CHIẾC BA LÔ CỦA MẸ

Huỳnh Ngọc Hiếu

Có những người mẹ cả đời chỉ hỏi con một câu: “Mệt không con?” mà chẳng bao giờ hỏi chính mình đã mệt đến nhường nào.

Chiều hôm ấy, tôi vô tình nhìn thấy một bức tranh. Trong tranh, một người mẹ đang ôm đứa con trai đã trưởng thành vào lòng.

Trên lưng người con là chiếc ba lô màu xanh khổng lồ, nặng trĩu những dòng chữ: tiền bạc, địa vị, quan hệ, hy vọng, tương lai, ước mơ tan biến, gánh nặng tiền bạc, người yêu phản bội, xã hội tồi tệ, deadline, chi tiêu, áp lực, chán trường, mệt mỏi…

Còn trên đầu bức tranh là những lời hỏi han bình dị của mẹ:

“Mệt không con? Ăn gì chưa? Đi về bằng gì? Hôm nay mẹ nấu nhiều món con thích đấy!”

Chỉ vài dòng chữ, một cái ôm, một chiếc ba lô nặng trĩu, vậy mà khiến lòng người nhói đau.

Bởi có lẽ, trong cuộc đời này, ai rồi cũng sẽ có những ngày mệt mỏi đến mức chẳng muốn nói với ai một lời. Có những nỗi đau không thể kể, những thất bại không dám thừa nhận, những giọt nước mắt phải nuốt ngược vào trong để tiếp tục làm một người trưởng thành mạnh mẽ giữa cuộc đời đầy giông gió.

Và những lúc như thế, người ta mới hiểu rằng, có một nơi dù ngoài kia có bao nhiêu bão tố, ta vẫn muốn quay về.

Đó là nhà.

Và người luôn chờ ta ở đó, nhiều khi chẳng ai khác ngoài mẹ.

1. Chiếc ba lô mà người trưởng thành phải mang

Ngày còn nhỏ, con từng nghĩ lớn lên là một điều tuyệt vời.

Lớn lên, con sẽ có tiền, có công việc tốt, có những mối quan hệ rộng mở, có thể tự mua những món đồ mình thích, đi đến những nơi mình muốn và không còn phải ngửa tay xin mẹ từng đồng tiền lẻ.

Ngày ấy, con nhìn những người trưởng thành với ánh mắt ngưỡng mộ. Con nghĩ họ thật giỏi, thật mạnh mẽ, dường như chẳng có điều gì khiến họ phải cúi đầu.

Nhưng rồi con lớn thật.

Con bước ra khỏi vòng tay mẹ, mang theo những ước mơ tuổi trẻ và một niềm tin rằng chỉ cần mình cố gắng, mọi chuyện rồi sẽ ổn.

Thế nhưng cuộc đời không phải lúc nào cũng đi theo con đường mình lựa chọn.

Có những ngày con làm việc từ sáng đến tối, mệt đến mức đôi chân chẳng muốn bước thêm một bước. Có những tháng lương vừa nhận đã phải chia ra đủ khoản tiền nhà, tiền điện, tiền ăn, tiền học của con cái, tiền thuốc men và những khoản nợ chưa kịp trả.

Có những lần con thất bại, nhìn người khác thành công mà tự hỏi tại sao mình đã cố gắng nhiều đến thế nhưng vẫn chưa có được điều mình mong muốn.

Có những mối quan hệ từng tưởng bền lâu, cuối cùng lại rời đi khi con chẳng còn gì để mang đến cho họ.

Có những người từng nói thương con, nhưng khi con yếu lòng nhất, họ lại chọn quay lưng.

Con bắt đầu hiểu rằng trưởng thành không chỉ là có thêm quyền lựa chọn. Trưởng thành còn là học cách chịu đựng những điều không thể nói ra, tự mình đứng dậy sau những lần vấp ngã và giấu đi những giọt nước mắt để người thân không phải lo lắng.

Chiếc ba lô trên lưng con cứ thế lớn dần theo năm tháng.

Nó không chỉ chứa những hóa đơn, những khoản nợ hay áp lực cơm áo. Nó còn chứa cả những kỳ vọng của gia đình, những ước mơ chưa thành, những lời hứa chưa thực hiện được và nỗi sợ một ngày nào đó mình trở thành người thất bại trong mắt những người mình yêu thương.

Con vẫn cười khi gặp mọi người.

Con vẫn nói rằng mình ổn.

