Khảo sát không gian đô thị di sản Phố Hiến
Ngày 29/11, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh làm Trưởng đoàn công tác đã tiến hành khảo sát không gian đô thị di sản Phố Hiến.
Đoàn công tác thực hiện khảo sát trên ba tuyến chính. Ở tuyến trung tâm di sản Phố Hiến, đoàn đến các điểm thuộc quần thể di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến như: Chùa Chuông, đền Mẫu, đền Trần, Văn Miếu Xích Đằng, chùa Hiến, đình Hiến, Đông Đô Quảng Hội… Đây là những dấu tích tiêu biểu phản ánh chiều sâu lịch sử và văn hoá của thương cảng Phố Hiến cổ.
Tại tuyến không gian thương cảng ven sông Hồng, đoàn khảo sát dọc tuyến đê từ Hồ bán nguyệt đến xã Tân Hưng, ghi nhận cảnh quan vùng giáp nước, bãi bồi cũng như các vị trí được cho là từng xuất hiện thương điếm của người Hoa, Nhật và Hà Lan.
Ở tuyến không gian mở rộng, đoàn kiểm tra khu dân cư quanh các di tích, đánh giá mức độ xâm lấn, kiến trúc mới, khả năng chỉnh trang và các kết nối dẫn vào khu di sản, trong đó có khu vực dự kiến hình thành Đô thị công viên di sản Thương cảng Phố Hiến.
Sau khi khảo sát, Đoàn công tác Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đã có buổi làm việc với các lãnh đạo tỉnh để làm rõ các nội dung liên quan đến định hướng tái hiện không gian thương cảng Phố Hiến, mô hình quản lý tổng thể di sản và phương án triển khai Đô thị công viên di sản Thương cảng Phố Hiến.
Các chuyên gia, nhà khoa học và đơn vị tư vấn quy hoạch nêu nhiều đề xuất, ý tưởng góp ý quan trọng, trong đó đề xuất tỉnh cần định hình rõ ranh giới không gian di sản và vành đai bảo vệ; xây dựng quy chế quản lý kiến trúc, cảnh quan mang tính đặc thù; ưu tiên tái thiết không gian đô thị cổ dựa trên tư liệu lịch sử, bản đồ, ký họa, thương cảng cũ; kết hợp công nghệ số trong phục dựng không gian thương mại; phát triển sản phẩm du lịch dựa trên di sản đô thị, di sản tôn giáo - tín ngưỡng, văn hóa giao thương quốc tế; tạo trục trải nghiệm đồng bộ từ khu di tích đến các không gian công cộng mới; xây dựng cư dân địa phương trong vùng lõi di sản; gắn quy hoạch tái hiện thương cảng Phố Hiến với chiến lược phát triển đô thị thông minh, xanh và bền vững, bảo đảm liên kết đồng bộ, cân bằng giữa bảo tồn và phát triển khu vực trong và ngoài đê sông Hồng...
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, nhấn mạnh: Đây cũng là dịp để các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và đơn vị quy hoạch trao đổi trực tiếp tại hiện trường, thống nhất cách tiếp cận trong việc tái hiện không gian thương cảng xưa. Những ghi nhận thực địa sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng định hướng quy hoạch, giải pháp tái hiện di sản và xác định các nội dung phục vụ Hội thảo khoa học sắp tới.
Phố Hiến là một trong những thương cảng quốc tế sầm uất bậc nhất khu vực phía Bắc thời kỳ thế kỷ XVI - XVII, có giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa và giao thương.
Do đó, tỉnh cần tiếp tục nghiên cứu mô hình quản lý tổng thể theo hướng hiện đại và chuyên nghiệp; làm rõ định hướng của tỉnh trong việc phục dựng, phỏng dựng hay tái hiện không gian Phố Hiến; tăng cường liên kết vùng, kết nối Phố Hiến với hệ thống di sản đậm nét văn minh sông Hồng; phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù, du lịch trải nghiệm, sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với xây dựng không gian văn hóa đô thị hài hòa giữa di sản và kiến trúc đương đại. Ngoài ra, quá trình tái hiện thương cảng Phố Hiến phải dựa trên khoa học, tư liệu lịch sử và sự tham vấn của các chuyên gia liên ngành, để tạo nền tảng cho Hưng Yên phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Trân trọng tiếp thu các ý tưởng gợi mở, định hướng của các thành viên đoàn công tác và các chuyên gia, nhà khoa học, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên, ông Nguyễn Hữu Nghĩa và các lãnh đạo tỉnh khẳng định quyết tâm thực hiện dự án nhằm phát huy giá trị độc đáo của di sản Phố Hiến, góp phần xây dựng đô thị Hưng Yên trở thành trung tâm văn hóa - du lịch tiêu biểu của khu vực đồng bằng sông Hồng.
Kết quả khảo sát lần này là cơ hội quan trọng để tỉnh rà soát hiện trạng, đánh giá mức độ liên kết giữa các di tích và khả năng phát triển du lịch. Thời gian tới, tỉnh sẽ làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường về quy hoạch phân lũ và kế hoạch sử dụng đất; đồng thời triển khai song song các bước của dự án, ưu tiên nguồn lực và hoàn thiện cơ chế đặc thù phục vụ công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Các sở, ngành phối hợp đồng bộ, chuẩn bị đầy đủ tài liệu, tư liệu lịch sử và đề án kỹ thuật phục vụ Hội thảo khoa học sắp tới; đồng thời cam kết tỉnh sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các chuyên gia, nhà nghiên cứu triển khai các đề xuất khoa học trong quá trình phục dựng không gian di sản.
