Giao lưu trực tuyến với ông Hàn Đức Long: "Tôi đã đi mòn nhiều đôi dép để tìm công lý cho chồng tôi"
Bà Nguyễn Thị Mai đã tâm sự như vậy khi kể về hành trình đầy gian nan khi đi kêu oan cho chồng suốt 11 năm ròng rã.
Vụ cô gái chết bất thường trong nhà trọ: Tự tử?
Quảng Nam: Cô gái nhảy cầu tự tử vì bị người yêu phản bội
Khánh Hòa: Cứu con tự tử, 2 bố con cùng mất tích
Nghệ An: Nữ sinh nhảy cầu tự tử khi bạn trai chở về nhà
Tin nên đọc
10h30: Kết thúc giao lưu trực tuyến
10h25 - Bạn đọc Lê Tình hỏi: Bà có dự định nào về tương lai khi ông Long được trở về cuộc sống bình thường, hòa đồng cùng xã hội?
Bà Nguyễn Thị Mai: Nói về tương lai thì tôi chẳng dám nghĩ, nhưng việc trước nhất giờ là tôi lo chữa bệnh cho ông ấy đã. Ngày trước ông ấy đã yếu, có được khỏe mạnh như người ta đâu. 11 năm trong tù sức khỏe ông ấy giờ yếu lắm, mới từ hôm qua về thôi là thấy ông ấy kêu đau các khớp, đau cột sống, đi lại khó khăn, lại thêm huyết áp cao nên gia đình cố gắng vay mượn đi chữa bệnh cho ông ấy, nhưng giờ chưa biết nhằm vào đâu để có thể vay được nữa, vì gia đình tôi nợ nhiều quá rồi.
Bạn đọc Hoàng Nam (Long Biên, Hà Nội) gửi câu hỏi: Bà có thể thuật lại chặng đường gian nan 11 năm mòn mỏi đi kêu oan cho chồng nó chông gai như thế nào không?
Bà Nguyễn Thị Mai: Ngay từ khi ông Long bị bắt tôi đã đầy đủ tư liệu, căn cứ để chứng minh ông Long không phải là thủ phạm hiếp, giết cháu Y.
Song, nhưng chỉ là một người phụ nữ thấp cổ bé họng, tôi biết kêu ai bây giờ. Nhưng dù có khó khăn đến mức nào tôi vẫn kiên nghị đến cùng. Những ngày đầu kêu oan cho chồng, tôi chẳng biết “huyện” là ở chỗ nào, bây giờ, không những biết “huyện”, biết “tỉnh” mà tôi còn biết đến cả “trung ương”. Tôi đã đi mòn nhiều đôi dép để tìm công lý cho chồng tôi.
Thở một tiếng dài đượt bà Mai tiếp tục câu chuyện. “Mới đầu, tôi đạp xe lên huyện để nộp đơn kêu oan. Nhưng họ không giải quyết được. Tôi lại bắt xe bus lên tỉnh để nộp đơn. Cũng không ăn thua. Vậy thì phải ra Trung ương”.
Gia đình khó khăn, để có tiền Hà Nội nộp đơn kêu oan cho chồng, tôi đã phải đi làm phụ hồ, làm bốc vác, công việc lâu nay chỉ để cho đàn ông làm. Ngày ông Long chưa bị bắt tôi có bao giờ đi đâu, ngay cả TP Bắc Giang, nhưng giờ ngõ ngách nào ở Hà Nội tôi cũng biết, làm osin, rửa bát thuê, xách vữa, phụ hồ…. Cứ làm được mấy ngày, có tiền là tôi lại bắt xe ôm hoặc xe bus đi gửi đơn. Lúc nào không có ai trông nhà, tôi lại về quê làm phụ hồ.
Có bao giờ cảm bà cảm thấy đơn độc trong hành trình kêu oan cho chồng mình?
