Giao lưu Trực tuyến cuộc gặp gỡ của hai người tù oan "lịch sử”

Lời tòa soạn

Một bản án oan sai có thể khiến người ta phải chôn vùi tuổi thanh xuân, có người gia đình ly tán, mất hết tài sản vì 1, 2... thậm chí là hàng chục năm ngồi tù. Và hầu như ai cũng biết là tiền hay những lời xin lỗi khó có thể bù đắp được thiệt hại cho các nạn nhân trong những bản án oan khuất này.

Hai người đàn ông trụ cột gia đình bỗng nhên bị bắt, bị kết tội, ép cung... phải trải qua nhiều cay đắng tủi cực trong tù, những người thân đằng đẵng kêu oan năm này qua năm khác.

Ông Nguyễn Thanh Chấn, (Bắc Giang) - ngồi tù oan một thập kỷ (10 năm) vì tội giết người. Ông Huỳnh Văn Nén ngồi tù oan xuyên thế kỷ (17 năm 5 tháng) vì tội giết hai người.

Trước sự quan tâm của độc giả cả nước về án oan của ông Huỳnh Văn Nén và ông Nguyễn Thanh Chấn. Dư luận cả nước đã đồng cảm với số phận của hai người, họ mạnh dạn gọi tên ông Nén, ông Chấn là "nạn nhân của vụ án oan thế kỷ".

Hai người tù chịu án oan "xuyên thế kỷ" cách nhau về không gia địa lý mà có nhiều điểm giống nhau. Họ nhận được rất nhiều cơ quan thông tấn, báo chí vào cuộc, cùng nhận được sự quan tâm của độc giả cả nước.

Pháp luật Plus hiểu rằng: Vì cùng đồng cảnh ngộ nên anh Nguyễn Thanh Chấn và anh Huỳnh Văn Nén có nhiều nỗi niềm, nhiều tâm sự muốn chia sẻ, đây cũng là mối quan tâm của đông đảo độc giả.

Vì vậy, vào ngày 22/12/2015, tại tòa soạn Pháp luật Plus (Báo Pháp luật Việt Nam) đã diễn ra cuộc "hội ngộ" đầy ý nghĩa giữa hai người tù oan "lịch sử".

Họ ôm nhau thật chặt như những người anh em ruột thịt, những ký ức cay đắng òa vỡ, những giọt nước mắt đã rơi, bao ước mơ được bày tỏ và những niềm hy vọng được nhen nhóm...

Tất cả được diễn ra trong cuộc giao lưu trực tuyến với độc giả cả nước dài hơn hai tiếng tại tòa soạn Pháp luật Plus – Báo Pháp luật Việt Nam giữa ông Nguyễn Thanh Chấn và ông Huỳnh Văn Nén.

Ông Nén - Ông Chấn: Chúng tôi chỉ muốn sống bình dị với gia đình!

Hai người bị án oan có cùng điểm chung: Cùng phạm tội giết người, cùng bị tuyên án tử hình, nhưng đều được ân giảm xuống án chung thân bởi: Ông Chấn là con duy nhất của liệt sĩ. Ông Nén đã khai báo giúp công an tìm được thủ phạm giết bà Dương Thị Mỹ - vụ án mà công an Bình Thuận đã bế tắc suốt 5 năm.

Điều mà độc giả quan tâm hơn cả là việc tìm ra thủ phạm của hai vụ giết người đều không phải do công an: Vụ giết chị Nguyễn Thị Hoan, thủ phạm Lý Nguyễn Chung, người tìm ra thủ phạm chính là vợ ông Nguyễn Thanh Chấn; Vụ giết bà Lê Thị Bông thủ phạm chính là Nguyễn Thọ, người tố giác là anh Nguyễn Phúc Thành.

Nhờ sự kiên trì của vợ ông Chấn, của ông Huỳnh Văn Truyện và ông Nguyễn Thận - nguyên Chủ tịch UBND thị trấn Tân Minh, huyện Hàm Tân (Bình Thuận)...hai vụ án oan được các cơ quan tố tụng ở Trung ương làm sáng tỏ.

Trong cuộc gặp gỡ đầy bất ngờ chiều ngày 22/12/2015, do tòa soạn Pháp luật Plus tổ chức, hai người tù oan là ông Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang) và ông Huỳnh Văn Nén (Bình Thuận) đều không giấu được những cảm xúc mừng vui khôn xiết!

