Hà Nội sẽ cảnh báo nguy cơ ô nhiễm không khí trước 5-7 ngày

UBND TP Hà Nội vừa ban hành kế hoạch tăng cường thực hiện các biện pháp kiểm soát, ứng phó với ô nhiễm không khí, trong đó yêu cầu các cơ quan chuyên môn chủ động dự báo, phát cảnh báo sớm và triển khai giải pháp hạn chế phát thải trước khi chất lượng không khí diễn biến xấu.

Theo kế hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường là đơn vị đầu mối về kỹ thuật, phối hợp với cơ quan khí tượng thủy văn và các đơn vị chuyên môn để tiếp nhận, vận hành dữ liệu dự báo chất lượng không khí.

Khi xuất hiện tín hiệu nguy cơ, thông tin nhận định sẽ được gửi đến các cơ quan, đơn vị trên địa bàn, đồng thời công bố qua các phương tiện truyền thông để người dân chủ động phòng ngừa.

Quy trình ứng phó được chia thành nhiều giai đoạn. Trước 5-7 ngày, cơ quan chức năng phát thông tin cảnh báo sớm và rà soát các nguồn thải lớn. Trong khoảng 48-72 giờ trước thời điểm dự báo xảy ra ô nhiễm, phạm vi và mức độ nguy cơ tiếp tục được cập nhật, các địa phương tăng cường kiểm soát công trường, vệ sinh đường phố và tuyên truyền biện pháp bảo vệ sức khỏe. Khi còn 24 giờ, dự báo được rà soát lại để điều chỉnh phạm vi triển khai, lực lượng ứng phó và thông báo trực tiếp đến những đối tượng có khả năng chịu ảnh hưởng.

Thành phố cũng yêu cầu nghiên cứu nâng mức kiểm soát trong giai đoạn có nguy cơ ô nhiễm cao, thường kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau.

Những nguồn phát thải cần tập trung xử lý gồm bụi từ hoạt động xây dựng, vận chuyển vật liệu, bụi đường, khí thải công nghiệp, phương tiện giao thông và tình trạng đốt rác, rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp không đúng quy định.

Trong lĩnh vực xây dựng, Sở Xây dựng Hà Nội được giao lập danh sách các công trường, điểm phá dỡ, bãi tập kết vật liệu và nơi tiếp nhận phế thải, xác định rõ chủ đầu tư, nhà thầu, tuyến vận chuyển và thời gian hoạt động.

Các công trình sẽ được phân loại theo mức độ nguy cơ phát tán bụi để ưu tiên kiểm soát những nơi đang đào đất, san nền, phá dỡ hoặc nằm gần trường học, bệnh viện và khu dân cư.

Chủ đầu tư, nhà thầu phải thực hiện các biện pháp hạn chế bụi như che chắn công trình, phủ kín vật liệu rời và đất trống chưa thi công. Trong tháng 10, Sở Xây dựng có nhiệm vụ hoàn thành danh mục các công trình lớn có diện tích trên 1ha và những công trình có nguy cơ phát tán bụi cao.

Cùng với việc kiểm soát tại công trường, UBND các xã, phường và đơn vị phụ trách vệ sinh môi trường phải tăng cường làm sạch đường phố.

Tại những tuyến trọng điểm thường tích tụ bụi, hoạt động vệ sinh được yêu cầu thực hiện ít nhất hai lượt mỗi ngày.

Tần suất quét, hút bụi và rửa đường sẽ được xem xét điều chỉnh dựa trên tình hình thực tế và dự báo chất lượng không khí.

Chính quyền cơ sở còn phải lập bản đồ các điểm thường xảy ra tình trạng đốt rác, lá cây và phụ phẩm nông nghiệp để chủ động ngăn chặn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra nguồn thải tại khu công nghiệp, làng nghề, cơ sở có công đoạn đốt và khu xử lý chất thải; yêu cầu khắc phục ngay khi phát hiện vi phạm.

Đối với giao thông, thành phố tiếp tục kiểm soát khí thải ô tô, xe máy theo lộ trình của Chính phủ, đồng thời tổ chức phân luồng nhằm hạn chế ùn tắc tại các nút giao thông đông đúc.