Bà Nguyễn Thị Mai: Cũng có lúc tôi có cảm giác đơn độc bởi lẽ khi nói lên sự thật việc này, bởi phải đi kêu oan cho người bị án tử, mang thân phận tử tù, nhiều lúc tôi cũng cảm thấy mệt mỏi, chán nạn và định buông xuôi.
Tiền bạc, sức khỏe bào mòn, ảnh hưởng rất nhiều đến gia đình tôi. Nhưng cũng thật may mắn cho tôi còn có gia đình, nhưng người họ hàng đã không ngại cho vay tiền để tôi tiếp tục hành trình. Rồi, khi kêu oan cho chồng thì còn có những luật sư luôn hết lòng giúp đỡ, báo đài luôn đồng hành giúp đỡ, tôi xin cảm ơn tất cả!
10h 15 - PV Quốc Đô: Trong quá trình đấu tranh giải oan, ông có biết đến vụ án oan của ông Nguyễn Thanh Chấn ở Bắc Giang hay vụ ông Nén 17 năm ở Bình Thuận hay không?
Ông Hàn Đức Long: Lúc ở trong tù tôi có biết vụ ông Chấn và ông Nén, biết tin cả hai ông được trả tự do, tôi cùng gia đình càng thêm thôi thúc đi gõ cửa các cơ quan công quyền kêu oan. Càng ngày ý chí giữ vững lập trường về việc giải oan của tôi càng cứng rắn hơn, nhưng tôi chưa bao giờ mất niềm tin.
PV Nguyễn Xinh: Giờ phút này, bà cảm thấy thế nào khi được gặp chồng sau 11 năm được trả tự do?
Bà Nguyễn Thị Mai (vợ ông Hàn Đức Long): Gia đình tôi không được thông báo trước về việc ông Long được đình chỉ vụ án, trả tự do, nên cũng như những ngày bình thường, các con tôi cũng đi làm cả ngày chứ không có kế hoạch đón bố. Nhưng đến gần 19 giờ ngày 20/12, khi tôi nghe tiếng người gọi cổng nên ra xem thì tôi bật khóc, tôi không thể tin vào mắt mình, người đứng trước mặt tôi là chồng, là người mà tôi đã đi kêu oan suốt bao nhiêu năm qua để được trả tự do, cả đêm không ai muốn đi ngủ, tôi chỉ muốn ngồi cùng chồng, cùng các con để chia sẻ những câu chuyện suốt trong suốt 11 năm qua.
10h5 - PV Duy Khương: Ngồi tù 11 năm, với 9 năm mang thân phận tử tù có bao giờ ông nghĩ tới sẽ có ngày được minh oan. Sau khi được ra tù, ông có khởi kiện những người đã xử oan ông hay không?
Ông Hàn Đức Long: Ở trong tù, nhưng tôi luôn vững niềm tin, dù là thân phận tử tù nhưng hễ có cơ hội là tôi là tận dụng để kêu oan cho mình, chưa bao giờ tôi có ý định buông xuôi, tôi luôn đặt niềm tin một ngày nào đó sẽ được minh oan.
Tôi buồn là luật pháp nghiêm minh nhưng những người thay mặt pháp luật, thực thi công quyền liên quan đến oan sai của tôi, lại hành xử không thể chấp nhận được. Tôi đề nghị pháp luật xử lí những người gây ra oan sai cho tôi, đúng người, đúng tội.
PV Hoàng Lịnh: Sau hơn 11 năm trở về với gia đình, xã hội ông cảm thấy điều gì khó khăn nhất đối với mình trong quá trình hòa nhập gia đình, xã hội?
Ông Hàn Đức Long: Trong suốt thời gian mang thân phận tử tù, khi trở về nhà tôi không mặc cảm với xã hội, tôi hãnh diện với gia đình. Điều khó khăn nhất đối với bản thân tôi bây giờ là mình tay trắng. Tôi chỉ ao ước giờ có công việc ổn định, có chút tài sản lận lưng để bù đắp lại thiệt thòi lại cho ba đứa con sau năm tháng tôi bị oan sai, chính bản thân tôi ngồi tù vô hình chung đã đẩy tương lai các con tôi đi một hướng khác, tôi thấy bản thân mình có lỗi với các con. Ngay cả ngày vui trăm năm của chúng nó, thì bản thân tôi vẫn đang mang trong mình là người tử tù.
