Giả người nước ngoài kết bạn trên Facebook, giả mạo người thân yêu cầu gửi tiền, tặng quà từ nước ngoài là tiền mặt, quà có giá trị, bán hàng… là số ít trong vô vàn chiêu trò lừa đảo qua mạng thời gian qua. Thế giới online là ảo nhưng người bị lừa lại phải chịu thiệt hại thật về mặt kinh tế. Liên quan đến vấn đề này, PV VOV.VN phỏng vấn Thiếu tá Triệu Mạnh Tùng, Trưởng phòng 6, Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an.
Hình minh họa
Người bị hại phần lớn là thiếu thông tin
PV: Thưa Thiếu tá, vì sao lừa đảo qua mạng gia tăng trong thời gian qua?
Thiếu tá Triệu Mạnh Tùng: Có thể nói, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, các đối tượng phạm tội sử dụng công nghệ cao cũng có sự “tiến hóa”, đặc biệt là về phương thức thủ đoạn thực hiện hành vi phạm tội, đa phần với động cơ mục đích để chiếm đoạt tài sản. Với tính ẩn danh cao, không có ranh giới về thời gian và không gian nên đối tượng phạm tội có thể chỉ cần thông qua môi trường mạng để thực hiện hành vi mà không cần tiếp xúc trực tiếp với người bị hại, trong cùng một thời điểm có thể phạm tội với nhiều bị hại. Trong nhiều vụ án đã xảy ra, kẻ phạm tội và bị hại hoàn toàn không quen biết nhau. Người bị hại đa phần là người thiếu thông tin về các thủ đoạn lừa đảo mới, trong số đó có những phụ nữ nhẹ dạ, cả tin, những người cao tuổi, người làm nội trợ ít tiếp xúc với các phương tiện thông tin đại chúng.
PV: Trước kia, việc lừa đảo chỉ đơn giản là mua thẻ điện thoại, giả người thân chuyển khoản cho vay,... với số tiền ít ỏi chỉ vài trăm nghìn đồng. Nhưng bây giờ lừa đảo có nhiều chiêu thức hơn. Từ thực tế trên, Thiếu tá có nhận định gì?
Thiếu tá Triệu Mạnh Tùng: Có thể nói rộng hơn về hành vi chiếm đoạt tài sản của tội phạm sử dụng công nghệ cao. Trước đây, các đối tượng chủ yếu nhắm vào tâm lý tò mò, chủ quan, thậm chí ham lợi ích vật chất để lừa bị hại chuyển tiền với các lý do như phóng viên đã nêu. Thậm chí những vụ làm quen, kết bạn qua mạng rồi hứa hẹn tặng các món quà giá trị lớn, yêu cầu bị hại chuyển tiền để đóng các loại phí thì có vụ các đối tượng cũng đã chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng của bị hại.
Gần đây, với sự phát triển của các công nghệ thanh toán, thậm chí các đối tượng phạm tội sử dụng công nghệ cao có thể chiếm đoạt thông tin, xâm nhập trái phép vào tài khoản ngân hàng của bị hại để chuyển tiền ra khỏi tài khoản và chiếm đoạt. Có thể nói, tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày càng có các phương thức thủ đoạn tinh vi, tính nguy hiểm cho xã hội cao hơn. Vì vậy, thông tin về tội phạm sử dụng công nghệ cao cũng cần được cập nhật rộng rãi trong đời sống xã hội để nâng cao ý thức cảnh giác, tránh trở thành nạn nhân của tội phạm.
PV: Những điểm yếu nào để kẻ gian hay lợi dụng, thưa ông?
Thiếu tá Triệu Mạnh Tùng: Những điểm yếu chính tội phạm có thể lợi dụng là sự thiếu thông tin về phương thức thủ đoạn của tội phạm sử dụng công nghệ cao của một bộ phận không nhỏ quần chúng nhân dân; sự ham lợi ích của một số bị hại dẫn đến thiếu sáng suốt trong việc trao đổi thông tin, giao dịch tiền, tài sản của các đối tượng; thói quen không chú ý đến an ninh mạng, an toàn thông tin dẫn đến lộ, lọt thông tin cá nhân thậm chí có thể bị chiếm đoạt trái phép thông tin các tài khoản có liên quan đến giao dịch tài chính của bị hại.
Thương mại điện tử: Nguy cơ lộ, lọt thông tin
PV: Thưa ông, tình trạng lừa đảo trên mạng diễn biến thế nào khi hoạt động thương mại điện tử phát triển?
Thiếu tá Triệu Mạnh Tùng: Như đã nói, các sản phẩm ứng dụng phục vụ tiện ích cuộc sống ngày càng được hoàn thiện. Ngày nay chúng ta có thể tìm kiếm và đặt mua, thanh toán những mặt hàng với giá trị lớn chỉ hoàn toàn thông qua không gian mạng. Tuy nhiên đi đôi với sự tiện lợi là nguy cơ lộ, lọt thông tin cá nhân, nguy cơ bị tội phạm sử dụng công nghệ cao lợi dụng để thực hiện các hành vi phạm tội. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức nhân dân về an ninh mạng ngày càng là một yêu cầu cấp thiết trong tình hình hiện nay.
PV: Từ những vụ lừa đảo trên mạng, chúng ta đều nhận thấy người Việt vẫn chưa ý thức được việc thông tin cá nhân là một tài sản tuyệt mật cho nên nhiều người bị mất thông tin, mất tài khoản mạng xã hội thì vô tình trở thành công cụ cho các đối tượng lừa đảo phải không?
Thiếu tá Triệu Mạnh Tùng: Một bộ phận không nhỏ người dân chưa nhận thức đầy đủ về giá trị thông tin cá nhân của mình. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được Chính Phủ thúc đẩy mạnh mẽ như hiện nay, có thể nói, thông tin cá nhân là một dạng “tài nguyên kiểu mới” sẽ được rất nhiều tổ chức cá nhân khai thác để phục vụ mục đích sản xuất, kinh doanh, chăm sóc khách hàng. Bên cạnh đó, tội phạm sử dụng công nghệ cao cũng lợi dụng để có thông tin về các cá nhân mà chúng muốn nhắm tới để thực hiện hành vi phạm tội.
Băng nhóm giả công an, viện kiểm sát gọi điện lừa hơn 500 tỷ. (Ảnh: Zing.vn)
PV: Qua thực tế đấu tranh, Thiếu tá có thể chia sẻ một vài ví dụ điển hình?
Thiếu tá Triệu Mạnh Tùng: Trong những năm qua xảy ra nhiều vụ đối tượng phạm tội sử dụng tổng đài điện thoại thực hiện các cuộc gọi mạo danh cơ quan thực thi pháp luật như Công an, Viện kiểm sát để đe dọa các nạn nhân có liên quan đến các vụ án đặc biệt nghiêm trọng, yêu cầu chuyển tiền để chúng kiểm tra, sau đó chiếm đoạt. Phần lớn các bị hại khi làm việc tại cơ quan Công an đều cho rằng thông tin cá nhân của họ bị lộ, lọt, khi đối tượng gọi đến đọc chính xác các thông tin cá nhân của họ nên họ có niềm tin người gọi làm việc ở cơ quan bảo vệ pháp luật. Trước tết Nguyên đán vừa qua, Công an một địa phương cũng đã triệt phá một ổ nhóm tội phạm dạng này, ban đầu số tiền lừa đảo lên tới hơn 500 tỷ đồng, đây là số tiền đặc biệt lớn.
PV: Thiếu tá có lời khuyên gì để người dùng mạng tránh vướng vào bẫy lừa đảo trên mạng?
Thiếu tá Triệu Mạnh Tùng: Trước hết mọi người cần nâng cao ý thức cảnh giác, thường xuyên cập nhật thông tin về các vụ lừa đảo sử dụng công nghệ cao để có thông tin đầy đủ về phương thức thủ đoạn của tội phạm; cần chủ động bảo vệ thông tin cá nhân của mình cũng như người thân, coi đó là tài sản riêng hợp pháp, không khai báo thông tin cá nhân trong những trường hợp không cần thiết; thực hành thói quen sử dụng mạng an toàn, ngay khi phát hiện những dấu hiệu bất thường phải có ý thức tự bảo vệ như thực hiện đổi mật khẩu tài khoản, thông báo cho bạn bè, người thân biết việc tài khoản riêng của mình có thể bị xâm nhập trái phép để tránh bị lừa đảo; Nhanh chóng đến cơ quan công an gần nhất để trình báo trong trường hợp bị chiếm đoạt tài sản.
Ngày 10/3, tại Hà Nội, Cục Quản lý Thi hành án dân sự (THADS) và Báo Pháp luật Việt Nam (PLVN) Bộ Tư pháp phối hợp tổ chức Lễ ký kết Quy chế phối hợp truyền thông trong lĩnh vực THADS, thi hành án hành chính và công bố Thể lệ Cuộc thi “Chuyện nghề THADS” lần thứ 2.
Công an phường Trảng Dài, tỉnh Đồng Nai đã lập hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính đối với một trường hợp sử dụng mạng xã hội đăng tải, bình luận thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức.
Ngày 10/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự liên quan vụ tàu Thành Đạt 86 va chạm cầu Ghềnh xảy ra vào ngày 6/3 trên sông Đồng Nai.
Chỉ còn ít ngày nữa sẽ diễn ra “Ngày hội non sông” - ngày 15/3, cử tri đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp. Thành công của cuộc bầu cử là nền tảng để xây dựng Quốc hội khóa XVI thực sự đổi mới, chuyên nghiệp, hành động và đủ tầm dẫn dắt tiến trình cải cách thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an tỉnh Đồng Nai vừa lập biên bản xử phạt một tài xế xe khách giường nằm do điều khiển phương tiện không đi đúng làn đường quy định khi lưu thông trên tuyến Quốc lộ 51, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân.
Nhằm chủ động phòng ngừa tai nạn và hạn chế vi phạm trên các tuyến đường thủy nội địa, thời gian qua Trạm Cảnh sát đường thủy Gò Dầu (Phòng CSGT Công an tỉnh Đồng Nai) đã tăng cường tuần tra, kiểm soát kết hợp tuyên truyền, nhắc nhở chủ phương tiện và thuyền viên chấp hành nghiêm các quy định về trật tự, an toàn giao thông.
Quảng Ninh ứng dụng công nghệ số trong công tác tuyên truyền, giúp thông tin về bầu cử được truyền tải nhanh chóng, trực quan và thuận tiện hơn đến cử tri.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố 3 giám đốc doanh nghiệp liên quan đến hành vi trốn thuế và sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng khống.
Ba trẻ em trong cùng một gia đình vừa được chuyển cấp cứu trong tình trạng suy hô hấp, sụp mi và yếu cơ tứ chi sau khi ăn món cá ủ chua, trong đó có trường hợp đã rơi vào hôn mê sâu.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, ông Lê Xuân Lợi vừa ký phê duyệt 02 dự án xử lý khẩn cấp sự cố sạt lở đất mái bờ tả sông Cẩm Đàn và sông Lục Nam tại xã Yên Định, nhằm bảo đảm an toàn cho người dân và hạ tầng giao thông trong khu vực.
Một nhóm đối tượng đã sử dụng chiêu thức tinh vi, tạo nên những vụ tại nạn "tự chế" để lĩnh tiền bảo hiểm lên đến nhiều tỷ đồng đã bị lực lượng chức năng triết phá.
Lực lượng Công an phát hiện các đối tượng lừa đảo, đánh bạc trực tuyến, rửa tiền thường lôi kéo học sinh, sinh viên mở hoặc cho thuê tài khoản ngân hàng.
Sau khi gây tai nạn khiến một phụ nữ bị thương nặng trên QL18, tài xế ô tô không cứu giúp nạn nhân mà rời khỏi hiện trường, hiện đã bị Công an Quảng Ninh khởi tố.
Nhận thấy đối tượng có nhiều dấu hiệu nghi vấn, lực lượng chức năng đã tiến hành kiểm tra nơi ở của đối tượng phát hiện súng quân dụng cùng hàng trăm viên đạn.
Ngày 10/3, Công an tỉnh Đồng Tháp đang phối hợp các đơn vị nghiệp vụ khẩn trương điều tra, làm rõ vụ một bé trai 12 tuổi đuối nước tại một hồ bơi tư nhân tại phường Long Thuận, tỉnh Đồng Tháp.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố 3 giám đốc doanh nghiệp liên quan đến hành vi trốn thuế và sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng khống.
Sau 5 giờ truy xét Công an xã Đức Thọ đã phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh bắt giữ 3 đối tượng cướp giật tài sản tại thôn Đại Thành, xã Đức Thọ vào 20 giờ 50 ngày 8/3.
Ngày 4/6, Tổng Bí thư Tô Lâm và Đoàn công tác Trung ương đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Kiên Giang và Thường trực Tỉnh ủy An Giang về tình hình triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương; công tác tổ chức bộ máy; quốc phòng, an ninh
Công an tỉnh Tiền Giang đang tiến hành điều tra, làm rõ vụ một chủ doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo nghi bị lừa đảo trên không gian mạng với số tiền trên 420 tỷ đồng.
Gần 1 tháng nay trên tuyến tỉnh lộ 337 và Quốc lộ 279 đoạn từ xã Thống Nhất đến cảng Làng Khánh (TP Hạ Long), thường xuyên xuất hiện hàng chục xe tải lớn chở đất chạy rầm rập suốt ngày đêm, cuốn theo bụi mù mịt.
Chiều 17/3, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm đồng chí Nguyễn Thanh Tú, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế giữ chức Thứ trưởng Bộ Tư pháp.
