Hơn 300 doanh nghiệp doanh thu nghìn tỷ nhưng thua lỗ liên tiếp bị đưa vào tầm ngắm kiểm tra thuế

Tổng cục Thuế vừa có yêu cầu gửi Cục Thuế các tỉnh, thành phố, Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn và Chi cục Thuế thương mại điện tử về việc tăng cường quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm hoặc có mức lợi nhuận thấp bất thường.

Qua rà soát, ngành thuế đã tổng hợp danh sách 302 doanh nghiệp có doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng phát sinh lỗ liên tiếp trong cả hai năm 2023 và 2024.

Đây là nhóm được đánh giá có rủi ro cao về thuế và sẽ được đưa vào kế hoạch kiểm tra theo chuyên đề trong năm 2026.

Trong số này, 104 doanh nghiệp do Cục Thuế TP.HCM và các đơn vị thuế cơ sở trực thuộc quản lý – chiếm tỷ lệ cao nhất.

Tiếp đó là hơn 40 doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội, 14 doanh nghiệp tại Hải Phòng, 10 doanh nghiệp tại Bắc Ninh và 10 doanh nghiệp tại Phú Thọ, cùng nhiều địa phương khác.

Danh sách đề xuất kiểm tra sẽ được các đơn vị báo cáo về Cục Thuế ngay trong tháng 4 này, song song với việc tiếp tục cập nhật số liệu kết quả kinh doanh theo tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025.

Cục Thuế lưu ý các đơn vị khi tiến hành kiểm tra cần đánh giá toàn diện mối quan hệ giữa doanh thu, chi phí và lợi nhuận, đặc biệt chú ý đến các khoản chi phí lớn hoặc biến động bất thường so với doanh thu.

Việc so sánh tỷ lệ biến động doanh thu với chi phí đầu vào tương ứng là một trong những công cụ quan trọng để phát hiện dấu hiệu kê khai không trung thực.

Về thuế giá trị gia tăng, cơ quan thuế yêu cầu kiểm tra chặt chẽ việc kê khai đầu vào - đầu ra, đối chiếu hóa đơn và chứng từ để đảm bảo tính hợp lệ, hợp pháp. Trường hợp phát hiện hóa đơn không phù hợp hoặc kê khai sai thời điểm, doanh nghiệp phải điều chỉnh theo quy định.

Đối với chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, cơ quan thuế yêu cầu rà soát kỹ các khoản giá vốn hàng bán, chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí bán hàng.

Tất cả các khoản chi này phải thực sự phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh và có đầy đủ hồ sơ chứng minh.

Đáng chú ý, cơ quan thuế đặc biệt lưu ý đến nhóm chi phí nội bộ tập đoàn thường bị lợi dụng để chuyển dịch lợi nhuận.

Cụ thể, các khoản chi phí lãi vay nội bộ, chi phí dịch vụ trung tâm, chi phí kỹ thuật, chi phí hỗ trợ quản lý, chi phí bản quyền và nhượng quyền thương mại giữa các bên trong cùng tập đoàn đều phải được kiểm tra kỹ, đảm bảo phản ánh đúng bản chất giao dịch độc lập và thực sự góp phần tạo ra doanh thu cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các hợp đồng mua bán hàng hóa với bên liên kết cũng nằm trong diện rà soát, nhằm đảm bảo nguyên tắc giá độc lập, có nghĩa là giá mua, giá bán phải được xác định như giao dịch giữa các bên hoàn toàn độc lập, không bị can thiệp để điều tiết lợi nhuận.

Động thái này được giới chuyên môn đánh giá là bước đi rõ nét trong chiến lược chống chuyển giá và xói mòn cơ sở thuế mà ngành thuế đang đẩy mạnh.

Thực tế, tình trạng doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng liên tục báo lỗ từ lâu đã được xem là một trong những biểu hiện điển hình của hành vi chuyển giá, đặc biệt phổ biến ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc thuộc tập đoàn đa quốc gia.

Việc công khai con số 302 doanh nghiệp và yêu cầu hoàn thành danh sách kiểm tra ngay trong tháng 4 cho thấy quyết tâm của cơ quan thuế trong việc lấy lại công bằng giữa doanh nghiệp chấp hành tốt nghĩa vụ thuế và những đơn vị lợi dụng kẽ hở để né tránh.