9h55 - PV Quốc Đô: Trong 9 năm mang thân phận tử tù điều gì khiến ông sợ nhất?
Ông Hàn Đức Long: Trong những năm tháng ngồi tù đó, điều khiến bản thân sợ nhất đó chính là mình không được minh oan, tôi sợ đến lúc chết mà bản thân tôi cũng giữ tiếng xấu là kẻ giết người, hiếp dâm. Vợ con ông sẽ cảm thấy mặc cảm cả đời với điều đó. Và cảm giác sợ ấy thật sự đã đến khi cha tôi qua đời giữa lúc đang đội đơn kêu oan cho tôi, khi đó tôi đau đớn như chết đi.
9h50: PV Nguyễn Xinh - Tại sao ông lại kí vào biên bản nhận tội. Phải chăng ông bị ép cung?
Ông Hàn Đức Long: Lúc đó, bản thân tôi chỉ nghĩ là mình cứ nhận tội theo lời của điều tra viên, sau này khi tòa xử thì mình sẽ được minh oan. Trong lúc hỏi cung các điều tra viên liên tục nhắc đến “sự khoan hồng của pháp luật” nên tôi đã đồng ý kí vào bản nhận tội để tránh khỏi những lần ép cung đau đớn. Bởi không biết lúc nào mới có thể kết thúc điều tra và đưa ra xét xử, tôi sẽ không có cơ hội kêu oan trước tất cả mọi người.
9h40 - PV Hoàng Lịnh: Ở trong tù, động lực và niềm tin nào giúp ông chịu đựng và vượt qua được nỗi 11 năm giam giữ, với 4 lần kết án tử? Có khi nào ông có ý định buông xuôi?
Ông Hàn Đức Long: Trong tù, dù có như thế nào đi nữa, lập trường của tôi lúc nào cũng vững vàng, tôi luôn tin tưởng vào Pháp luật và tin tưởng điều đó. Tôi có ngày hôm nay là công sức của rất nhiều người đã giúp tôi, đồng hành với tôi trong khoảng thời gian dài vừa qua.
Bản thân tôi không nghĩ rằng, có một ngày nào đó tôi được trở về với gia đình, xã hội lại được có được cuộc sống bình thường như thế này. Vì bản thân lúc trong tù khi mang hàm oan giết người, cuộc sống của tôi như rơi vào tuyệt vọng, hố đen, tôi không hy vọng ngày nào đó có thể bản thân mình được giải oan, nhưng điều thần kì đã xảy ra với bản thân tôi. Tôi hạnh phúc vô cùng.
PV - Duy Khương: Mặc dù nhiều lần bị Toàn án kết tội tử hình, những lúc như thế ông có niềm tin vào công lý hay không? Những lúc như thế ông động viên vợ con như thế nào khi vợ ông vẫn ngày ngày tiếp tục cầm đơn ngày ngày đi kêu oan cho ông?
Ông Hàn Đức Long: Có nhiều lúc tôi thấy rất bất công, chán nản và nhiều lúc nghĩ quẩn muốn chết đi cho xong, sau mấy lần xử đều bị Tòa bác bỏ những chứng cứ ngoại phạm và tiếp tục tuyên y án. Nhưng rồi nghĩ lại nếu mình có chết đi thì rồi vợ, con và gia đình mình cũng mang án oan, mang tiếng xấu với làng xóm nên tôi cố gắng tự chấn an tinh thần mình. Tôi tin pháp luật sẽ được thực thi, tôi tin rằng mình sẽ có ngày được trở về, và tôi phải sống để chờ đến ngày hôm nay,...
