Đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia

6 dấu ấn nổi bật

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm, thay mặt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận, biểu dương, đánh giá cao sự nỗ lực, cố gắng và những thành tích quan trọng của Bộ Tư pháp, toàn ngành Tư pháp trong suốt 80 năm qua, đóng góp quan trọng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.

Thủ tướng nhấn mạnh, trải qua 80 năm hình thành và phát triển, ra đời cùng với sự thành lập của Chính phủ lâm thời khi vừa mới giành được độc lập trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Bộ Tư pháp đã cùng với chính quyền Dân chủ Nhân dân về giải quyết những khó khăn, bộn bề, làm nên những dấu ấn lịch sử, mở đầu cho hành trình xây dựng và phát triển của ngành Tư pháp.

“Từ là 1 trong 13 bộ đầu tiên của Chính phủ lâm thời năm 1945 đến hệ thống tổ chức đồng bộ từ Trung ương đến địa phương như hiện nay, chúng ta có thể khẳng định ngành Tư pháp luôn đồng hành và đóng góp quan trọng cho đất nước trong những chặng đường đấu tranh kiên cường của Đảng và Nhân dân ta, vì độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội; ngày càng thể hiện rõ vị thế, vai trò của cơ quan trọng yếu của chính quyền như Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã từng khẳng định”, Thủ tướng nêu rõ.

Thủ tướng khái quát 6 dấu ấn nổi bật trong hành trình 80 năm hình thành, phát triển và trưởng thành của Bộ Tư pháp và ngành Tư pháp. Đó là chủ động xây dựng pháp quyền; thực thi nghiêm túc pháp luật; hiệu quả trong án dân sự; tổ chức cán bộ nâng tầm; hợp tác quốc tế sâu rộng; và tích cực tháo gỡ vướng mắc.

“Tích cực, chủ động tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật hướng đến xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, Bộ Tư pháp là cơ quan giúp Chính phủ trong quá trình xây dựng các bản Hiến pháp, trực tiếp tham mưu xây dựng nhiều cơ chế, chính sách, giải pháp tổng quát về thể chế; thực hiện tốt nhiệm vụ chủ trì thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản; chủ động rà soát, xử lý các vướng mắc, bất cập phát sinh, nhất là về thủ tục hành chính...”, Thủ tướng cho hay.

Nhấn mạnh việc cải thiện và nâng cao chất lượng tổ chức thi hành pháp luật có hiệu quả, Thủ tướng cho hay, chỉ số cải cách hành chính của Bộ Tư pháp liên tục được xếp tốp đầu trong các bộ, ngành.

Cùng với đó, công tác thi hành án dân sự đạt được nhiều kết quả nổi bật, hoàn thành tốt các chỉ tiêu tỷ lệ thi hành án và đặc biệt là thu hồi tài sản do tham nhũng mà có, củng cố lòng tin của Nhân dân đối với Đảng, giải quyết hiệu quả các vụ kiện dân sự.

Thủ tướng cũng nêu bật những dấu ấn như chủ động xây dựng ngành Tư pháp tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; thúc đẩy hợp tác quốc tế sâu rộng, thực chất và hiệu quả, trực tiếp ký kết các hiệp ước, điều ước quốc tế, tham mưu cho Đảng, Nhà nước trong quan hệ quốc tế liên quan đến ngành Tư pháp. Nỗ lực đồng hành cùng dân tộc trong cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức, đặc biệt là tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, những điểm nghẽn về thể chế, khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển.

“Những năm gần đây, Bộ Tư pháp tiếp tục thể hiện rõ vai trò là “kiến tạo phát triển”, “người gác cổng pháp lý” đặc biệt của Chính phủ với nhiệm vụ thẩm định tất cả các dự án luật, pháp lệnh trước khi trình Chính phủ, Quốc hội”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Với phương châm thể chế vừa là nguồn lực, vừa là động lực, vừa là đột phá cho sự phát triển, Thủ tướng đánh giá cao Bộ Tư pháp và ngành Tư pháp nói chung đã phát huy tinh thần “làm hết việc chứ không phải làm hết giờ”, làm việc ban ngày, làm việc ban đêm, làm thêm ngày nghỉ, làm xuyên lễ, xuyên Tết, với tinh thần trách nhiệm rất cao để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước, Nhân dân giao phó.

