Buôn lậu giảm số vụ, trị giá hàng vi phạm vẫn tăng mạnh

Theo báo cáo của Chi cục Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan), tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong tháng 10/2026 vẫn diễn biến phức tạp. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ vi phạm giảm 36 vụ nhưng trị giá hàng hóa vi phạm tăng 610,7 tỷ đồng.

Đáng chú ý, số vụ khởi tố tăng 1 vụ và số vụ chuyển nguồn tin, kiến nghị khởi tố tăng 13 vụ so với cùng kỳ năm trước.

Cụ thể, trong kỳ báo cáo từ ngày 15/9 đến ngày 14/10/2026, cơ quan Hải quan phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.757 vụ, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 2.466,8 tỷ đồng; khởi tố 2 vụ và chuyển nguồn tin, kiến nghị khởi tố 20 vụ. Số thu ngân sách nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 172,5 tỷ đồng, tăng 160,7% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế 10 tháng, từ ngày 15/12/2025 đến ngày 14/10/2026, Cục Hải quan phát hiện, bắt giữ và xử lý 18.825 vụ, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 20.463,6 tỷ đồng; khởi tố 21 vụ, chuyển khởi tố 135 vụ. Số thu ngân sách nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 1.180 tỷ đồng.

Vi phạm tập trung trên tuyến biển, chuyển phát nhanh tăng mạnh

Về tính chất vi phạm, trong tháng 10/2026, cơ quan Hải quan ghi nhận 24 vụ việc có dấu hiệu hình sự, chủ yếu liên quan đến buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới và vận chuyển hàng cấm.

Các vi phạm hành chính chủ yếu là vi phạm quy định về khai hải quan, với 968 vụ, chiếm 55,1% tổng số vụ; vi phạm về thời hạn có 492 vụ, chiếm 28%. Ngoài ra, có 93 vụ vi phạm quy định về kiểm tra, thanh tra; 34 vụ vi phạm quy định về kiểm soát, giám sát hải quan; 21 vụ vi phạm về xuất xứ và 4 vụ liên quan đến sở hữu trí tuệ, hàng giả.

Xét theo tuyến, đường biển tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1.042 vụ, tương đương 59,3% tổng số vụ phát hiện, bắt giữ và xử lý, tăng 21 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Các vụ việc tập trung tại những cảng biển lớn như Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép và Đà Nẵng.

Hành vi vi phạm nổi bật trên tuyến này là khai sai mã số, thuế suất, dẫn đến thiếu số thuế phải nộp. Một số trường hợp khai báo hàng nhập khẩu là nguyên liệu, bán thành phẩm hoặc mặt hàng khác trong khi hàng thực nhập là sản phẩm hoàn chỉnh; khai thuế suất nhập khẩu 0% thay cho mức 20% hoặc 25%.

Trên tuyến đường bộ, lực lượng Hải quan phát hiện, bắt giữ 422 vụ, chiếm 24% tổng số vụ, giảm 120 vụ, tương đương 22,1% so với cùng kỳ năm trước. Vi phạm chủ yếu xảy ra tại các tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia, liên quan đến vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, hàng giả mạo nhãn hiệu, tiền tệ, vàng, ma túy, thực phẩm đông lạnh và vật liệu nổ.

Trên tuyến hàng không, cơ quan Hải quan phát hiện, xử lý 105 vụ, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 12,4 tỷ đồng, không tăng so với cùng kỳ năm 2025. Các vụ việc tập trung tại sân bay quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng.

Đáng chú ý, tuyến chuyển phát nhanh và bưu điện ghi nhận 161 vụ, chiếm 9,2% tổng số vụ, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 166,7 tỷ đồng. Theo báo cáo, số vụ trên tuyến này tăng 240 vụ, tương đương 228,6% so với cùng kỳ năm trước.

Phát hiện hơn 2.000 kg ma túy trong 10 tháng

Trong công tác phòng, chống ma túy, từ ngày 15/9 đến ngày 14/10/2026, ngành Hải quan chủ trì, phối hợp với lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển phát hiện, bắt giữ 9 vụ với 8 đối tượng.

Tang vật thu giữ gồm 10,97 kg cần sa, 2,57 kg heroin, 55,57 kg ketamine và 4,51 kg ma túy tổng hợp, với tổng khối lượng khoảng 73,62 kg.

Lũy kế 10 tháng năm 2026, các lực lượng phát hiện, bắt giữ 148 vụ với 287 đối tượng. Trong đó, cơ quan Hải quan chủ trì 53 vụ, lực lượng Công an chủ trì 62 vụ và Bộ đội Biên phòng/Cảnh sát biển chủ trì 33 vụ.

Tang vật thu giữ gồm 96,66 kg cần sa, 58,22 kg heroin, 16,54 kg cocaine, 1.277,84 kg ketamine, 527,27 kg ma túy tổng hợp cùng nhiều loại ma túy khác ở dạng bột, viên và dạng lỏng. Tổng khối lượng ma túy các loại khoảng 2.053 kg.

Những số liệu trên cho thấy, dù số vụ vi phạm bị phát hiện trong tháng giảm so với cùng kỳ, trị giá hàng hóa vi phạm vẫn tăng, trong khi số vụ có dấu hiệu hình sự và số vụ chuyển nguồn tin, kiến nghị khởi tố đều gia tăng. Diễn biến này đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả kiểm soát hải quan, chủ động nhận diện thủ đoạn gian lận trong khai báo hàng hóa và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng trên các tuyến, địa bàn trọng điểm.