Những lúc vợ vào trại giam thăm tôi, ngoài hỏi thăm tình hình sức khỏe, tôi cũng luôn động viên vợ phải có niềm tin vào pháp luật, vào công lý. Nhưng cũng có nhiều lúc tôi thấy vợ cứ đi “kêu cứu” ở các cơ quan chức năng như vậy lại thấy thương vợ, thương con và lại tốn kém nên cũng chỉ muốn mình chết đi để vợ con bớt khổ.
PV Nguyễn Xinh - Ông có thể cho biết vì sao ông không phải là thủ phạm giết người, hiếp cháu Y., nhưng tại sao ông lại nhận tội?
Ông Hà Đức Long: Tôi đã cũng đã hàng nghìn lần khẳng định trước cơ quan điều tra các cấp, trước tòa và trước luật sư rằng tôi không hề có tội. Lý do mà tôi nhận tội giết người, hiếp dâm là vì ở thời điểm đó tôi bị hành hạ, bức cung, hơn nữa lời khai của tôi cũng không được ghi chép chính xác.
9h20 - PV Quốc Đô : Hiện giờ ông thấy tình hình sức khỏe của mình như thế nào?
Ông Hàn Đức Long: Do bị giam cầm lâu ngày nên hiện sức khỏe kém, huyết áp cao, đi lại khó khăn, đau xương cột sống lưng, các khớp đau. Ông chia sẻ thêm. Giờ sức khỏe yếu, tuổi cao giờ được trở về nhà cảm thấy vui sướng lắm, nhưng nghĩ trong thời gian tới sẽ là gánh nặng cho gia đình. Bây giờ được đoàn tụ cùng vợ con, nhưng bệnh tật, gia đình phải lo đưa đi chữa bệnh.
Nhưng ông cho biết hoàn cảnh gia đình ông giờ rất khó khăn. “Vợ tôi và gia đình đã cắm sổ đỏ của gia đình và mượn nhiều sổ đỏ khác để vay tiền trong hành trình đi tìm công lý cho tôi. Bây giờ gia đình tôi nợ nhiều tiền lắm, không nhớ hết được", ông Long cho biết thêm.
9h10 - PV Nguyễn Xinh: Được trở về nhà vào tối 20/12 sau khi cơ quan chức năng ra quyết định đình chỉ vụ án và hủy bỏ biện pháp tạm giam, giờ đây ông cảm nhận như thế nào?
Ông Hàn Đức Long: “Tôi được về nhà tối hôm 20/12, tôi vui đến nghẹn ngào. Không hạnh phúc sao được khi mà sự tự do ấy được đánh đổi bằng cả 11 năm trời đăng đẵng? Đó là quãng đời đau thương nhất của tôi, ở đó có không chỉ sự vật vã về thể xác mà còn cả sự dằn vặt về tinh thần. Dù đã trôi qua được 2 ngày, nhưng tôi vẫn cứ ngỡ là mơ. Dù bao năm ở trong chốn lao tù, nhưng tôi rất có niềm tin vào công lý. Xin được cảm ơn gia đình và các luật sư đã không quản ngại khó khăn, gian nan đi tìm công lý cho tôi”.
9h: Buổi giao lưu trực tuyến bắt đầu.
Trước niềm vui khôn siết sau bao nhiều tủi nhục phải chịu đựng án oan, ông Hàn Đức Long cảm ơn chân thành Tòa soạn Pháp luật Plus (Báo Pháp luật Việt Nam) đã dành thời gian để ông được trò chuyện nhiều hơn với độc giả cả nước, để hiểu thêm về cuộc sống cũng như bao khó khăn mà ông đã phải trả qua.
"Tôi ngồi tù 11 năm 2 tháng 2 ngày, khổ cực muôn vàn, nhiều lúc chỉ ước ao được một giấc ngủ chọn vẹn bên vợ con. Thế nhưng đã ra tù được hai ngày mà chưa đêm nào tôi chợp mắt được. Thật sự không thể tả hết niềm vui của tôi lúc này", ông Hàn Đức Long chia sẻ.
