Căn cứ buộc tội là văn bản hành chính liệu có thể áp dụng trong vụ án Khu dân cư làng chài Điện Dương?

Vụ cựu Chủ tịch phường Điện Dương (Quảng Nam) bị truy tố: Cần xem xét toàn diện vụ án, xử lý đúng người, đúng tội

Vụ Chủ tịch phường Điện Dương (Quảng Nam) bị truy tố: Cơ quan điều tra thừa nhận các sai sót tố tụng

Quảng Nam: Nguyên Chủ tịch phường Điện Dương bị khởi tố, nhiều "điểm mờ" cần được làm rõ, tránh gây oan sai?

Trước đó, Báo Pháp luật Việt Nam đã có loạt bài phản ánh về việc ông Đinh Hùng Liên kêu cứu về việc bị cơ quan điều tra Công an tỉnh Quảng Nam khởi tố và đề nghị truy tố nhưng có nhiều mâu thuẫn trong hồ sơ vụ án chưa được làm rõ, cơ quan điều tra có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm đẩy ông vào vòng lao lý.

Cụ thể, kết luận điều tra số 45/PC03, Công an tỉnh Quảng Nam cho rằng tại thời điểm vi phạm bị can Liên với chức vụ là Chủ tịch UBND phường Điện Dương, thành viên tổ kiểm kê, giải phóng mặt bằng, bồi thường hỗ trợ tái định cư dự án, có trách nhiệm trong việc xác nhận nguồn gốc đất và thống kê tài sản gắn liền trên đất khi bị thu hồi dự án.

Ngày 29/10/2015, UBND thị xã Điện Bàn ra Thông báo thu hồi đất số 538/TB-UBND để thực hiện dự án.

Tại thời điểm triển khai, tổ công tác của UBND thị xã Điện Bàn đã tiến hành khảo sát kiểm tra thực tế hiện trường và lập biên bản thể hiện nội dung có 2 trại tôm của ông Lê Thanh Sáu và ông Văn Đức Liễu có xây mới.

Sau đó, bị can Liên được xác định đã ký xác nhận vào biên bản. Tuy nhiên, trong 2 ngày 20, 21/12/2015, bị can Liên lại ký hợp đồng thuê đất số 51b, 52b cho ông Sáu và con trai ông Liễu là Văn Đức Thắng.

Công an tỉnh Quảng Nam xác định hành vi của ký hợp đồng của ông Liên là trái so với điểm đ, khoản 1 của Chỉ thị số 03/CT-BTNMT ngày 01/12/2010 của Bộ TN&MT về việc: “Không được thực hiện các giao dịch về quyền sử dụng đất mà đã có thông báo thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền”.

Tiếp đó, bị can Liên còn ký vào biên bản kiểm kê đất đai, tài sản trên đất có nội dung “hồ sơ làm trên đất thuê của UBND phường” để làm cơ sở bồi thường cho 2 trại tôm xây mới này.

Từ đó, cơ quan điều tra - Công an tỉnh Quảng Nam khởi tố ông Liên về hành vi: “Vi phạm quy định về bồi thường tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất..” khi đã ký hai hợp đồng cho thuê đất số 51b và 52b dù đã có thông báo thu hồi đất và ký xác nhận kiểm kê hai trại tôm xây mới để làm cơ sở bồi thường, gây thiệt hại cho nhà nước số tiền 1,063 tỷ đồng.

Không đồng ý với cáo buộc này, ông Liên cho rằng bản thân chỉ ký vào 1 biên bản kiểm kê đất đai. Tuy nhiên, các cơ quan điều tra, tố tụng lại cho rằng bị can ký vào 2 biên bản để tăng phần trách nhiệm.

Qua kiểm tra tài liệu vụ án, bị can Liên cho rằng các biên bản này hoàn toàn không có chữ ký giáp lai giữa các trang và hợp đồng đính kèm.

“Tôi cũng hoàn toàn không ký giáp lai trên tất cả các giấy tờ đính kèm biên bản hồ sơ tuy nhiên cơ quan điều tra, tố tụng vẫn lấy làm căn cứ buộc tội”.

Đối với 2 hợp đồng số 51b và 52b, kể từ ngày tôi ký đến khi lập phương án chi trả bồi thường, ông Sáu, Liễu hoàn toàn không có xây dựng công trình tại 2 trại nuôi tôm mới.

Việc này đã được thể hiện tại giấy xác nhận của Tổ quy tắc đô thị phường. “Kể từ khi ký hợp đồng đến bồi thường hoàn toàn không phát sinh công trình, vật kiến trúc xây dựng trên đất cho thuê.

Hai hợp đồng tôi ký cho người dân thuê đất không phải là cơ sở để cho người dân được thuê đất nhận tiền bồi thường bởi việc đánh giá hợp đồng này là thẩm quyền của các cơ quan ban ngành có thẩm quyền đánh giá về việc có được bồi thường hay không...

Vì vậy việc tổ bồi thường số 1 của Trung tâm Phát triển quỹ đất vẫn lập, trình phương án phê duyệt đền bù cho các công trình xây dựng mới này thì rõ ràng trách nhiệm thuộc về đơn vị này”- ông Liên lý giải.

Hơn nữa, Điều tra viên lại lấy căn cứ buộc tội dựa vào điểm đ khoản 1 của Chỉ thị 03/CT-BTNMT ngày 1/12/2010 của Bộ Tài và Nguyên môi trường là không đúng vì Điểm đ, khoản 1 của Chỉ thị 03/CT-BTNMT quy định về việc chuyển nhượng đất nông nghiệp, đất rừng sản xuất, đặc biệt là đất chồng lúa nước là không đúng.

