Bộ Công an xây dựng, quản lý, bảo vệ cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 216/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Lý lịch tư pháp.

Nghị định quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc xây dựng, quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp; đồng thời xác định cơ sở dữ liệu này được xây dựng tập trung, theo nguyên tắc mở, bảo đảm kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả.

Theo Nghị định, Bộ Công an có trách nhiệm chủ trì tổ chức xây dựng, quản lý, vận hành, bảo vệ và lưu trữ cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp theo quy định của pháp luật.

Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng và các cơ quan, tổ chức liên quan có trách nhiệm chỉ đạo các đơn vị trực thuộc cung cấp thông tin lý lịch tư pháp để xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu.

Việc xây dựng, bảo vệ và lưu trữ cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp phải tuân thủ các quy định của Luật Lý lịch tư pháp, pháp luật về dữ liệu, giao dịch điện tử, tiếp cận thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, chuyển đổi số và chia sẻ dữ liệu bắt buộc giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị.

Nghị định quy định cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp được xây dựng tập trung, theo nguyên tắc mở, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị và quản lý dữ liệu quốc gia, Từ điển dữ liệu dùng chung; tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về dữ liệu, công nghệ thông tin, an ninh mạng và khả năng phục hồi sau sự cố.

Việc đầu tư, bảo trì, nâng cấp hệ thống được thực hiện theo các định mức kinh tế-kỹ thuật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, bảo đảm hiệu quả, đơn giản, thuận tiện cho cơ quan, tổ chức, cá nhân trong giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công.

Một nguyên tắc quan trọng được Nghị định xác lập là dữ liệu lý lịch tư pháp đã có trong các cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ thì không thu thập lại. Mọi bản ghi dữ liệu đều được lưu vết truy cập, chỉnh sửa, cập nhật nhằm bảo đảm khả năng truy xuất lịch sử thay đổi và biến động dữ liệu.

Hoạt động xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp bao gồm tiếp nhận, kiểm tra, phân loại và xử lý thông tin lý lịch tư pháp; lập lý lịch tư pháp; cập nhật thông tin vào lý lịch tư pháp đã được lập và điều chỉnh thông tin của cá nhân trong cơ sở dữ liệu.

Theo quy định mới, cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp bao gồm ba nhóm thông tin.

Thứ nhất là thông tin của cá nhân được lập lý lịch tư pháp theo quy định của Luật Lý lịch tư pháp. Trong đó, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu đối với trường hợp không có số định danh cá nhân được sử dụng làm thông tin gốc để kết nối, đối soát và đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Thứ hai là thông tin lý lịch tư pháp về án tích, tình trạng thi hành án và xóa án tích.

Thứ ba là thông tin về việc cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã.

Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp phải ghi nhận đầy đủ lịch sử cập nhật, điều chỉnh dữ liệu, bao gồm thời gian, nội dung và chủ thể thực hiện nhằm phục vụ công tác kiểm tra, đối soát, truy vết nguồn gốc dữ liệu, bảo đảm tính toàn vẹn và minh bạch trong quản lý.

Về kết nối, chia sẻ dữ liệu, Nghị định quy định cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp được kết nối với cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia thông qua các nền tảng kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông, tự động, bảo đảm đúng mục đích, đúng thẩm quyền, đúng phạm vi, đúng đối tượng và tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan là hoạt động bắt buộc.

Các phương thức thực hiện bao gồm kết nối thông qua Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu quốc gia (NDOP) và các điểm kết nối bảo mật; khai thác, truy vấn dữ liệu thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API); đồng bộ dữ liệu tự động giữa hệ thống thông tin của Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng và các ngành liên quan với cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp.

Dữ liệu được chia sẻ dưới dạng thông điệp dữ liệu điện tử có giá trị pháp lý theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

Nghị định cũng quy định rõ cơ quan, tổ chức không được yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin lý lịch tư pháp khi thông tin đó đã có trong cơ sở dữ liệu và đã được kết nối, chia sẻ.

Chỉ trong trường hợp cần xác minh hoặc thông tin khai thác chưa đầy đủ, chưa chính xác thì cơ quan có thẩm quyền mới được yêu cầu bổ sung tài liệu theo quy định.

Để bảo đảm tính chính xác và kịp thời của dữ liệu, các bộ, ngành khi phát sinh nguồn thông tin thuộc phạm vi quy định của Luật Lý lịch tư pháp phải tạo lập, cập nhật và số hóa dữ liệu vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành do mình quản lý để chia sẻ, đồng bộ với cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp do Bộ Công an quản lý.

Việc đồng bộ dữ liệu phải được thực hiện trong thời gian không quá một ngày làm việc kể từ khi thông tin được cập nhật vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Những quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời giảm giấy tờ, thủ tục và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các giao dịch hành chính và dân sự.