8h30: Bà Đào Thị Phượng là chị gái ông Long cho biết: "Tôi đã chờ em trai hơn chục năm trời tôi khổ tâm lắm, giờ có ra đi thì rôi cũng có thể ngẩng cao đầu mà nhìn mặt bố mẹ nơi suối vàng rồi".
Trước đó, vào ngày hôm qua (21/12), phóng viên Pháp luật Plus cũng đã có mặt tại gia đình ông Hàn Đức Long, chứng kiến những giọt nước mắt và niềm hạnh phúc của gia đình. Luật sư Lê Xuân Thảo là người chắp bút thay ông trong những lá đơn kêu oan cũng đã về tặng ông bó hoa cùng lời chúc mừng
8h00: Gia đình ông nườm nượp khách ra vào. Nhiều người con cháu và bạn bè thuở nhỏ của ông từ những miền quê xa xôi cũng về đây chia sẻ niềm vui. Là ngày vui trong cuộc đời nên ông Hàn Đức Long thức dậy rất sớm. Ông mặc trên mình bộ đồ comple mới toanh do Luật sư Lê Xuân Thảo đã tặng kèm lời chúc mừng "Trông ông trẻ lại 10 tuổi".
Vụ án Hàn Đức Long (SN 1959) là trường hợp hy hữu của ngành tố tụng tỉnh Bắc Giang. Trong 11 năm qua, ông Long đã 4 lần bị tòa án tuyên tử hình. Sau chặng đường kêu oan trường kỳ của gia đình bị can.
Khoảng 19h ngày 26/6/2005, vợ chồng anh Sơn, chị Liễu (đăng ký thường trú tại huyện Tân Yên, Bắc Giang) không thấy con gái Nguyễn Thị Yến (sinh năm 2.000) ở nhà, nên đã đổ xô đi tìm. Sáng hôm sau, có người phát hiện xác của cháu Yến tại mương nước ngoài đồng, khám nghiệm hiện trường và tử thi cho thấy âm đạo cháu bị rách.
Tháng 10/2005, CQĐT nhận được đơn tố cáo của bà Ngô Thị Khuyến (SN 1930) và con gái của bà Khuyến là Trương Thị Năm (SN 1960) đều tố cáo bị ông Long về hành vi hiếp dâm (hai người này từng có mâu thuẫn tranh chấp đất đai với ông Long).
Từ những tố giác trên, CQĐT đã bắt giam ông Long để điều tra. Trong quá trình hỏi cung, bị can Long thú nhận hành vi hiếp dâm mẹ con bà Khuyến cùng việc hiếp dâm và giết hại cháu Yến.
Để có ngày tự do trở về gia đình đoàn tụ, ông Hàn Đức Long phải đánh đổi đời mình bằng 11 năm oan tù khổ đau.
Sau hai phiên tòa sơ thẩm, hai phiên tòa phúc thẩm, Hàn Đức Long bị kết án tử hình. Nhưng dù thế nào đi nữa, tại các phiên tòa xét xử, ông đều kêu oan, không nhận tội và khai bị ép cung, bức cung, dùng nhục hình.
Năm 2011, TAND tỉnh Bắc Giang xử sơ thẩm lần hai và Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao xử phúc thẩm lần hai vẫn giữ nguyên phán quyết tử hình đối với Hàn Đức Long.
Hồ sơ điều tra thể hiện bị cáo đã nhận tội nhưng tại các phiên tòa, bị cáo Long đều chối tội và khai bị đánh đập, bức cung.
Đáng chú ý, vụ án xảy ra vào năm 2005 nhưng đến khi phải điều tra lại vào năm 2011 thì bị hại Trương Thị Năm cùng Trương Văn Sáu (con trai bà Khuyến) đã xin rút đơn đề nghị xử lý ông Long.
Trong bản kháng nghị của TAND Tối cao, Phó chánh án TAND Tối cao cho rằng, vụ án này có tính chất nghiêm trọng, CQĐT Công an tỉnh Bắc Giang đã thu thập chứng cứ và tiến hành điều tra nhiều tháng nhưng vẫn không phát hiện được tội phạm.