Vì trong hồ sơ vụ án này đã có rất nhiều văn bản của UBND thị xã Điện Bàn, Hội Đồng thẩm định UBND thị xã Điện Bàn đã giao nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị khi thực hiện dự án này nhưng cơ quan điều tra lại không tiến hành làm rõ, mà quy kết bị cáo theo hướng có tội là trái với luật tố tụng hình sự năm 2015.

Cụ thể, tại quyết định số 4648/QĐ-UBND ngày 15/6/2016 do ông Phan Minh Dũng, Phó chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn ký về viêc quyết định phê duyệt phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng đợt 1 Dự án: Khu dân cư dịch vụ - du lịch Làng chài Điện Dương.

Tại Điều 2 quyết định này Phó chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn nêu rõ về việc tổ chức thực hiện và trách nhiệm của từng đơn vị khi thực hiện dự án này cụ thể: UBND phường Điện Dương có trách nhiệm tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành chủ trương chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB của Nhà nước tạo điều kiện bàn giao mặt bằng sớm cho chủ đầu tư để triển khai thực hiện dự án.

Nhìn nhận sự việc dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Quốc Toản, Văn Phòng luật sư Trần Quốc Toản, Đoàn luật sư TP Hà Nội nhận định: “Trong hồ sơ vụ án này đã có rất nhiều văn bản của UBND thị xã Điện Bàn, giao nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị khi thực hiện dự án này nhưng cơ quan điều tra lại không tiến hành làm rõ mà quy kết bị cáo theo hướng có tội là trái với Luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Nghiêm trọng hơn việc cơ quan điều tra căn cứ vào Điểm đ, khoản 1 của Chỉ thị số 03/CT-BTNMT ngày 1/12/2010 của Bộ Tài nguyên và Môi trường để làm căn cứ buộc tội bị can Liên là không chính xác.

Bởi Chỉ thị số 03 của Bộ Tài nguyên và Môi trường là văn bản chỉ đạo công tác chuyên môn áp dụng chứ không phải là văn bản quy phạm pháp luật mà là văn bản hành chính chỉ đạo hoạt động của cơ quan có thẩm quyền quản lý đất đai ở địa phương.

Vì vậy Chỉ thị số 03 chỉ có tính chất hành chính nên Điều tra viên lấy Chỉ thị này làm căn cứ buộc tội ông Liên là không đúng, gây oai sai cho ông Liên...”.

Cũng theo luật sư Toản thì căn cứ vào quyết định số 4648/QĐ-UBND ngày 15/6/2016 do ông Phan Minh Dũng, Phó chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn ký về viêc quyết định phê duyệt phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng đợt 1 Dự án: Khu dân cư dịch vụ - du lịch Làng chài Điện Dương.

Tại Điều 2 quyết định này Phó chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn nêu rõ về việc tổ chức thực hiện cụ thể: UBND phường Điện Dương có trách nhiệm tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành chủ trương chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB của Nhà nước tạo điều kiện bàn giao mặt bằng sớm cho chủ đầu tư để triển khai thực hiện dự án.

Còn Chi nhánh Trung tâm phát triển quỹ đất Điện Bàn có trách nhiệm: Phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường và các ngành có liên quan kiểm tra xác minh khối lượng thực tế phải bồi thường, lập hồ sơ, thủ tục trình UBND thị xã ban hành quyết định bồi thường của từng hộ gia đình,cá nhân theo đúng quy định của pháp luật hiện hành.

Tiếp nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của các hộ có đất bị thu hồi khi chi trả bồi thường chuyển cho Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đại Điện Bàn làm thủ tục thu hồi hoặc chỉnh lý theo quy định, quyết toán kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng theo quy định.

“Tuy nhiên, những vấn đề này không được Công an tỉnh Quảng Nam tiến hành điều tra, làm rõ vai trò trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân trong từng giai đoạn mà chỉ căn cứ vào Chỉ thị số 03 của Bộ TN&MT và 2 hợp đồng bị can Liên ký buộc tội là không khách quan, không làm rõ được các tình tiết có trong hồ sơ vụ án.

Nghiêm trọng hơn trong trường hợp này điều tra viên đã có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm với những người giữ vai trò chủ chốt trong Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng...”- luật sư Toản nhận định.

Liên quan đến vụ án này, phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Đặng Hữu Lên, Bí thư Thị uỷ thị xã Điện Bàn.

Tại buổi làm việc ông Lên cho biết: “Vụ án này kéo dài đến nay vẫn chưa xong gây tâm lý hoang mang cho cán bộ và người dân. Nếu như tổ kiểm kê phát hiện được những hợp đồng này là vô giá trị thì cán bộ lập phương án bồi thường không nên lập phương án từ những hợp đồng này.

Lỗi này là lỗi của tổ lập phương án chứ không phải là lỗi của cán bộ cấp dưới của anh được. Thẩm quyền của vụ án này đang thuộc về cơ quan cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh và Toà án.

Trong vụ án này có đồng chí Cảm, Trưởng phòng tài nguyên và môi trường đã bị khởi tố rồi lại được đình chỉ bị can trả lại quyền lợi cho đồng chí này đã được Thị uỷ bố trí làm cán bộ ban tổ chức chứ không còn là trưởng phòng tài nguyên môi trường nữa mặc dù có đề xuất cho đồng chí này đảm nhiệm chức vụ Phó phòng nhưng Thị uỷ không nhất trí bởi vụ án này chưa kết thúc... khi nào có phán quyết cuối cùng của Toà án lúc đó đủ điều kiện, tiêu chuẩn anh sẽ bổ nhiệm sau...”.

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin.