Đề xuất mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp

Bảo hiểm xã hội Cà Mau hỗ trợ người lao động từ “Quỹ bảo hiểm thất nghiệp”

Người lao động bị thất nghiệp được hỗ trợ bao nhiêu tiền vì đại dịch Covid-19

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) đang đề nghị xây dựng Luật Việc làm (sửa đổi). Trong đó, về chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) tại Luật Việc làm, Bộ này đề xuất mở rộng đối tượng tham gia BHTN, hoàn thiện chính sách BHTN hướng tới là công cụ quản trị thị trường lao động.

Chính sách bảo hiểm thất nghiệp còn nhiều bất cập

Luật Việc làm có hiệu lực thi hành từ năm 2015 đã góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật quản lý nhà nước về việc làm của Việt Nam, tạo hành lang pháp lý điều chỉnh các vấn đề về chính sách hỗ trợ tạo việc làm; thông tin thị trường lao động; đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia; tổ chức, hoạt động dịch vụ việc làm; bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

Tuy nhiên, tại dự thảo Tờ trình trình Chính phủ đề nghị xây dựng Luật Việc làm (sửa đổi), Bộ LĐ-TB&XH cho biết: Qua quá trình triển khai thực hiện Luật Việc làm đã bộc lộ những khó khăn, hạn chế, bất cập đòi hỏi sớm nghiên cứu sửa đổi, bổ sung. Trong đó, đáng chú ý là quy định, chính sách về BHTN tại Luật Việc làm hiện hành chưa thống nhất với Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).

Cụ thể, tại Báo cáo đánh giá tác động của chính sách trong đề nghị xây dựng Luật Việc làm (sửa đổi), Bộ LĐ-TB&XHcho biết: Đối tượng tham gia chưa bao phủ hết các đối tượng có quan hệ lao động; một số quy định về tham gia BHTN cần được sửa đổi, bổ sung để đảm bảo phù hợp với thực tiễn, như: quy định về đối tượng phải đóng BHTN, quản lý đối tượng thuộc diện tham gia BHTN; trách nhiệm của người sử dụng lao động (NSDLĐ) trong việc thông báo ngay cho cơ quan lao động, cơ quan BHXH về việc có việc làm của người lao động(NLĐ) nên xảy ra trường hợp NLĐ đã có việc làm mà vẫn được hưởng BHTN; quy định về trường hợp NSDLĐ không có khả năng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về BHTN, NLĐ gặp khó khăn trong việc làm thủ tục hưởng BHTN do không đủ điều kiện về đóng BHTN; quy định về bảo lưu thời gian đóng BHTN…

Bên cạnh đó, theo quy định của Luật Việc làm hiện hành, các chế độ BHTN còn nặng về giải quyết trợ cấp thất nghiệp (TCTN), chưa chú ý nhiều đến các chế độ mang tính chủ động, phòng ngừa, hạn chế thất nghiệp; quy định điều kiện hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề khá chặt chẽ; chế độ hỗ trợ học nghề chủ yếu giải quyết nhu cầu học, chưa chú trọng đào tạo, phát triển hoặc nâng cao trình độ kỹ năng nghề.

Mặt khác, nguồn nhân lực, kinh phí, cơ chế tổ chức thực hiện hoạt động BHTN của trung tâm dịch vụ việc làm còn nhiều bất cập; mô hình quản lý Quỹ BHTN còn bộc lộ hạn chế (Quỹ ngắn hạn nhưng quản lý như dài hạn).

Mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp

Trước những tồn tại nêu trên, một trong những phương án mà Bộ LĐ-TB&XH để xuất sửa đổi, bổ sung quy định về BHTN trong Luật Việc làm (sửa đổi) là sửa đổi, bổ sung quy định đối tượng NLĐ bắt buộc tham gia BHTN gồm NLĐ có giao kết hợp đồng làm việc (HĐLV), hợp đồng lao động (HĐLĐ) xác định, không xác định thời hạn hoặc HĐLĐ xác định thời hạn từ 01 tháng trở lên.

Bổ sung một số quy định về tham gia BHTN, trách nhiệm thông báo của NSDLĐ, xử lý đối với trường hợp NSDLĐ không có khả năng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ BHTN, quản lý đối tượng … Sửa đổi quy định về tiền lương làm căn cứ đóng BHTN bao gồm mức lương, các khoản phụ cấp; sửa đổi quy định về mức trần đóng BHTN phù hợp với chủ trương tại Nghị quyết số 27-NQ/TW và định hướng sửa đổi, bổ sung Luật BHXH.

Về TCTN, tại phương án này Bộ LĐ-TB&XH để xuất sửa đổi, bổ sung điều kiện hưởng TCTN theo hướng quy định bổ sung một số trường hợp không được hưởng TCTN như: NLĐ đơn phương chấm dứt HĐLV/HĐLĐ, NLĐ bị xử lý kỷ luật buộc thôi việc, người đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng. Sửa đổi quy định về mức hưởng TCTN tối đa đối với NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định đảm bảo phù hợp với chủ trương bỏ mức lương cơ sở theo Nghị quyết số 27-NQ/TW.

Đồng thời, sửa đổi, bổ sung quy định NLĐ không được hưởng tiền TCTN và không được bảo lưu thời gian đóng BHTN đối với thời gian bị tạm dừng hưởng TCTN. Sửa đổi điều kiện hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ theo hướng bỏ nội dung “gặp khó khăn do suy giảm kinh tế”, quy định rõ NSDLĐ được hỗ trợ khi gặp khó khăn trong trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế theo quy định của pháp luật lao động hoặc trong trường hợp thực hiện cam kết chuyển đổi năng lượng…

Bộ LĐ-TB&XH cũng đề xuất bổ sung chế độ hỗ trợ NSDLĐ để tuyển dụng, sử dụng lao động là người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người cao tuổi bao gồm các quy định về điều kiện hỗ trợ, nội dung hỗ trợ, thủ tục hỗ trợ.

Về Quỹ BHTN, Bộ LĐ-TB&XH đề xuất bổ sung nội dung chi của Quỹ BHTN; Sửa đổi, bổ sung quy định về nguyên tắc đầu tư Quỹ BHTN, danh mục đầu tư theo tính chất sở hữu, khả năng sinh lời và quản lý rủi ro chặt chẽ, phù hợp với tính chất của Quỹ ngắn hạn. Bổ sung quy định về Hội đồng quản lý Quỹ BHTN. Đồng thời, bổ sung quy định về khiếu nại, tố cáo về BHTN: Quyền, trách nhiệm và trình tự, thủ tục khiếu nại, tố cáo về BHTN.