Phóng viên Văn Đại đưa tin từ nhà ông Nguyễn Thanh Chấn.

15h45: Ông Nguyễn Thanh Chấn cùng vợ là bà Nguyễn Thị Chiến và ông Thân Ngọc Hoạt, bà Thân Thị Hải (người thân vợ chồng ông Chấn) đã có mặt tại Toà soạn Pháp Luật Plus để sẵn sàng cho cuộc gặp gỡ với ông Huỳnh Văn Nén và giao lưu trực tuyến với bạn đọc. Tham dự buổi giao lưu còn có nhà báo Trần Mỹ, nhà báo Phương Yên (báo Lao Động), có Luật sư Trần Vũ Hải - Văn phòng luật sư Trần Vũ Hải và người thân của hai "Người tù oan thế kỷ"...

Video cuộc trao đổi ngắn trước giờ hội ngộ của hai người tù lịch sử.

15h48: Ông Huỳnh Văn Nén và bố đẻ Huỳnh Văn Truyện (91 tuổi); vợ Nguyễn Thị Cẩm và em vợ là Nguyễn Thị Tiến vượt hơn hai nghìn km từ Hàm Tân (Bình Thuận) ra Hà Nội đã đến thẳng tòa soạn Pháp luật Plus. Ông Nén như quên đi mệt mỏi và vui mừng vì được gặp người cùng cảnh ngộ và thực hiện được chuyến đi đầy ý nghĩa.

Ông Huỳnh Văn Nén xúc động khi gặp ông Nguyễn Thanh Chấn.

15h55: Sau khi hai người tù oan thế kỷ gặp nhau, họ cùng có cuộc Giao lưu trực tuyến với độc giả của Pháp Luật Plus.

Ông Chấn cho biết: "Tôi rất vui mừng được gặp anh Nén. Chỉ muốn ngồi cạnh nhau để hàn huyên câu chuyện về những năm tháng khổ đau mà tôi và anh Nén nếm trải".

Ông Nén: "Tôi mừng rơi nước mắt khi được gặp anh Chấn ngày hôm nay. Xin cảm ơn Pháp Luật Plus và cảm ơn những người có mặt tại buổi gặp gỡ hôm nay".

16h08: Chia sẻ với bạn đọc, nhà báo Trần Mỹ - người đầu tiên vào cuộc viết bài về vụ án oan sai tại vườn điều cho biết: “Khi tôi mới đọc được kết luận điều tra, tôi thấy có nhiều tình tiết mâu thuẫn trong vụ án liên quan đến Huỳnh Văn Nén. Ông Nén bị kết tội giết người, đó là một tội danh nhục nhã.

Mặc dù biết người ta bị oan ức, nhưng không minh oan được tôi thấy rất ấm ức. Cho đến năm ngoái, khi VKSND Tối cao có kháng nghị và TAND Tối cao đã hủy án thì tôi có niềm tin công lý sẽ được thực thi, ông Huỳnh Văn Nén sẽ sớm được minh oan. Biết tin ông Nén chính thức được ra tù, tôi mừng rớt nước mắt, không thể tả hết được suy nghĩ của tôi lúc đó.

Tôi rất vui mừng và phấn khởi khi được tham dự cuộc giao lưu, gặp gỡ giữa hai người tù lịch sử Nguyễn Thanh Chấn và Huỳnh Văn Nén. Tôi tin tưởng và mong muốn Pháp Luật Plus sẽ tổ chức được nhiều cuộc giao lưu hơn nữa, tạo niềm tin cho bạn đọc và nhân dân, nhất là những người bị hàm oan” - nhà báo Trần Mỹ chia sẻ.

16h15: Bạn đọc Duy Khương (Ba Đình - Hà Nội) hỏi rằng: “Cảm xúc của 2 ông ở hai miền đất nước khi được gặp nhau tại tòa soạn Pháp luật Plus hôm nay?”

Ông Nguyễn Thanh Chấn: “Phải khẳng định rằng, cảm xúc của tôi khi được gặp người cùng chung cảnh ngộ với mình tại không gian ấm cúng của Pháp luật Plus hôm nay là rất vui mừng, xúc động. Suốt quãng thời gian dài đằng đẵng chốn lao tù khổ cực, tôi chưa bao giờ nghĩ rằng lại có được những phút giây hạnh phúc và đáng tự hào như thế này.

