Độc đáo văn hoá khăn Piêu của người phụ nữ Thái

Vi Định - Hà Linh

Chiếc khăn Piêu được coi là vật không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, không chỉ để giữ ấm, che nắng, che gió, mà còn được xem là một trong những biểu tượng riêng có về cái đẹp của người phụ nữ. Việc làm nên chiếc khăn Piêu cũng là cả một quá trình về nhận thức và rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay, tính kiên nhẫn, chăm chỉ của các cô gái Thái.

Độc đáo văn hoá khăn Piêu của người phụ nữ Thái

Đồng bào Thái có nền văn hóa lâu đời mang đậm bản sắc dân tộc, trong đó thêu khăn Piêu đã trở thành nét đẹp trong văn hóa truyền thống của người phụ nữ dân tộc Thái ở Tây Bắc. Chiếc khăn Piêu được coi là vật không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, không chỉ để giữ ấm, che nắng, che gió, mà còn được xem là một trong những biểu tượng riêng có về cái đẹp của người phụ nữ. Việc làm nên chiếc khăn Piêu cũng là cả một quá trình về nhận thức và rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay, tính kiên nhẫn, chăm chỉ của các cô gái Thái.

Với người phụ nữ dân tộc Thái ở Tây Bắc, khăn Piêu không chỉ có ý nghĩa về mặt tâm linh, được ví như một tín vật quan trọng trong tình yêu đôi lứa, mà còn là một phần trong bộ trang phục làm nên vẻ đẹp riêng có của người phụ nữ Thái.

Theo quan niệm của người Thái, chiếc khăn Piêu của người phụ nữ Thái chứa đựng nhiều ý nghĩa tâm linh sâu sắc, là tiêu chuẩn để đánh giá tài năng, phẩm hạnh, sự đảm đang của người phụ nữ. Những người con gái trước khi về nhà chồng phải có khăn Piêu tự tay mình làm để kỷ niệm cho bố mẹ, họ hàng bên nhà chồng.

Ai từng ghé qua các bản làng người Thái Tây Bắc đều có thể bắt gặp hình ảnh những cô gái hay bà mẹ, cụ già chăm chú ngồi thêu khăn Piêu bên hiên nhà.

Khăn Piêu là sự kết hợp độc đáo khéo léo giữa màu sắc và hoa văn, được dệt từ sợi bông sau đó nhuộm chàm. Tới khi vải khô người phụ nữ Thái mới bắt đầu thêu hoa văn.

Để hoàn thiện một chiếc khăn Piêu phải trải nhiều công đoạn hết sức tỉ mỉ, từ việc chọn vải, nhuộm vải, rồi chọn chỉ màu phù hợp với từng loại họa tiết hoa văn…

Những tấm vải để thêu khăn Piêu được dệt từ “khung cửi” hoàn toàn bằng thủ công từ đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ.

Ngay từ lúc còn bé các cô gái Thái đã được bà, mẹ hướng dẫn cách làm khăn Piêu. Từng đường kim mũi chỉ, từng màu sắc hoa văn đều được chỉ dạy kỹ càng.

Mỗi biểu tượng hoa văn trên khăn Piêu đều mang một ý nghĩa khác nhau, điển hình là tượng trưng cho sự may mắn, bền vững, sự thủy chung giữa người vợ và người chồng.

Nét đặc biệt của nghệ thuật thêu khăn Piêu là thêu ở mặt trái nhưng hoa văn lại hiện ra ở mặt phải. Vì thế, để thêu được một chiếc khăn Piêu đẹp, đòi hỏi người phụ nữ Thái phải có kinh nghiệm.

Ngoài phục vụ sinh hoạt, khăn Piêu còn được dùng để biểu diễn văn nghệ trong các dịp lễ hội, Tết đến xuân về…

Ngày nay, chiếc khăn Piêu không chỉ là vật dụng quen thuộc của người phụ nữ dân tộc Thái, mà còn trở thành món quà lưu niệm ý nghĩa đối với du khách.

Thực hiện: Vi Định

Ảnh: Hà Linh