Việc phát triển giao thông công cộng, gồm xe buýt, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng và các dịch vụ hỗ trợ vận tải, cũng được xác định là một trong những giải pháp giảm phát thải.

Hà Nội sẽ tiếp tục nghiên cứu chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, đầu tư hệ thống trạm sạc, điểm đổi pin và hạ tầng phục vụ phương tiện xanh.

Thành phố đồng thời xem xét phân vùng giao thông, thu phí phương tiện cơ giới tại một số khu vực theo quy định, triển khai vùng phát thải thấp và nghiên cứu mở rộng theo lộ trình được phê duyệt.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc thử nghiệm công nghệ mới để kiểm soát ô nhiễm. Sở Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đề xuất áp dụng có kiểm soát các mô hình phù hợp với điều kiện thực tế của Thủ đô.

Các giải pháp dự kiến xem xét gồm giám sát bụi công trường theo thời gian thực, tự động kích hoạt biện pháp dập bụi khi vượt ngưỡng và sử dụng thiết bị phun sương, dập bụi áp lực cao tại công trường, bãi tập kết vật liệu hoặc khu vực phát sinh nhiều bụi.

Để nâng cao trách nhiệm quản lý tại địa phương, Sở Nội vụ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng bộ tiêu chí đánh giá trách nhiệm của Chủ tịch UBND các xã, phường trong công tác kiểm soát ô nhiễm không khí.

Các tiêu chí tập trung vào việc quản lý nguồn thải, thời gian phát hiện và xử lý vi phạm, kết quả khắc phục, mức độ tái diễn tại các điểm ô nhiễm và phản ánh của người dân. Kết quả sẽ được tổng hợp định kỳ 3 tháng/lần, báo cáo UBND thành phố xem xét, chỉ đạo.

Trong công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng, Sở Y tế có trách nhiệm xây dựng khuyến cáo theo từng mức độ ô nhiễm và nhóm nguy cơ. Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn các trường cân nhắc giảm hoặc hoãn hoạt động ngoài trời, điều chỉnh hoạt động học tập theo diễn biến chất lượng không khí và khuyến cáo của cơ quan có thẩm quyền. Khi chỉ số chất lượng không khí AQI từ 301 trở lên, các đơn vị cần khẩn trương xem xét phương án bảo vệ học sinh tại khu vực bị ảnh hưởng.

Theo số liệu được nêu trong kế hoạch, ô nhiễm không khí tại Hà Nội chủ yếu liên quan đến bụi mịn PM2.5. Trong giai đoạn 2023-2025, nồng độ PM2.5 trung bình năm thường xuyên vượt 40 μg/m³; riêng năm 2025 đạt 48,5 μg/m³. Số ngày vượt ngưỡng quy chuẩn chiếm khoảng 1/3 số ngày trong năm, tập trung vào mùa khô từ tháng 9 năm trước đến tháng 4 năm sau, đặc biệt trong những ngày xuất hiện hiện tượng nghịch nhiệt.

Từ đầu năm 2026 đến nay, chất lượng không khí của thành phố đã có chuyển biến. Tỷ lệ số ngày có chỉ số chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình đạt 74,42%; nồng độ PM2.5 trung bình ngày ở mức 37,89 μg/m³, thấp hơn giới hạn 45 μg/m³ theo quy chuẩn được dẫn trong kế hoạch.

Tuy nhiên, áp lực phát thải từ đô thị hóa, xây dựng hạ tầng, giao thông vận tải, sản xuất và sinh hoạt vẫn lớn. Trong những tháng cuối năm, thời tiết bất lợi, mây mù và nghịch nhiệt có thể cản trở sự khuếch tán chất ô nhiễm, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các đợt ô nhiễm kéo dài.

Trước tình hình này, Hà Nội xác định việc kiểm soát đồng bộ các nguồn phát thải, tăng cường giám sát cộng đồng, kiểm tra và xử lý vi phạm, đồng thời chủ động dự báo, cảnh báo sớm là nhiệm vụ cấp thiết nhằm hạn chế ô nhiễm không khí và giảm thiểu ảnh hưởng đến đời sống người dân.