Về tội “hiếp dâm” của Hàn Đức Long, bản kháng nghị đã nhận định rằng, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm chỉ căn cứ duy nhất vào lời khai nhận tội ban đầu của Hàn Đức Long trước CQĐT và các tài liệu do CQĐT cung cấp.
Năm 2009, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã hủy các bản án sơ thẩm, phúc thẩm trước đó và yêu cầu điều tra lại vụ án theo 6 nội dung nhưng các cơ quan tố tụng chưa thực hiện theo 6 yêu cầu này. Trong đó có việc thực nghiệm điều tra lại để xác định chính xác thời gian bị cáo thực hiện hành vi phạm tội vẫn chưa được làm rõ.
TAND Tối cao cho rằng, chưa có đầy đủ căn cứ vững chắc để xác định chính xác thời gian bị cáo thực hiện hành vi phạm tội như thế nào. Đây là một trong những căn cứ hết sức quan trọng để đánh giá chứng cứ và giải quyết vụ án.
Từ năm 2007 đến 2011, qua 4 phiên tòa, ông Long bị TAND tỉnh Bắc Giang và TAND Tối cao tuyên phạm tội Hiếp dâm trẻ em và Giết người, hình phạt chung là tử hình. Suốt thời gian này, ông Long liên tục kêu oan, nói do bị ép buộc nên thời điểm bị triệu tập mới nhận tội.
Cuối năm 2014, Hội đồng Thẩm phán TAND xử Giám đốc thẩm lại quyết định tuyên hủy bản án sơ thẩm và phúc thẩm tuyên tử hình Hàn Đức Long.
Tháng 4/2016, cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Giang hoàn tất bản kết luận điều tra lại vụ án Hàn Đức Long và đề nghị truy tố hai tội "Giết người" và "Hiếp dâm trẻ em".
Tháng 5/2016, VKSND Bắc Giang ra quyết định trả hồ sơ cho Công an tỉnh Bắc Giang để yêu cầu điều tra bổ sung vụ án “tử tù” Hàn Đức Long.
Đáng chú ý, trong quá trình xử lý vụ án, có tới 2 lần Tòa án tối cao kháng nghị giám đốc thẩm. Bản kháng nghị giám đốc thẩm được ký ngày 9/5/2014 kháng nghị hủy án phúc thẩm và sơ thẩm do "vi phạm nghiêm trọng về tố tụng và nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến việc kết án Hàn Đức Long".
Đến tháng 6/2016, cơ quan cảnh sát điều tra đưa ông Long về trại giam T6 của Bộ Công an phối hợp cùng công an tỉnh Bắc Giang làm rõ một số nội dung chưa rõ.
Ngày 20/12, VKSND tỉnh Bắc Giang đình chỉ điều tra vụ án với bị can Hàn Đức Long. VKSND tỉnh Bắc Giang yêu cầu Công an tỉnh Bắc Giang, UBND xã Phúc Sơn (huyện Tân Uyên, Bắc Giang) phục hồi các quyền, lợi ích hợp pháp cho ông Long theo quy định của pháp luật.
Nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu đã từng gửi bản đề nghị viết tay đến Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đề nghị chỉ đạo xem xét lại vụ án Hàn Đức Long và sau đó, Văn phòng Chủ tịch nước cũng từng có văn bản sang TAND Tối cao và VKSND Tối cao và nêu ý kiến về việc này.
Đây là một trong những vụ án hình sự kéo dài trong lịch sử tố tụng của chúng ta. Trong 11 năm, vụ án này đã trải qua 2 lần án sơ thẩm (TAND tỉnh Bắc Giang xét xử), 2 phiên tòa phúc thẩm (Tòa phúc thẩm TANDTC tại Hà Nội) đều tuyên ông Hàn Đức Long án tử hình vì hai tội danh “hiếp dâm trẻ em” và tội “giết người”. Tuy nhiên, cả 4 lần xét xử trên đã bị 2 quyết định giám đốc thẩm tuyên hủy để điều tra lại theo thủ tục chung.