Nhưng có ai biết, đôi khi chỉ cần một câu hỏi chân thành, con cũng có thể bật khóc như một đứa trẻ.

Và mẹ là người duy nhất chẳng cần con phải giải thích quá nhiều.

2. Mẹ chẳng cần biết con thành công hay thất bại

Mẹ già đi lúc nào, con không hay biết.

Mái tóc mẹ từng đen nhánh nay đã điểm bạc. Đôi bàn tay ngày xưa từng bế bồng con, từng nấu những bữa cơm nóng hổi, từng vá áo, giặt đồ, giờ đã nhăn nheo với những đường gân xanh nổi rõ.

Ngày con còn bé, mẹ thường thức dậy khi trời chưa sáng.

Mẹ lo bữa ăn, lo manh áo, lo từng khoản tiền học. Mẹ có thể nhịn một bữa ngon để dành cho con miếng cá lớn hơn, có thể mặc chiếc áo đã cũ thêm vài năm chỉ để mua cho con đôi giày mới.

Ngày ấy, con cứ nghĩ những điều đó là bình thường.

Bởi trong suy nghĩ non nớt của một đứa trẻ, mẹ lúc nào cũng mạnh mẽ. Mẹ dường như có thể làm được tất cả, có thể giải quyết mọi khó khăn, có thể che chở con khỏi mọi điều bất trắc.

Con chưa từng nghĩ mẹ cũng biết mệt.

Mẹ cũng có những ước mơ chưa thành, những nỗi buồn không người chia sẻ, những đêm nằm quay mặt vào tường để lặng lẽ lau nước mắt.

Mẹ cũng có những lúc yếu lòng, cũng cần một người hỏi han, cũng mong được nghỉ ngơi sau những tháng ngày ngược xuôi vì gia đình.

Nhưng mẹ thường giấu tất cả sau một câu nói:

“Không sao đâu con, mẹ ổn.”

Mẹ có thể không biết con đang làm chức vụ gì, kiếm được bao nhiêu tiền, có bao nhiêu mối quan hệ hay được bao nhiêu người kính trọng ngoài xã hội.

Mẹ chỉ muốn biết hôm nay con có ăn uống đầy đủ không, đi làm có mệt không, về nhà có an toàn không.

Mẹ chẳng cần con trở thành người giàu có nhất.

Mẹ cũng chẳng cần con phải hơn người khác.

Mẹ chỉ mong con sống tử tế, không làm điều gì khiến lương tâm day dứt, biết yêu thương những người bên cạnh và đừng đánh mất chính mình giữa những bon chen của cuộc đời.

Ngoài kia, người ta có thể đánh giá con bằng tiền bạc, địa vị và những gì con sở hữu.

Nhưng trong mắt mẹ, con vẫn là đứa trẻ ngày nào.

Đứa trẻ từng khóc vì một lần ngã đau, từng chạy về ôm mẹ khi bị bạn bè bắt nạt, từng ngủ ngon lành trong vòng tay mẹ mà chẳng phải lo ngày mai sẽ ra sao.

Bởi ngày ấy, mẹ đã gánh thay con những điều mà con chưa đủ lớn để hiểu.

Còn hôm nay, khi con đã trưởng thành, mẹ vẫn muốn ôm con một lần nữa, chỉ để con biết rằng mình không cần phải mạnh mẽ mọi lúc.

3. Bữa cơm mẹ nấu và nơi con được phép yếu lòng

Tôi nghĩ điều khiến người ta xúc động nhất trong bức tranh không phải chiếc ba lô khổng lồ, cũng không phải những dòng chữ nặng nề phủ kín cuộc đời người con.

Mà là bữa cơm mẹ đã nấu.

“Hôm nay mẹ nấu nhiều món con thích đấy!”

Một câu nói bình thường đến mức có khi người nghe chỉ đáp lại bằng một tiếng “dạ” rồi tiếp tục nhìn vào điện thoại, tiếp tục nghĩ về công việc ngày mai, những khoản tiền phải trả và những vấn đề chưa tìm được lời giải.

Nhưng phía sau câu nói ấy là cả một tình thương không cần điều kiện.

Mẹ nhớ con thích món gì.

Mẹ nhớ ngày nào con đi làm về muộn.

Mẹ nhớ con từng bị đau dạ dày, từng không ăn được món này, từng thích món kia từ thuở còn bé.

Có thể cả thế giới chẳng còn nhớ những điều nhỏ nhặt ấy, nhưng mẹ vẫn nhớ.

Bởi với mẹ, yêu thương không phải lúc nào cũng là những lời nói lớn lao. Đôi khi, yêu thương là một nồi canh còn nóng, một đĩa cá kho, một chén cơm được đậy cẩn thận trên bàn và ánh mắt cứ hướng ra cửa mỗi khi nghe tiếng xe dừng trước ngõ.

Mẹ không thể trả giúp con những khoản nợ.

Mẹ không thể giải quyết thay con những mâu thuẫn ngoài xã hội.

Mẹ cũng không thể khiến những người đã phản bội con quay trở lại, hay làm cho mọi ước mơ dang dở bỗng nhiên trở thành hiện thực.

Nhưng mẹ có thể cho con một chỗ để nghỉ ngơi.

Một nơi mà con không cần phải chứng minh mình tài giỏi.

Một nơi mà con có thể thừa nhận rằng mình đang thất bại mà không sợ bị khinh thường.

Một nơi mà con có thể ngồi xuống, ăn một bữa cơm, kể vài chuyện vu vơ hoặc chẳng nói gì cả, vẫn được yêu thương như ngày đầu tiên con cất tiếng khóc chào đời.

Đôi khi, điều người trưởng thành cần không phải là một lời khuyên thật hay.

Họ chỉ cần một cái ôm.

Một bàn tay đặt lên vai.

Một giọng nói dịu dàng:

“Mệt lắm rồi phải không con?”

Và nếu được, xin hãy cho con khóc một chút.

Bởi con đã gồng mình quá lâu rồi.

4. Đừng đợi đến khi không còn mẹ mới hiểu hai tiếng bình yên

Có một sự thật mà khi còn trẻ, người ta rất khó hiểu.

Đó là thời gian của mẹ không vô tận.

Ngày con còn bé, mẹ dường như luôn ở đó. Con nghĩ dù mình có đi đâu, vấp ngã bao nhiêu lần, chỉ cần quay về là sẽ nhìn thấy mẹ đứng chờ.

Nhưng năm tháng chẳng chờ ai.

Một ngày nào đó, con trở về nhà và nhận ra mái tóc mẹ đã bạc nhiều hơn. Bước chân mẹ chậm hơn. Mẹ bắt đầu quên vài chuyện nhỏ, ăn ít hơn, ngủ không ngon và thường bảo rằng mình chẳng có gì đáng lo.

Con vẫn bận.

Bận công việc, bận kiếm tiền, bận chạy theo những mục tiêu tưởng như không thể trì hoãn.

Con tự nhủ khi nào ổn định hơn sẽ đưa mẹ đi chơi. Khi nào hết việc sẽ ngồi ăn với mẹ một bữa thật lâu. Khi nào có nhiều tiền hơn sẽ mua cho mẹ những thứ tốt nhất.

Nhưng cuộc đời có một điều nghiệt ngã: chúng ta thường dành những điều tốt đẹp nhất cho một ngày chưa đến, trong khi những người mình yêu thương đang già đi từng ngày.

Đến khi căn bếp không còn ánh đèn chờ cửa, chiếc ghế mẹ thường ngồi trở nên trống vắng, ta mới hiểu một bữa cơm bình thường từng quý giá đến nhường nào.

Đến khi muốn nghe mẹ hỏi “Ăn gì chưa con?” mà không còn ai hỏi nữa, ta mới nhận ra có những lời nói tưởng chừng đơn giản lại là thứ xa xỉ nhất trên đời.

Tiền bạc có thể kiếm lại.

Công việc có thể tìm lại.

Một cơ hội đã mất đôi khi vẫn có thể đến lần nữa.

Nhưng thời gian bên mẹ, một khi đã trôi qua, chẳng ai có thể mua lại được.

Nếu hôm nay mẹ còn ở đó, xin đừng chỉ gọi điện khi có việc cần.

Hãy hỏi mẹ đã ăn cơm chưa.

Hãy về nhà nếu có thể.

Hãy ngồi bên mẹ lâu thêm một chút, nghe mẹ kể những câu chuyện có thể mình đã nghe hàng trăm lần.

Đừng sốt ruột khi mẹ hỏi đi hỏi lại một điều.

Đừng khó chịu khi mẹ nhắc con mặc thêm áo, ăn thêm một chút hay đi đường cẩn thận.

Bởi đến một ngày, những lời nhắc nhở ấy sẽ trở thành ký ức mà ta sẵn sàng đánh đổi biết bao nhiêu để được nghe lại.

5. Mẹ ơi, hôm nay con mệt…