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Đảng, Nhà nước và đặc biệt là những người lãnh đạo và nhà báo của Pháp luật Plus, cơ quan tuyên truyền pháp luật bảo vệ công lý cho những người dân như tôi”.

“Hôm nay sẽ là cơ hội để tôi gặp người bạn cùng chung cảnh ngộ, chia sẻ nỗi đau, nỗi mất mát của mình” - ông Chấn chia sẻ.

Ông Huỳnh Văn Nén chia sẻ: Tôi luôn tin tưởng vào Pháp luật và sự công minh của luật pháp.

Ông Huỳnh Văn Nén: “Trong tù, dù có như thế nào đi nữa, lập trường của tôi lúc nào cũng vững vàng, tôi luôn tin tưởng vào Pháp luật và tin tưởng điều đó vào pháp luật. Tôi có ngày hôm nay là công sức của rất nhiều người đã giúp tôi, đồng hành với tôi trong khoảng thời gian dài vừa qua.

Bản thân tôi không nghĩ rằng, có một ngày nào đó tôi được trở về với gia đình, xã hội lại được có được cuộc sống bình thường như thế này. Vì bản thân lúc trong tù khi mang hàm oan giết người, cuộc sống của tôi như rơi vào tuyệt vọng, hố đen, tôi không hy vọng ngày nào đó có thể bản thân mình được giải oan, nhưng điều thần kì đã xảy ra với bản thân tôi. Tôi hạnh phúc vô cùng”!

Ông Huỳnh Văn Truyện (91 tuổi) nhiều năm ròng rã đi kêu oan cho con trai Huỳnh

16h25: Ông Huỳnh Văn Truyện (91 tuổi, bố đẻ ông Nén) cho biết: “Việc hôm nay được ra Hà Nội giao lưu với bạn đọc tại tòa soạn Pháp Luật Plus làm tôi rất vui mừng, sau bao nhiêu năm oan sai con tôi được giải oan là nhờ các nhà báo đã thông tin và pháp luật đã vào cuộc”.

“Tôi nói lên để nhân dân biết ngày hôm nay con tôi đã được ra khỏi tù. Tôi mong muốn Nhà nước chỉ đạo các cơ quan liên quan bồi thường lại những thiệt hại cho gia đình con tôi, để ổn định tinh thần, ổn định làm ăn. Năm nay, tôi ở độ tuổi này rồi, giờ nếu có chết tôi cũng vui lòng, chỉ thế thôi là tôi mãn nguyện rồi” - ông Truyện xúc động bày tỏ.

16h35: Bạn đọc Nguyễn Thương Huyền (Bắc Ninh): Thưa ông Chấn, ông có thể cho biết vì sao ông không giết người mà lại nhận tội giết người?

Ông Nguyễn Thanh Chấn: “Do tôi bị các điều tra viên ép cung, bức cung, dùng nhục hình, tôi bị đánh đau quá, sợ chết nên phải nhận tội, đợi khi ra tòa tôi mới có cơ hội kêu oan và được giới luật sư, báo chí giúp đỡ cho việc kêu oan của mình”.

Bạn đọc Văn Viện (Yên Bình - Yên Bái): Ông Chấn cho biết khi về địa phương, các thủ tục để công nhận quyền công dân của ông có được địa phương tạo điều kiện không?

Ông Nguyễn Thanh Chấn: "Việc này tôi đã được địa phương, cụ thể là Ủy ban nhân dân xã tạo điều kiện tốt nhất để rút ngắn quá trình minh oan của mình cũng như việc công nhận quyền công dân của mình. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến chính quyền địa phương.

Ông Thanh Chấn: Phải khẳng định rằng, cảm xúc của tôi khi được gặp người cùng chung cảnh ngộ với mình tại không gian ấm cúng của Pháp luật Plus hôm nay là rất vui mừng, xúc động. Suốt quãng thời gian dài đằng đẵng chốn lao tù khổ cực, tôi chưa bao giờ nghĩ rằng lại có được những phút giây hạnh phúc và đáng tự hào như thế này.

