Xuất khẩu thủy sản 9 tháng vượt 9 tỷ USD, quý IV đối mặt sức ép

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản tháng 9/2026 ước đạt 1,135 tỷ USD, tăng 11,9% so với cùng kỳ. Đây là tháng thứ hai liên tiếp kim ngạch xuất khẩu duy trì trên 1,1 tỷ USD.

Tính chung 9 tháng, toàn ngành đạt 9,103 tỷ USD, tăng 11,4%. Tuy nhiên, mức tăng trưởng đang có sự phân hóa rõ giữa các nhóm hàng và thị trường.

Tôm tăng chậm, cá tra và nhiều nhóm hải sản tăng khá

Tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực nhưng tốc độ tăng trong tháng 9 có dấu hiệu chậm lại. Kim ngạch xuất khẩu tôm tháng này ước đạt 467 triệu USD, tăng 3,9%. Lũy kế 9 tháng đạt 3,75 tỷ USD, tăng 11%, chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

Theo VASEP, tăng trưởng xuất khẩu tôm đang chịu tác động từ cạnh tranh nguồn cung và khả năng hấp thụ của các thị trường. Những diễn biến về nhập khẩu và tiêu thụ tôm tại Trung Quốc, EU và Mỹ cho thấy nhu cầu chưa phục hồi đồng đều.

Trong khi đó, cá tra ghi nhận kết quả tích cực hơn. Tháng 9, xuất khẩu cá tra đạt khoảng 214 triệu USD, tăng 18,6%; lũy kế 9 tháng đạt 1,74 tỷ USD, tăng 10,7%.

Cá ngừ cũng đạt khoảng 82 triệu USD trong tháng 9, tăng 13,1%, nâng kim ngạch 9 tháng lên 716 triệu USD, tăng 3,5%.

Một số nhóm hàng khác ghi nhận mức tăng đáng chú ý. Trong 9 tháng, xuất khẩu cá các loại đạt 1,741 tỷ USD, tăng 12,2%; mực, bạch tuộc đạt 606 triệu USD, tăng 15,4%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 354 triệu USD, tăng 31,6%. Nhuyễn thể có vỏ đạt 231 triệu USD, tăng 25,2%.

Tuy nhiên, riêng tháng 9, xuất khẩu nhuyễn thể có vỏ giảm 3,5%, cho thấy đà tăng của một số nhóm hàng đang bắt đầu chậm lại.

Trung Quốc và ASEAN bù đắp sự suy giảm tại các thị trường lớn

Xét theo thị trường, Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục là điểm sáng đáng chú ý của xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Tháng 9, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 315 triệu USD, tăng 39,9%. Lũy kế 9 tháng đạt 2,3 tỷ USD, tăng 33%, chiếm khoảng một phần tư tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

ASEAN cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao. Xuất khẩu thủy sản sang khu vực này trong tháng 9 đạt gần 84 triệu USD, tăng 45,4%; lũy kế đạt 620 triệu USD, tăng 21%.

Tại Hàn Quốc, kim ngạch tháng 9 tăng 16,4%, đưa tổng giá trị xuất khẩu 9 tháng lên 652 triệu USD, tăng 6,1%.

Trong khi đó, các thị trường truyền thống đang cho thấy dấu hiệu kém tích cực hơn.

Tại Mỹ, xuất khẩu thủy sản tháng 9 đạt 176 triệu USD, giảm 3,4%. Tính chung 9 tháng, kim ngạch đạt 1,43 tỷ USD, chỉ tăng 0,9% so với cùng kỳ. Các yêu cầu liên quan đến MMPA, COA cùng chi phí thuế bổ sung tiếp tục tác động đến hoạt động giao thương.

Xuất khẩu sang EU trong tháng 9 đạt 93 triệu USD, giảm 12,8%; lũy kế 9 tháng đạt 843 triệu USD, giảm 3%.

Tại Nhật Bản, kim ngạch tháng 9 giảm 13,7%, khiến mức tăng trưởng 9 tháng chỉ còn 0,8%, đạt khoảng 1,25 tỷ USD.

Diễn biến trái chiều giữa các thị trường cho thấy tăng trưởng xuất khẩu thủy sản hiện phụ thuộc đáng kể vào sự mở rộng tại Trung Quốc - Hồng Kông, ASEAN và một số thị trường khác, trong khi các thị trường truyền thống như Mỹ, EU và Nhật Bản đang chịu sức ép.

Quý IV chững lại, xuất khẩu cả năm có thể đạt 12 tỷ USD

Theo VASEP, sau giai đoạn tăng tốc trong quý III, xuất khẩu thủy sản trong quý IV có thể giảm nhịp. Một phần đơn hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối năm đã được nhập khẩu và giao hàng sớm, khiến khả năng duy trì tốc độ tăng cao trong những tháng cuối năm gặp khó khăn.

Bên cạnh yếu tố thị trường, nguồn nguyên liệu cũng là một thách thức đối với doanh nghiệp. Tôm, cá tra và cá rô phi đều chịu sức ép về nguồn cung, trong khi thủy sản khai thác khó mở rộng sản lượng do yêu cầu về nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc.

Với kim ngạch 9 tháng đạt 9,103 tỷ USD, VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản cả năm 2026 có thể đạt khoảng 12 tỷ USD.

Tuy nhiên, mức tăng trưởng quý IV được dự báo thấp hơn quý III. Trung Quốc - Hồng Kông và ASEAN tiếp tục là những thị trường hỗ trợ xuất khẩu, nhưng khó bù đắp hoàn toàn sự chững lại tại Mỹ, EU và Nhật Bản.

Trong bối cảnh đó, việc duy trì đơn hàng, kiểm soát giá thành, bảo đảm nguồn nguyên liệu và đáp ứng các yêu cầu ngày càng chặt chẽ về truy xuất nguồn gốc sẽ tiếp tục là những yếu tố quan trọng đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong những tháng cuối năm.