Bộ Công an lý giải đề xuất tăng mức phạt hành chính lên mức tối đa

Chiều 4/11, Quốc hội sẽ thảo luận về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.

Trước đề xuất này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp bày tỏ sự thận trọng. Cơ quan thẩm tra cho rằng xử phạt hành chính trước hết phải hướng đến mục tiêu giáo dục, răn đe, giúp người vi phạm tuân thủ pháp luật và không tái phạm.

Việc tăng mức phạt lên 1,5 lần so với quy định hiện hành được đánh giá là khá lớn.

Nếu số tiền phải nộp vượt quá khả năng tài chính của phần đông người dân hoặc nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, nguy cơ né tránh nghĩa vụ nộp phạt có thể xuất hiện, từ đó làm giảm hiệu quả thực thi pháp luật.

Ủy ban cũng lưu ý, mức phạt cần được cân nhắc tương quan với tốc độ tăng thu nhập và khả năng chi trả của người dân, doanh nghiệp.

Nếu tăng quá cao, hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống người dân có thể chịu ảnh hưởng.

Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần đánh giá tác động kỹ lưỡng, đồng thời giải thích rõ căn cứ và đẩy mạnh tuyên truyền nếu quyết định điều chỉnh.

Vì sao cần tăng mức phạt tối đa?

Giải trình trước những băn khoăn trên, Bộ Công an cho biết ý thức tự giác chấp hành pháp luật của một bộ phận cá nhân, tổ chức hiện vẫn chưa cao.

Có những trường hợp cố tình vi phạm, chấp nhận nộp phạt rồi tiếp tục tái phạm bởi lợi nhuận thu được từ hành vi sai phạm lớn hơn nhiều khoản tiền phải đóng.

Theo Bộ Công an, đây là lý do cần rà soát, điều chỉnh mức phạt tối đa vốn được duy trì suốt 13 năm, kể từ khi Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 được ban hành.

Khi ý thức chấp hành pháp luật của người dân và doanh nghiệp được cải thiện, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục nghiên cứu giảm mức phạt và áp dụng những biện pháp phù hợp khác.

Đề xuất tăng mức phạt lần này được Bộ Công an xây dựng dựa trên nhiều yếu tố, gồm mức tăng lương cơ sở, thu nhập bình quân đầu người và sự phát triển kinh tế - xã hội.

Thực tế xử phạt tại một số lĩnh vực cũng cho thấy mức tiền phạt hiện hành chưa đủ sức răn đe, thậm chí chưa tương xứng với khoản lợi bất hợp pháp mà người vi phạm thu được.

Những lĩnh vực được nhắc đến gồm môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, phòng cháy và chữa cháy.

Đáng chú ý, Bộ Công an nhấn mạnh việc nâng mức phạt tối đa không đồng nghĩa tất cả hành vi vi phạm đều phải chịu mức phạt cao hơn.

Mức phạt lớn chỉ hướng đến những hành vi có tính chất, mức độ nguy hiểm cao, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc mang lại khoản lợi bất hợp pháp lớn.

Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, quy định mức phạt cụ thể theo tính chất, mức độ và hậu quả của từng hành vi, thay vì áp dụng một mức chung cho mọi trường hợp.

Bộ Công an cũng cho biết sẽ tăng cường thông tin, tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp và các cơ quan liên quan hiểu rõ hơn về đề xuất, tạo sự đồng thuận trong quá trình xây dựng luật.

Điều chỉnh thời hiệu xử phạt giao thông, bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế

Ngoài vấn đề tiền phạt, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi còn đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt từ mức 1-2 năm hiện nay lên 1-3 năm. Trong đó, 5 lĩnh vực được đề xuất áp dụng thời hiệu 3 năm, bao gồm trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng cần cân nhắc kỹ nội dung này. Việc kéo dài thời hiệu có thể giúp cơ quan chức năng có thêm thời gian phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm, nhưng cũng cần phân loại cụ thể để tránh gây ảnh hưởng không cần thiết đến người dân và xã hội.

Tiếp thu ý kiến thẩm tra, Bộ Công an dự kiến điều chỉnh thời hiệu xử phạt trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ từ 3 năm xuống còn 2 năm.

Với những lĩnh vực còn lại, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ nguyên phương án trong dự thảo. Lý do là một số hành vi vi phạm có tính chất phức tạp, ảnh hưởng lớn đến trật tự xã hội và cần nhiều thời gian để xác minh, phân tích, kiểm định hoặc giám định trước khi đưa ra quyết định xử lý.

Dự án luật cũng bổ sung, sửa đổi nhiều quy định liên quan đến đối tượng bị xử lý, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và các trường hợp được miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hành chính. Quy trình xử phạt sẽ được hoàn thiện theo hướng cắt giảm những thủ tục không cần thiết, đồng thời mở rộng việc xử lý vi phạm trên môi trường điện tử.

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo bổ sung hàng loạt biện pháp cưỡng chế nhằm tăng khả năng thực thi quyết định xử phạt. Các biện pháp được đề xuất gồm tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp điện, nước.

Ngoài ra, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp tạm dừng đăng kiểm, đăng ký hoặc cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện các biện pháp kỹ thuật để chặn truy cập.

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, những quy định mới về cưỡng chế sẽ đi kèm các nguyên tắc và điều kiện áp dụng chặt chẽ, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến những cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm.

Theo chương trình Kỳ họp thứ 2, sáng 4/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật An ninh dữ liệu và Luật Định danh, xác thực điện tử. Đến buổi chiều, các đại biểu sẽ tập trung cho ý kiến về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Bộ trưởng Bộ Công an sẽ tiếp tục giải trình, làm rõ những vấn đề được đại biểu đặt ra.