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Đảng, Nhà nước và đặc biệt là những người lãnh đạo và nhà báo của Pháp luật Plus, cơ quan tuyên truyền pháp luật bảo vệ công lý cho những người dân như tôi.

“Hôm nay sẽ là cơ hội để tôi gặp người bạn cùng chung cảnh ngộ, chia sẻ nỗi đau, nỗi mất mát của mình” - ông Chấn chia sẻ.

Ông Huỳnh Văn Nén: Trong tù, dù có khổ cực như thế nào nhưng lập trường của tôi vẫn luôn vững vàng, luôn tin tưởng vào pháp luật. Tôi có ngày hôm nay là công sức của rất nhiều người đã giúp tôi, đồng hành với tôi trong quãng thời gian dài vừa qua.

Bản thân tôi không nghĩ rằng, có một ngày nào đó tôi được trở về với gia đình, xã hội, lại có được cuộc sống bình thường như thế này. Vì bản thân tôi lúc trong tù khi mang hoàm oan giết người, cuộc sống của tôi như rơi vào hố đen tuyệt vọng, tôi không hy vọng ngày nào đó có thể bản thân mình được giải oan, nhưng điều thần kỳ đã đến với bản thân tôi. Tôi hạnh phúc vô cùng!

16h45: Bạn đọc Trần Thị Huệ (Lương Sơn - Hòa Bình): Thưa ông ở góc độ là một luật sư, ông có bình luận gì về cuộc gặp gỡ giữa ông Nguyễn Thanh Chấn và Huỳnh Văn Nén?

LS Trần Vũ Hải: Cuộc gặp gỡ này rất thú vị, vì nó làm chúng ta nhớ lại những vụ án oan nổi cộm ở cả hai miền Nam-Bắc. Năm 2004, ông Nguyễn Thanh Chấn bị xử sơ thẩm và phúc thẩm với án chung thân.

Cũng năm 2004 và 2005, vụ án Vườn Điều được xét xử sơ thẩm và phúc thẩm lần hai, đến phúc thẩm tòa yêu cầu trả lại hồ sơ cho cơ quan điều tra. Cuối năm 2005, 9 người trong vụ án Vườn Điều trong đó có Huỳnh Văn Nén được giải oan. Lẽ ra, nhân vụ án Vườn Điều, các cơ quan pháp luật cần rà soát lại các vụ án bị kêu oan như vụ án Nguyễn Thanh Chấn. Đáng tiếc chưa có việc như vậy vào năm 2005, năm 2006.

Mãi đến năm 2013, khi ông Nguyễn Thanh Chấn được giải oan, nhiều vụ án có dấu hiệu oan sai đã được rà soát lại, trong đó có vụ ông Nén, đến thời điểm này như mọi người đã biết: "ông Nén chính thức được giải oan".

Hai vụ này nhắc các Cơ quan Pháp luật ở Trung ương cần thường xuyên rà soát lại các vụ án mà người thân và người bị kết oán kêu oan và tạo điều kiện cho các luật sư giúp họ kêu oan, trả lời thỏa đáng cho những thắc mắc của những người kêu oan, trả lời đầy đủ những kiến nghị của các luật sư. Nếu thấy lập luận của người kêu oan và của luật sư có cơ sở, cần kháng nghị các bản án để xét xử, điều tra lại.

16h56: Trả lời câu hỏi của bạn đọc về cảm xúc của hai ông trong cuộc giao lưu trực tuyến tại Tòa soạn Pháp luật Plus, ông Nén và ông Chấn nhìn nhau cùng đồng thanh: "Hai chúng tôi là những người hạnh phúc nhất tại thời điểm này và bây giờ chỉ muốn ngồi lại với nhau để hàn huyên thôi".

17h12: Bạn đọc: Xuân Phương (Lê Chân - Hải Phòng): Liên quan đến oan sai của 2 ông, thì đến thời điểm này gia đình ông có đề xuất, đề nghị ý kiến lên cơ quan chức năng nhà nước hay không?

Ông Huỳnh Văn Nén: Tôi đã đề nghị cơ quan pháp luật làm đúng theo quy định của Nhà nước. Ngoài ra, điều làm tôi hài lòng và xúc động nhất là việc cơ quan chức năng đã có một buổi tổ chức xin lỗi công khai đối với nỗi oan của tôi, điều này làm không chỉ tôi mà còn rất nhiều người dân, quý vị độc giả trên mọi miền tổ quốc quan tâm đến vụ án này hoàn toàn khuất phục.

