Phanh phui thủ đoạn “bẻ cong” dữ liệu ô nhiễm tại gần 160 trạm quan trắc trên cả nước

Cơ quan điều tra đã làm rõ một thực trạng đáng lo ngại khi hàng loạt trạm quan trắc môi trường bị can thiệp để làm sai lệch số liệu, khiến các chỉ số ô nhiễm được “làm đẹp” trước khi gửi về cơ quan quản lý.

Theo kết quả điều tra, gần 160 trạm quan trắc tại nhiều tỉnh, thành đã bị tác động bằng phần mềm hoặc điều chỉnh cấu hình thiết bị nhằm hạ thấp các chỉ số xả thải thực tế.

Vụ việc liên quan đến 59 doanh nghiệp và đơn vị lắp đặt hệ thống quan trắc, với 74 bị can đã bị khởi tố, trong đó có cả cán bộ thuộc cơ quan quản lý Nhà nước về môi trường.

Các doanh nghiệp có nguồn thải lớn như nhiệt điện, sản xuất kim loại hay xử lý chất thải bị xác định đã chủ động can thiệp vào hệ thống, biến các thông số vượt ngưỡng thành nằm trong giới hạn cho phép.

Tại một nhà máy nhiệt điện ở Quảng Ninh, dữ liệu khí thải đã bị điều chỉnh giảm xuống còn một nửa, thậm chí chỉ còn một phần ba so với thực tế nhằm đảm bảo báo cáo “đạt chuẩn”.

Quá trình làm việc với cơ quan chức năng, đại diện doanh nghiệp thừa nhận đã điều chỉnh hệ số khí thải để duy trì các chỉ số phù hợp quy định khi truyền về cơ quan quản lý.

Không chỉ dừng lại ở một vài trường hợp riêng lẻ, sai phạm còn được phát hiện tại một doanh nghiệp xử lý môi trường, nơi kết quả quan trắc cũng bị can thiệp dù đơn vị này được quảng bá sở hữu công nghệ hiện đại.

Theo lời khai, việc chỉnh sửa số liệu xuất phát từ lo ngại bị xử phạt hoặc đình chỉ hoạt động nếu các chỉ số vượt ngưỡng cho phép.

Đáng chú ý, một doanh nghiệp cung cấp thiết bị quan trắc lớn trên thị trường bị xác định không chỉ cung cấp hệ thống mà còn trực tiếp hỗ trợ khách hàng can thiệp dữ liệu.

Thủ đoạn được mô tả khá đơn giản, từ thay đổi cấu hình thiết bị, can thiệp hệ thống lấy mẫu cho đến điều chỉnh dữ liệu từ xa thông qua phần mềm.

Cơ quan điều tra nhận định, việc thao túng số liệu có thể thực hiện trên nhiều loại thiết bị hiện có, khiến hệ thống giám sát môi trường – vốn là công cụ quan trọng của cơ quan quản lý – bị vô hiệu hóa trong thời gian dài.

Hiện vụ án đang được tiếp tục mở rộng điều tra để làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan.