Cần xây dựng một chiến lược về tiêu thụ năng lượng hiệu quả trên toàn quốc

Thưa ông, tiêu thụ điện ngày 31/3 vừa qua đã đạt đến con số 1 tỷ kWh/ngày - con số mà phải đến cao điểm nắng nóng tháng 5/2025 mới đạt đến. Ông có thể lý giải vì sao?

- Đây là một dấu hiệu cho thấy việc tiêu thụ năng lượng năm nay sẽ rất khó đoán định, nhất là năm nay mục tiêu chúng ta cũng muốn đẩy mạnh nền kinh tế lên mức tăng trưởng hai con số. Do đó, ngay từ đầu năm rất nhiều thành phần kinh tế, trong đó có các doanh nghiệp, các cơ quan nhà nước cũng như doanh nghiệp có vốn nhà nước đẩy mạnh sản xuất kinh doanh lên, điều này khiến nhu cầu tiêu dùng năng lượng đẩy lên cao.

Trong tháng 3, Thủ tướng Chính phủ đã ký liên tiếp 2 chỉ thị, gồm Chỉ thị 10/CT-TTg về tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà; Chỉ thị 09/CT-TTg về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy dịch chuyển năng lượng và phát triển phương tiện giao thông. Ông đánh giá như thế nào về vấn đề tiết kiệm và sử dụng năng lượng hiệu quả trong bối cảnh hiện nay?

- Đúng là tại thời điểm này khi tiêu thụ năng lượng đang lên cao, chúng ta cần phải có một kế hoạch tiêu thụ năng lượng một cách có hiệu quả. Nhất là khi thị trường năng lượng thế giới đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ về nguồn cung và về giá. Dự báo, giá dầu thô có thể lên đến 110 USD/thùng, thậm chí con số 120 USD, 150 USD/thùng cũng đã được tính đến sẽ kéo theo giá năng lượng toàn cầu tăng lên rất cao, ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu và đặc biệt là kinh tế Việt Nam khi chúng ta vẫn dựa rất nhiều vào năng lượng nhập khẩu. Do đó, không thể chần chừ hơn được nữa, cần phải có một chiến lược về tiêu thụ năng lượng hợp lý trên toàn quốc.

Có thể khẳng định, tiết kiệm và sử dụng năng lượng hiệu quả đóng vai trò như “van điều tiết” giúp nền kinh tế vận hành ổn định. Nếu đạt mức tiết kiệm 8 - 10% tổng tiêu thụ năng lượng, nền kinh tế có thể giảm đáng kể áp lực đầu tư vào các dự án nguồn điện mới, đồng thời tạo dư địa cho tăng trưởng. Chưa kể, việc tiết kiệm năng lượng sẽ hiệu quả hơn nhiều so với đầu tư nguồn mới và cũng giúp giảm áp lực nguồn cung cho cả điện và xăng dầu.

Ông có thể phân tích rõ hơn về chiến lược tiêu thụ năng lượng hợp lý trên toàn quốc?

- Trước mắt, chúng ta cần thông tin minh bạch, cụ thể và rõ ràng, từ đó để có kế hoạch tiết kiệm cho hợp lý. Bên cạnh đó, chúng ta phải xem lại tất cả những dự án sử dụng xăng dầu nhiều, cũng cần cân nhắc lại hiệu quả của dự án với thời cuộc hiện giờ, xem có còn hợp lý hay không. Ngoài ra cũng cần sẽ xem xét đến tất cả những phương tiện chuyên chở hiện đại từ hàng không cho đến đường biển, đường sắt, đường bộ, cần phải làm cách nào đó để giảm tiêu thụ năng lượng mà vẫn giữ được hiệu quả trong lộ trình khai thác.

Một điều nữa cũng rất quan trọng là cần phải có kế hoạch giáo dục toàn dân về vấn đề sử dụng năng lượng. Người dân cần phải có ý thức hơn trong việc di chuyển bằng phương tiện công cộng, hạn chế di chuyển bằng phương tiện cá nhân.

Tôi cho rằng trong giai đoạn hiện nay, khi giá dầu trên thế giới tăng cao và nguồn cung cũng hạn chế, mọi người đều cần phải có những kế hoạch cá nhân cho mình, cho gia đình mình để tiết kiệm năng lượng. Chẳng hạn như sử dụng nhiều hơn những phương tiện di chuyển công cộng rồi sắp xếp lộ trình di chuyển cho cả gia đình cho hợp lý. Việc này trước mắt mang lại lợi ích tiết kiệm chi phí cho gia đình nhưng cũng thể hiện trách nhiệm với cộng đồng, với quốc gia. Bởi mỗi một tế bào gia đình có ý thức sử dụng tiết kiệm năng lượng thì sẽ tạo ra một cộng đồng cùng có ý thức tiêu dùng năng lượng một cách hiệu quả, điều này sẽ mang lại giá trị rất lớn cho nền kinh tế.

Do đó, tôi cho rằng, đây nên là một chương trình của cả quốc gia, rồi đến các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế và đến mỗi người dân. Trong đó, vấn đề giáo dục người dân để hiểu về vấn đề tiết kiệm năng lượng cần thiết như thế nào trong lúc này là cực kỳ cần thiết.

Vậy với doanh nghiệp thì sao? Ông có khuyến cáo như thế nào cho doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay, để doanh nghiệp có thể sử dụng tiết kiệm, hiệu quả năng lượng?

- Tất nhiên trong bối cảnh giá năng lượng lên cao như thế này thì tất cả những việc sản xuất kinh doanh và sử dụng năng lượng đều cần phải được xem xét lại và dịch chuyển từ sử dụng những nguồn năng lượng xăng dầu sang những nguồn năng lượng sạch và đỡ tốn chi phí hơn. Đây chính là lúc thích hợp nhất để doanh nghiệp phải xem lại những kế hoạch về sử dụng năng lượng như thế nào cho hợp lý và hiệu quả, để tránh tối đa nhất việc tác động lên giá dịch vụ, sản phẩm, hàng hóa. Và cũng cần phải có một cái kế hoạch dài hơn, không chỉ là cho năm nay - khi chi phí xăng dầu tăng cao mà phải cho những năm sau nữa để thực sự đưa việc sử dụng năng lượng trở thành một phương thức hiệu quả trong cạnh tranh.

Trân trọng cảm ơn ông!