Cảnh báo gia tăng nắng nóng, mưa cực đoan và nguy cơ ngập

Chiều 16/10, tại TP HCM, Cục Biến đổi khí hậu phối hợp cùng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển đã tổ chức Hội thảo Công bố Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam, phiên bản năm 2025.

Phát biểu mở đầu hội thảo, bà Mai Kim Liên, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu nhấn mạnh: Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang tác động ngày càng sâu rộng tới sự phát triển kinh tế - xã hội, tài nguyên và đời sống dân sinh. Vừa qua, Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/07/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã xác định việc chủ động ứng phó BĐKH, giảm thiểu rủi ro thiên tai và nâng cao mức độ an toàn cho người dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Do đó, việc cập nhật Kịch bản BĐKH năm 2025 mang ý nghĩa vô cùng thiết thực, cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý, hoạch định chính sách, quy hoạch và chủ động thích ứng.

Bà Mai Kim Liên cũng cho biết, kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam phiên bản năm 2025 lần đầu bổ sung các kịch bản theo ngưỡng nóng lên toàn cầu, xây dựng kịch bản chuyên sâu cho đô thị và đánh giá bước đầu tác động đến một số lĩnh vực nhạy cảm.

Đáng chú ý, kịch bản lần này lần đầu cung cấp thông tin theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu, gồm 1,5°C, 2°C, 3°C và 4°C; xây dựng kịch bản chuyên sâu cho khu vực đô thị, đồng thời bước đầu đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp, sức khỏe cộng đồng và kết cấu công trình.

Hệ thống WebGIS cũng được xây dựng nhằm hỗ trợ người dùng tra cứu, khai thác dữ liệu phục vụ nghiên cứu, quy hoạch và xây dựng phương án thích ứng.

Theo kịch bản, nhiệt độ trung bình năm trên toàn lãnh thổ Việt Nam được dự tính tiếp tục tăng, trong khi các hiện tượng cực đoan có xu hướng gia tăng về tần suất và cường độ.

Theo kịch bản phát thải cao, đến cuối thế kỷ 21, số ngày nắng nóng có thể tăng thêm hơn 50 ngày, số ngày nắng nóng gay gắt tăng khoảng 20 ngày. Trong khi đó, số ngày rét đậm tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm mạnh.

Lượng mưa trung bình năm trên phạm vi cả nước chưa thể hiện xu hướng tăng hoặc giảm rõ rệt, nhưng có sự phân hóa đáng kể theo mùa và khu vực.

Mưa cực đoan được dự tính gia tăng; lượng mưa cực đại trong một ngày và năm ngày có thể tăng khoảng 30-40% tại Bắc Bộ và Nam Bộ.

Số ngày mưa rất lớn, trên 100mm/ngày, cũng có thể tăng mạnh tại một số khu vực Bắc Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ theo kịch bản cao. Hạn hán được dự tính gia tăng cả về tần suất và cường độ, đặc biệt tại Trung Bộ và Cao nguyên Trung Bộ.

Một nội dung đáng chú ý của kịch bản mới là đánh giá chuyên sâu về biến đổi khí hậu đô thị, trong đó có TP HCM và Hà Nội.

Theo kịch bản, đến cuối thế kỷ 21, nhiệt độ trung bình năm tại khu vực nội đô TP HCM có thể tăng khoảng 3,5-3,7°C so với thời kỳ cơ sở 1995-2014.

Số ngày có nhiệt độ trên 35°C có thể tăng thêm khoảng 90-110 ngày; lượng mưa năm tăng phổ biến 15-30%.

Những thay đổi này có thể làm gia tăng căng thẳng nhiệt đối với sức khỏe cộng đồng, nhu cầu năng lượng cho làm mát và nguy cơ ngập úng đô thị do mưa lớn.

Kịch bản cũng cho thấy tần suất các điều kiện nhiệt - ẩm nguy hiểm đối với sức khỏe có thể gia tăng đáng kể tại các đô thị lớn.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM, đánh giá, kịch bản năm 2025 có nhiều thông tin thiết thực đối với công tác quản lý của Thành phố.

Trong đó, các ngưỡng nóng lên toàn cầu giúp địa phương xác định thời điểm cần kích hoạt những hành động thích ứng; kịch bản đô thị lần đầu tính đến quá trình đô thị hóa và hiệu ứng đảo nhiệt; hệ thống WebGIS tạo thuận lợi hơn cho việc khai thác dữ liệu.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM cho biết, TP HCM sẽ sử dụng kịch bản năm 2025 làm cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch, xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư thích ứng; đồng thời cập nhật đánh giá tác động, tính dễ bị tổn thương, rủi ro khí hậu và Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu của thành phố đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2075.

Đồng thời, TP HCM cũng đề xuất Cục Biến đổi khí hậu hỗ trợ hướng dẫn chi tiết việc lựa chọn kịch bản cho từng loại công trình, tích hợp WebGIS và chuyển giao công cụ khai thác dữ liệu cho các sở, ngành, địa phương.  

Đại diện Cục Biến đổi khí hậu bày tỏ mong muốn, các Sở, ngành, viện nghiên cứu và trường đại học tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong công tác truyền thông, khai thác hiệu quả Kịch bản BĐKH 2025 để lồng ghép vào quy hoạch phát triển, đóng góp tích cực vào Kế hoạch quốc gia thích ứng với BĐKH và Chiến lược quốc gia về BĐKH giai đoạn đến năm 2050.