Dự án Luật Đường sắt (sửa đổi): Gỡ 'nút thắt', huy động các thành phần kinh tế tham gia đầu tư kết cấu hạ tầng đường sắt

Dự thảo Luật khắc phục tồn tại, bất cập về thể chế, tạo động lực mới cho sự phát triển của ngành đường sắt, thúc đẩy tính cạnh tranh của phương thức vận tải đường sắt… tập trung 5 vấn đề đổi mới quan trọng, mang tính đột phá để tạo hành lang pháp lý cho phát triển đường sắt.

Về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt, dự thảo Luật bổ sung quy định để huy động tối đa nguồn lực của địa phương, cũng như các thành phần kinh tế khác tham gia đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt.

Trong đó, có quy định về việc khuyến khích tất cả tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt thông qua nhiều hình thức hợp đồng (BT, BOT, BTO, BLT, BTL...) và quy định khai thác quỹ đất vùng phụ cận ga đường sắt.

Dự thảo Luật còn quy định địa phương dùng ngân sách của mình để tham gia công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư, đầu tư xây dựng một số hạng mục kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia…

Để đẩy nhanh quá trình thực hiện đầu tư xây dựng, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư công trình đường sắt, dự thảo Luật bổ sung quy định về việc được áp dụng thiết kế kỹ thuật tổng thể (thiết kế FEED) thay cho thiết kế cơ sở trong Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Dự thảo Luật bổ sung quy định, với các tuyến đường sắt đô thị nằm trong quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, UBND cấp tỉnh được quyết định thực hiện ngay việc lập, thẩm định, quyết định đầu tư dự án mà không phải thực hiện thủ tục lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư, các thủ tục khác liên quan quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng chia sẻ: "Việc bổ sung quy định này là một trong những giải pháp đột phá để tháo gỡ “điểm nghẽn” về trình tự, thủ tục đầu tư cho hệ thống đường sắt đô thị tại địa phương.

Quy định này góp phần hiện thực hóa Kết luận số 49 của Bộ Chính trị về việc đẩy nhanh tiến trình đầu tư, hoàn chỉnh mạng lưới đường sắt đô thị tại TP Hà Nội và TP HCM vào năm 2035".

Về phát triển công nghiệp và nguồn nhân lực đường sắt, dự thảo Luật bổ sung quy định dự án đầu tư xây dựng đường sắt, công trình công nghiệp đường sắt có gói thầu được tổ chức đấu thầu quốc tế, phải có điều kiện ràng buộc nhà thầu nước ngoài thực hiện chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực cho đối tác Việt Nam để làm chủ công tác quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì và từng bước làm chủ công nghệ.

Nhà thầu, chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường sắt và dự án mua sắm, đóng mới đầu máy, toa xe phải ưu tiên sử dụng các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà trong nước có thể sản xuất, cung cấp nhằm tạo điều kiện thu hút tối đa mọi nguồn lực đầu tư, phát triển công nghiệp đường sắt, qua đó tạo ra thị trường đủ lớn góp phần phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng thông tin, lần sửa đổi này đã cắt giảm 4 thủ tục hành chính; sửa đổi về chủ thể thực hiện của 10 thủ tục hành chính để tạo thuận lợi hơn và kế thừa 6 thủ tục hành chính.

Dự thảo Luật cũng phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền địa phương trong công tác đầu tư, quản lý vận hành kết cấu hạ tầng đường sắt.

Một số thẩm quyền từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được chỉnh lý, phân về cho Bộ trưởng Bộ Xây dựng, chính quyền địa phương thực hiện.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy cho hay, Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Đường sắt. Góp ý vào nội dung cụ thể, về đầu tư xây dựng công trình đường sắt và khai thác quỹ đất vùng phụ cận ga đường sắt, một số ý kiến thống nhất với tờ trình của Chính phủ quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ “điểm nghẽn” về trình tự, thủ tục đầu tư cho hệ thống đường sắt đô thị tại địa phương. Về phát triển công nghiệp đường sắt, phương tiện giao thông đường sắt, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu, bổ sung quy định về phát triển công nghiệp hỗ trợ trong lĩnh vực đường sắt, giúp ngành công nghiệp đường sắt phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng.