Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ

Ngày 20/11/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 303/2025/NĐ-CP quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ, có hiệu lực thi hành cùng ngày.

Nghị định này đưa ra các quy định chung về bộ máy hành chính, trừ Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, đồng thời thiết lập các tiêu chí cụ thể để thành lập tổ chức và quy định số lượng cấp phó tối đa của người đứng đầu các đơn vị trực thuộc.

Về vị trí và chức năng, bộ thực hiện theo quy định tại Điều 22 và Điều 23 Luật Tổ chức Chính phủ.

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ được nhấn mạnh theo hướng quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Bộ trưởng chịu trách nhiệm toàn diện về mọi hoạt động của bộ, với sự phân định rõ ràng nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm.

Nghị định cũng thúc đẩy việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, công khai, minh bạch và hiện đại hóa hoạt động của bộ.

Về mặt tổ chức, nguyên tắc xác định số lượng cấp phó phải đảm bảo số lượng cấp phó của tổ chức trực thuộc tối đa không vượt quá số lượng cấp phó của tổ chức cấp trên trực tiếp, và các cơ quan, tổ chức cùng cấp không có tổ chức bên trong thì số lượng cấp phó tối đa không vượt quá cơ quan có tổ chức bên trong.

Nhiệm vụ, quyền hạn của bộ bao gồm việc trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, hoặc cấp có thẩm quyền các vấn đề chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển ngành, lĩnh vực, và tổ chức triển khai thực hiện các chương trình, dự án đã được phê duyệt.

Bộ cũng có quyền quyết định các vấn đề thuộc phạm vi quản lý nhà nước của mình, đồng thời chỉ đạo, tổ chức công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, và thực hiện công tác quản lý tài chính, tài sản, cán bộ, tổ chức bộ máy, biên chế theo quy định của pháp luật.

Cơ cấu tổ chức của bộ được quy định gồm: Vụ và tương đương (vụ); Văn phòng (nếu có); Thanh tra (nếu có); Cục và tương đương (cục); và Đơn vị sự nghiệp công lập.

Vụ là tổ chức thuộc bộ, thực hiện chức năng tham mưu tổng hợp hoặc chuyên sâu về quản lý nhà nước, hoặc tham mưu về công tác quản trị nội bộ.

Vụ không có tư cách pháp nhân, hoạt động theo chế độ thủ trưởng kết hợp với chế độ chuyên viên.

Tiêu chí thành lập vụ yêu cầu khối lượng công việc phải bố trí từ 15 biên chế công chức trở lên.

Nghị định quy định không tổ chức phòng trong vụ.

Tuy nhiên, trong trường hợp đặc biệt, đối với vụ mới sáp nhập, hợp nhất từ 03 đầu mối cấp vụ trở lên hoặc vụ có số biên chế công chức lớn (từ 45 biên chế công chức trở lên) thì có thể xem xét thành lập phòng, nhưng mỗi phòng phải có đủ 15 biên chế công chức trở lên và số lượng phòng phải được quy định cụ thể tại Nghị định của từng bộ.

Cục là tổ chức thuộc bộ, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật.

Cục được phân loại thành Cục loại 1 (quản lý tập trung, thống nhất ở trung ương) và Cục loại 2 (quản lý theo phân cấp của Bộ trưởng).

Tiêu chí thành lập cục gồm: Có đối tượng quản lý chuyên ngành, được Bộ trưởng phân cấp quyết định các vấn đề quản lý nhà nước, và khối lượng công việc yêu cầu phải bố trí từ 30 biên chế công chức trở lên.

Về số lượng cấp phó, Nghị định quy định số lượng cấp phó của người đứng đầu vụ, văn phòng, thanh tra, cục loại 2, và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ được bố trí bình quân không quá 03 người trên một đơn vị.

Đối với trường hợp hợp nhất, sáp nhập, số lượng cấp phó có thể được tăng thêm 01 hoặc 02 người.

Riêng người đứng đầu Cục loại 1 được bố trí bình quân không quá 04 người trên một cục.

Số lượng cấp phó tại các đơn vị cấp phòng và tương đương khác cũng được quy định chi tiết theo tiêu chí về biên chế công chức, với mức tối đa thông thường là 03 cấp phó.