Ông Nguyễn Thanh Chấn: Tôi đã được bồi thường và trả tự do, chỉ mong cơ quan chức năng sớm giải quyết những quyền lợi mà anh Nén và những người oan sai gặp phải. Xin cảm ơn Nhà nước và các cơ quan cấp cao đã giải oan cho tôi trong vụ tôi bị oan 10 năm.

Ông Nguyễn Thanh Chấn đang trả lời câu hỏi bạn đọc Pháp Luật Plus (người ghi nhận trả lời: Phóng viên Nguyễn Xinh).

17h30: Bạn đọc Hoàng Văn Thảo (TP Bắc Giang) hỏi: Điều mà ông Nén bây giờ còn vương vấn sau khi được minh oan là gì?

Ông Huỳnh Văn Nén: Điều khiến cho tôi đến giờ phút này vẫn chưa hết ân hận là thời điểm bị cán bộ điều tra bức cung, dùng nhục hình, tôi đã buộc phải khai không đúng sự thật, rằng các anh chị em bên nhà vợ là đồng phạm với tôi trong việc giết người. Mặc dù không cố tình nhưng chính tôi đã đẩy các anh chị em của mình vào tù, chị hai của vợ tôi đã phải qua đời sớm vì đổ bệnh âu cũng là vì nỗi khổ của tôi lan sang. Và mẹ ruột của tôi , vì không chịu được nỗi tủi nhục khi bị mang tiếng oan có đứa con phạm tội giết người nên bà lâm bệnh nặng và đã ra đi mãi mãi. Tôi ân hận vô cùng.

17h40: Bạn đọc gọi điện qua đường dây nóng Pháp Luật Plus hỏi: mong muốn của 2 người tù oan hiện giờ là gì?

Ông Nguyễn Thanh Chấn: Tôi chỉ mong được sống cuộc sống bình thường. Về nhà chăn gà, chăn vịt, nuôi bò, chăm lo đồng áng cùng phụ giúp cho vợ tôi và các con tôi. Tôi chỉ mong sức khoẻ của vợ tôi (PV-bà Nguyễn Thị Chiến) được hồi phục ổn định. Hầu như tháng nào, tuần nào kể từ khi tôi được về nhà, vợ tôi thường phải vào viện điều trị. Thế nên, tôi chỉ muốn sống bình dị với gia đình thôi chứ không mơ ước gì to lớn cả!.

Ông Huỳnh Văn Nén: Tôi tiếc nuối việc mẹ tôi ra đi sau rất nhiều năm chờ đợi tôi trong khổ đau. Tôi thương vợ tôi (PV - bà Nguyễn Thị Cẩm) một mình làm lụng, chăm lo cho 3 đứa con của tôi và bà ấy. Tôi muốn được đoàn tụ với gia đình để chung tay chăm lo cho các con tôi.

17h45: Bạn đọc Đỗ Hà Hải (Ba Đình - Hà Nội) xin được hỏi riêng ông Huỳnh Văn Nén: Trong chuyến ra Hà Nội lần này ngoài việc giao lưu với ông Chấn và bạn đọc thì ông có dự định gì khác không?

Ông Huỳnh Văn Nén: Sau buổi giao lưu trực tuyến, nguyện vọng của hai cha con tôi sau khi đã vượt hơn 2000 km đường bộ mong muốn đến thăm lăng Bác Hồ. Được đến viếng lăng Bác Hồ và thắp hương tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Cha tôi 91 tuổi, ông kể lại đã 3 lần được ra Hà Nội nhưng là để nộp đơn cầu cứu, minh oan cho con nhưng không có điều kiện và cơ hội đến thăm lăng Bác. Bản thân tôi từ bé đến nay cũng chưa một lần được ra Hà Nội, được đến viếng lăng Bác. Có lẽ đây là một vinh dự, lần đầu tiên cũng là lần cuối trong đời của cha con tôi.

Video cơ quan chức năng minh oan ông Huỳnh Văn Nén.

