Đề xuất bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, tăng lựa chọn tái định cư cho người bị thu hồi đất

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và gửi Bộ Tư pháp để thẩm định. Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là sửa đổi các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Bảo đảm công bằng, minh bạch trong bồi thường khi thu hồi đất

Theo Điều 41 dự thảo luật, việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được thực hiện trên nguyên tắc dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, minh bạch, đúng quy định của pháp luật; đồng thời quan tâm đến các đối tượng chính sách xã hội và người trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

Dự thảo quy định, người có đất bị thu hồi sẽ được ưu tiên bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Trường hợp không còn quỹ đất phù hợp thì thực hiện bồi thường bằng tiền.

Đáng chú ý, nếu địa phương có điều kiện về quỹ đất hoặc quỹ nhà ở và người dân có nhu cầu, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét bồi thường bằng đất có mục đích sử dụng khác hoặc bằng nhà ở.

Đối với trường hợp được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở nhưng người dân có nguyện vọng nhận tiền thì cũng được giải quyết theo hình thức bồi thường bằng tiền.

Ngoài bồi thường về đất, chủ sở hữu tài sản bị thiệt hại do thu hồi đất sẽ được bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự. Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ngừng hoạt động do thu hồi đất cũng được xem xét hỗ trợ nhằm giảm thiểu thiệt hại.

Mở rộng các chính sách hỗ trợ ổn định đời sống

Dự thảo luật tiếp tục xác định trách nhiệm của Nhà nước trong việc hỗ trợ người có đất bị thu hồi và chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất để tạo điều kiện ổn định cuộc sống, sản xuất, có việc làm và nguồn thu nhập sau khi bị thu hồi đất.

Các khoản hỗ trợ được đề xuất gồm: Hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh; Hỗ trợ di dời vật nuôi; Hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; Hỗ trợ tái định cư; Hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời công trình xây dựng và các khoản hỗ trợ khác theo quy định.

Bên cạnh đó, căn cứ điều kiện thực tế tại địa phương, UBND cấp tỉnh được giao quy định thêm các biện pháp và mức hỗ trợ nhằm bảo đảm người có đất bị thu hồi có chỗ ở, ổn định đời sống và sản xuất.

Khu tái định cư phải hoàn thiện hạ tầng trước khi bố trí người dân

Một điểm đáng chú ý khác của dự thảo là yêu cầu chặt chẽ hơn đối với các khu tái định cư.

Theo đó, khu tái định cư phải được đầu tư hoàn chỉnh hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi bố trí người dân đến sinh sống.

Hạ tầng kỹ thuật phải bảo đảm kết nối giao thông với khu vực lân cận, có hệ thống điện sinh hoạt, điện chiếu sáng, cấp thoát nước, thông tin liên lạc và xử lý môi trường.

Đối với hạ tầng xã hội, khu tái định cư phải đáp ứng khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, chợ, thương mại, dịch vụ, khu vui chơi, giải trí và nghĩa trang; đồng thời phù hợp với điều kiện tự nhiên, truyền thống văn hóa và phong tục, tập quán của từng vùng, miền.

UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã có trách nhiệm tổ chức lập, triển khai các dự án tái định cư theo quy định của pháp luật.

Đề xuất ưu tiên tái định cư tại chỗ đối với dự án khu đô thị

Dự thảo cũng bổ sung quy định theo hướng ưu tiên tái định cư tại chỗ đối với người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu đô thị.

Theo đó, người dân sẽ được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở ngay tại khu vực thực hiện dự án. Trong thời gian chờ bố trí nơi ở mới, cơ quan có thẩm quyền phải bố trí nhà ở tạm hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà.

Đối với trường hợp thu hồi đất ở để thực hiện các mục đích khác, người dân vẫn có thể được bố trí đất ở hoặc nhà ở tại chỗ nếu khu vực thu hồi có quỹ đất hoặc quỹ nhà tái định cư.

Dự thảo đồng thời giao UBND cấp tỉnh căn cứ quỹ đất, quỹ nhà tái định cư và điều kiện thực tế của địa phương để quy định chi tiết về suất tái định cư tối thiểu, bảo đảm quyền lợi của người có đất bị thu hồi.

Theo kế hoạch, dự án Luật Đất đai (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2, dự kiến diễn ra vào tháng 10 tới.