH một lần mà qua đời) thì thân nhân của họ mới được hưởng chế độ tuất, người cầm cố sổ BHXH sẽ không được hưởng (quy định tại Điều 67, Điều 69 Luật BHXH).
