Đề xuất huy động thêm đơn vị giám định 18.000 mẫu ADN liệt sĩ

Cục Người có công đang tham mưu cho Bộ Nội vụ dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp ADN.

Theo đề xuất, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giao nhiệm vụ cho các đơn vị giám định ADN trực thuộc, thực hiện phân tích mẫu hài cốt theo địa bàn do Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phân công.

Các cơ quan này đồng thời được lựa chọn thêm đơn vị giám định ADN để phối hợp thực hiện, đáp ứng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ.

Việc lựa chọn và thanh toán kinh phí phải tuân thủ pháp luật về ngân sách nhà nước, đấu thầu cùng các quy định liên quan.

Bộ Công an được đề xuất chủ trì lựa chọn đơn vị phối hợp thu nhận, phân tích ADN mẫu thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin, bảo đảm quy định của Luật Căn cước.

9 địa phương hoàn thành công tác lấy mẫu

Theo dự thảo Tờ trình, đến tháng 8/2026, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5% kế hoạch.

Trong đó, 691 hài cốt được quy tập trong nước, 174 trường hợp tại Lào và 850 trường hợp tại Campuchia. Quá trình tìm kiếm ghi nhận 13 mộ liệt sĩ tập thể.

Tính đến thời điểm này có 9 địa phương đã hoàn thành công tác lấy mẫu, gồm Tuyên Quang, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Huế và Lâm Đồng.

Việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ đã vượt kế hoạch. Tính đến ngày 26/7, các đơn vị thu được 265.761 mẫu, đạt 106,3% kế hoạch do Bộ Công an triển khai.

Tuy nhiên, công tác giám định ADN mới thực hiện được 210 mẫu trong khoảng 18.000 mẫu cần giám định.

Qua phân tích, đối sánh, các cơ quan chuyên môn đã xác định đúng danh tính 10 trường hợp.

Bộ Nội vụ đánh giá kết quả này còn hạn chế so với yêu cầu và tiến độ đề ra trong Chiến dịch 500 ngày đêm.

Tờ trình cho biết hiện có một đơn vị giám định ngoài công lập đề nghị tham gia phân tích ADN mẫu hài cốt liệt sĩ, nhưng chưa có cơ sở pháp lý để huy động, phối hợp.

Việc bổ sung quy định nhằm mở rộng năng lực giám định và rút ngắn thời gian trả kết quả cho thân nhân liệt sĩ.

Dự thảo cũng đề xuất cơ chế áp dụng phương pháp giám định ADN bằng công nghệ mới sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt chuyển giao.

Mức chi sẽ thực hiện theo định mức kinh tế - kỹ thuật do cơ quan có thẩm quyền ban hành, căn cứ hồ sơ, chứng từ thực tế và không vượt mức tối đa được phê duyệt.

Hành trình tri ân chưa kết thúc khi liệt sĩ chưa được trả lại tên

Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật đối với phương pháp giám định ADN bằng công nghệ mới.

Bổ sung kinh phí cho Chiến dịch 500 ngày đêm

Dự thảo đề xuất ngân sách Trung ương bảo đảm kinh phí xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp ADN và các hoạt động triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm.

Nguồn kinh phí này cũng được sử dụng để bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị, số hóa hồ sơ, xây dựng phần mềm phục vụ chiến dịch; giải mã, thu thập thông tin để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các hố chôn tập thể liên quan đến 250 trận đánh lớn.

Hoạt động xây dựng phần mềm quản lý, số hóa thông tin và tài liệu hiện chưa được quy định cụ thể về nội dung, định mức chi và trách nhiệm của đơn vị thực hiện. Điều này gây khó khăn cho các cơ quan khi lập dự toán và triển khai nhiệm vụ.

Dự thảo cũng bổ sung chế độ hỗ trợ đối với tổ chức, cá nhân tham gia lấy mẫu thân nhân liệt sĩ theo kế hoạch của cơ quan có thẩm quyền từ ngày 15/3/2026, thời điểm triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm.

Quy định này được đề xuất do lực lượng công an tại 7 địa phương đã thu nhận mẫu thân nhân trước khi Nghị quyết số 26/2026 có hiệu lực, nhưng chưa có căn cứ thực hiện chế độ, chính sách.

Bàn giao hơn 1.000 mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN

Bộ Quốc phòng được đề xuất chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan bảo đảm lưu trữ tập trung, lâu dài mẫu hài cốt liệt sĩ được lấy trong Chiến dịch 500 ngày đêm.

Các đơn vị giám định thuộc bộ, ngành căn cứ điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực hiện có để tiếp tục bảo quản mẫu. Nếu không đáp ứng điều kiện lưu trữ, đơn vị phải bàn giao mẫu hài cốt cho Viện Pháp y Quân đội tiếp nhận và bảo quản.

Dự thảo đồng thời quy định các tỉnh, thành phố bảo đảm phần kinh phí lấy mẫu phát sinh vượt mức chi tối đa.

Tờ trình cho biết một số quân khu, địa phương có chi phí lấy mẫu bình quân cao hơn mức 6 triệu đồng mỗi mộ nhưng chưa có cơ sở pháp lý để thanh toán phần vượt mức.

Nghị quyết dự kiến được trình ban hành trong tháng 9.