18h00:: Cuộc giao lưu kết thúc: Đại diện báo Pháp luật Việt Nam, Chuyên trang truyền thông Pháp luật Plus, Nhà báo Phạm Quốc Cường - Tổng thư ký tòa soạn đã nói lời cảm ơn các vị khách mời tham dự giao lưu và trao hỗ trợ, quà Tết dương lịch đến với ông Huỳnh Văn Nén và ông Nguyễn Thanh Chấn.

Gửi trọn niềm tin vào công lý, đừng bao giờ có thêm những vụ án oan sai như anh Nguyễn Thanh Chấn và anh Huỳnh Văn Nén. Đó cũng chính là thông điệp mà Pháp luật Plus cũng như độc giả cả nước gửi gắm tới các cơ quan chức năng.

18h00: Cuộc giao lưu kết thúc: Đại diện báo Pháp luật Việt Nam, Chuyên trang truyền thông Pháp luật Plus, Nhà báo Phạm Quốc Cường - Tổng thư ký tòa soạn đã nói lời cảm ơn các vị khách mời tham dự giao lưu và trao hỗ trợ, quà Tết dương lịch đến với ông Huỳnh Văn Nén và ông Nguyễn Thanh Chấn.

Gửi trọn niềm tin vào công lý, đừng bao giờ có thêm những vụ án oan sai như anh Nguyễn Thanh Chấn và anh Huỳnh Văn Nén. Đó cũng chính là thông điệp mà Pháp luật Plus cũng như độc giả cả nước gửi gắm tới các cơ quan chức năng.

Diễn biến vụ án oan của Nguyễn Thanh Chấn và Huỳnh Văn Nén

Ông Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang) - ngồi tù oan một thập kỷ (10 năm) vì tội giết người.

Ông Huỳnh Văn Nén ngồi tù oan hai thế kỷ (17 năm 5 tháng) vì tội giết 2 mạng người

Hiện cả hai ông đều đã được minh oan.

Điểm chung của hai vụ án

Cùng phạm tội giết người, cùng bị tuyên án tử hình, nhưng đều được ân giảm xuống án chung thân.

+ Ông Nguyễn Thanh Chấn là con duy nhất của liệt sĩ.

+ Ông Huỳnh Văn Nén đã khai báo giúp công an tìm được thủ phạm giết bà Dương Thị Mỹ (vụ án mà công an Bình Thuận đã bế tắc suốt 5 năm).

Mốc giải oan của hai vụ án:

+ Vụ án ông Nguyễn Thanh Chấn

Ông Nguyễn Thanh Chấn bị kết án tội danh giết người. Ông Nguyễn Thanh Chấn ở Nghĩa Trung, Việt Yên, Bắc Giang được trả tự do vào ngày 4/11/2013. Tòa soạn phúc thẩm tối cao xin lỗi ông Nguyễn Thanh Chấn vào 17/4/2015.

+ Vụ án ông Huỳnh Văn Nén

Ông Huỳnh Văn Nén bị kết án chung thân về tội "Giết người" và "Tội cướp tài sản". Được trả tự do vào ngày 28/11/2015. Sau 17 năm ở tù oan, ngày 3/12/2015 TAND tỉnh Bình Thuận xin lỗi ông Huỳnh Văn Nén.

+ Niềm tin vào công lý

Trong cuộc gặp lịch sử giữa hai người tù oan là ông Huỳnh Văn Nén (Bình Thuận) và ông Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang) tại tòa soạn báo Pháp luật Plus hồi tháng 12/2015, ông Nén đã có những phút trải lòng về cuộc đời đầy cay đắng và những uất ức trong ròng rã 17 năm trời bị hàm oan.

Ông Huỳnh Văn Nén nói: "Trong thời gian còn đang điều tra, tôi bị bức cung, nhục hình và đánh đập rất dã man. Có nhiều lần trong giấc mơ tôi tưởng mình đã chết. Đến tận hôm nay, tôi vẫn còn trọn vẹn, tôi rất cảm ơn các nhà báo, các đoàn luật sư, kể cả gia đình và thầy Thận của tôi".

Ông Nguyễn Thanh Chấn nói: "Tôi vẫn luôn tin vào công lý, vào Đảng, Nhà nước, nếu không có niềm tin vào công lý, có lẽ giờ này tôi đã chết trong tù rồi...".