Trong đó, nổi bật là tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; tham mưu Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết 30 với những cơ chế, chính sách đặc thù góp phần có nguồn lực để khắc phục hậu quả của đại dịch Covid-19. Cùng với đó là tham mưu Chính phủ trình Quốc hội ban hành nhiều luật để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

“Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, ngành Tư pháp luôn nỗ lực, trách nhiệm, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và đóng góp tích cực, hiệu quả trong quá trình xây dựng, củng cố, phát triển 3 trụ cột quan trọng của đất nước là xây dựng nền dân chủ XHCN, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN và xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Đặc biệt, trong những năm gần đây, ngành Tư pháp tiếp tục được Đảng, Nhà nước tin tưởng giao trọng trách tham mưu đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, góp phần tạo đột phá về thể chế, kiến tạo đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới”, Thủ tướng khẳng định.

Đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia

Phân tích bối cảnh thời gian tới, Thủ tướng nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm “hoàn thiện thể chế, pháp luật được coi là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu và yêu cầu Bộ và ngành Tư pháp tập trung quán triệt, thực hiện thống nhất “5 quan điểm”.

Đó là thể chế vừa là mục tiêu, vừa là động lực, nguồn lực, nền tảng vững chắc cho sự phát triển của đất nước; thể chế phải đi sớm, đi trước mở đường cho đột phá phát triển, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, sức sáng tạo, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; chuyển đổi trạng thái, đưa công tác xây dựng và thi hành pháp luật từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trở thành “đột phá của đột phá”.

Đầu tư cho công tác xây dựng chính sách, pháp luật và thực thi pháp luật là đầu tư cho phát triển; tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về thể chế, pháp luật, tạo đột phá huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, tạo thế, tạo đà, tạo lực cho đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, thịnh vượng của dân tộc.

Thủ tướng đề nghị Bộ và ngành Tư pháp tập trung thực hiện “5 tiên phong”, gồm tiên phong đẩy mạnh toàn diện công tác hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng xây dựng luật; tiên phong tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quy định pháp luật từ yêu cầu thực tiễn; tiên phong rà soát, hệ thống hóa và pháp điển hóa; tiên phong phân cấp, phân quyền trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; tiên phong trong phổ biến và giáo dục, thực thi pháp luật.

Cho rằng, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước đối với Ngành Tư pháp hết sức nặng nề nhưng cũng rất vẻ vang và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong đó phải cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật trong năm 2025, Thủ tướng chỉ rõ, đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, của tất cả các cấp, các ngành, các địa phương, mà Bộ Tư pháp là trung tâm.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ, ngành Tư pháp phải tập trung thực hiện tốt một số nội dung trọng tâm. Đó là tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, xây dựng nền pháp chế XHCN và hệ thống pháp luật; tiếp tục đổi mới tư duy trong công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực phát triển; chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, kiến tạo phát triển; xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi của cấp dưới.

Tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, thượng tôn pháp luật. Ưu tiên nguồn lực, đầu tư bài bản, xứng tầm cho công tác xây dựng pháp luật. Tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách thu hút, đãi ngộ xứng đáng với đội ngũ cán bộ xây dựng pháp luật; đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ ngành Tư pháp có phẩm chất, năng lực, trình độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, gương mẫu, đi đầu trong chấp hành và tuân thủ pháp luật, “phụng công, thủ pháp, chí công vô tư cho Nhân dân noi theo”, như Bác Hồ kính yêu đã căn dặn.

Thực hiện phương châm “thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh”, tuy nhiên phải đi đôi với tăng cường và thiết kế công cụ kiểm tra giám sát, nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn kịp thời và kiên quyết xử lý các hành vi tham nhũng, tiêu cực trong thi hành pháp luật và trục lợi chính sách. Tiếp tục đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Giảm khâu trung gian, loại bỏ tình trạng cấp trên “hợp thức hóa” cho cấp dưới; xây dựng luật phải bám sát thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng thực tiễn, lấy thực tiễn là thước đo; chú ý lắng nghe góp ý của các nhà khoa học, chuyên gia, Nhân dân với tinh thần cầu thị và lắng nghe.

Nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Xã hội luôn luôn biến đổi, tiến lên mãi không bao giờ thụt lùi. Luật pháp cũng tiến lên mãi không thụt lùi. Đó là quy luật”, Thủ tướng Phạm Minh Chính mong muốn và tin tưởng rằng, với truyền thống 80 năm xây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự đồng hành của Quốc hội, sự quản lý và trực tiếp chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ; sự quan tâm, phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng nhất trí của toàn thể cán bộ, công chức, viên chức ngành Tư pháp, công tác tư pháp trong thời gian tới tiếp tục có bước phát triển mới, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc.